II CSK 390/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 390/08

POSTANOWIENIE

Dnia 7 stycznia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku I.S.

przy uczestnictwie J.S. i M.F.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 7 stycznia 2009 r.,

skarg kasacyjnych wnioskodawczyni oraz uczestnika postępowania

J.S. od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 5 lutego 2008 r.,

oddala obydwie skargi kasacyjne;

koszty postępowania kasacyjnego wzajemnie znosi.

Uzasadnienie

Sąd

Okręgowy,

rozpoznając

apelację

wnioskodawczyni

I.S.

postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r., dokonał zmiany postanowienia Sądu

Rejonowego w Ł. w ten, m.in., sposób, że podwyższył wysokość dopłaty od

uczestnika J.S. na rzecz I.S. do kwoty 308.853,15 zł. Sąd ustalił, że podstawowym

składnikiem majątku wspólnego małżonków S., podlegającym rozliczeniu przy

podziale tego majątku, jest nieruchomość położona w Ł. przy ulicy S. 84, o wartości

811000 zł. Uznał, że spłata należna wnioskodawczyni powinna być pomniejszona o

połowę kwoty stanowiącej sumę spłaconego przez uczestnika J.S. kapitału i

odsetek wynoszącą 194 293,70 zł. Wysokość należnej wnioskodawczyni spłaty

określił na kwotę 308.853, 15 zł (405 500zł pomniejszona o 97146,85 zł oraz 500

zł orzeczonych przez Sąd Rejonowy).

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła wnioskodawczyni

oraz uczestnik postępowania J.S.

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni - oparta na obu podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 207 k.c. w zw. z art. 46 k.r. i op. oraz art.

1035 k.c., a także art. 217 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., i zmierza do

uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego w części zaskarżonej i przekazania

w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarga kasacyjna uczestnika postępowania - oparta na podstawie pierwszej

z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 207 k.c. w zw. z art. 46 k.r. i op.,

art. 3581 k.c., art. 212 k.c., art. 32, 64 Konstytucji i zmierza do uchylenia

postanowienia Sądu Okręgowego w zaskarżonym zakresie i orzeczenia co do

istoty sprawy poprzez obniżenie spłaty do wyliczonej kwoty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu o podział majątku wspólnego, poza rozliczeniem nakładów

i wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek odrębny (osobisty)

i z majątku odrębnego (osobistego) na majątek wspólny w czasie trwania

wspólności ustawowej małżeńskiej, następuje także rozliczenie nakładów i

wydatków dokonanych przez każde z małżonków (lub byłych małżonków) w okresie

od ustania wspólności do chwili podziału majątku wspólnego. Z art. 42 k.r. i op.

wynika, że do takich wydatków i nakładów mają odpowiednie zastosowanie

przepisy

kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności w częściach

ułamkowych. Podstawę dokonania rozliczeń stanowią art. 567 § 1 w zw. z art. 686

k.p.c. Sąd w postępowaniu działowym dokonuje rozliczeń z tytułu posiadania

przedmiotów należących do majątku objętego wspólnością, pobranych pożytków

i innych przychodów, a także poczynionych na ten majątek nakładów i spłaconych

długów w okresie między ustaniem wspólności a dokonaniem podziału majątku

wspólnego.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej uczestnika postępowania sprowadza się do

twierdzenia, że spłata długów związanych z nieruchomością położoną w Ł. przy

ulicy S. 84 dokonana przez uczestnika z majątku odrębnego (osobistego) w czasie

trwania ustroju wspólności majątkowej, jak i dokonana z jego własnych środków po

ustaniu wspólności majątkowej a przed dokonaniem podziału majątku wspólnego

stanowi nakład na majątek wspólny. Ustalenie wartości tego nakładu powinno więc

nastąpić poprzez określenie procentowego udziału kredytu, spłaconego przez

uczestnika, w wartości nieruchomości w dacie zakupu i dacie spłaty kredytu.

Analizując reguły wyrażone w powołanym w skardze kasacyjnej uczestnika

postępowania

orzecznictwie,

trzeba

zauważyć,

że

rozstrzygnięcia

Sądu

Najwyższego (por. orz. z dnia: 5 października 1990 r., III CZP 55/90, OSNCP 1991,

nr 4, poz. 48,16 grudnia 1980 r., III CZP 46/80 OSNCP 1981, nr 11, poz. 206,

12 kwietnia 1989 r. III CZP 31/89, niepubl.) zmierzające do minimalizowania

ujemnych skutków znacznego, a nawet gwałtownego spadku wartości pieniądza,

który wyrażał się m.in. w równie gwałtownym wzrostem cen mieszkań i domów

zapadły w odmiennych warunkach niż istniejące obecnie. Obecnie takie gwałtowne

zjawiska nie występują. W konsekwencji, w okolicznościach faktycznych sprawy,

przyjęte przez Sąd Okręgowy stanowisko, zgodnie z którym uczestnikowi

postępowania należy się zwrot nominalnej wartości spłaconych kredytów z chwili

ich spłaty nie stanowi naruszenia przytoczonych w jego skardze kasacyjnej

przepisów prawa materialnego.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej wnioskodawczyni sprowadza się do

twierdzenia, że Sąd Okręgowy z naruszeniem art. 207 k.c. nie rozliczył pożytków

z nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy S. 84.

Rację ma skarżąca, kiedy twierdzi, że okoliczność, iż właściciel rzeczy nie

posiada ani nie realizuje w drodze roszczenia swojego uprawnienia do

współposiadania rzeczy lub posiadania wyodrębnionej części rzeczy, nie stanowi

przeszkody do domagania się przez tego współwłaściciela partycypowania

w przychodach z rzeczy, jeżeli przynosi ona dochody. Zgodnie z art. 207 k.c.

pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom

w stosunku do wielkości udziałów. Pożytki powinny zatem zostać rozliczone

w stosunku do wielkości udziałów. Sąd Okręgowy wyszedł z tego założenia

i stosując tę regułę trafnie uznał, wbrew odmiennemu poglądowi skarżącej, że za

podstawę rozliczenia pożytków nie sposób przyjąć pożytków potencjalnych

(możliwych do uzyskania w świetle opinii biegłego), lecz jedynie pożytki rzeczywiste

(realnie uzyskane). Wnioskodawczyni, w świetle wiążących Sąd Najwyższy ustaleń,

nie wykazała, aby takie pożytki uczestnik uzyskał z nieruchomości położonej w Ł.

przy ulicy S. 84. W konsekwencji niepodobna podzielić zarzutu naruszenia art. 207

k.c.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.