Supreme Court dismisses appeal for remand due to insufficient factual findings on the legal relationship governing repair costs.

Sygn. akt II CSK 354/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Mirosław Bączyk‎SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa M.K.‎przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. […]w K.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 marca 2018 r.,‎skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt VII Ca […]/16, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. oddalił apelację pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 czerwca 2016 r. zasądzającego od pozwanej na rzecz M.K. kwotę 60663,65 zł z odsetkami tytułem zwrotu poniesionych nakładów.Sąd ustalił, że powódka na podstawie uchwały pozwanej z dnia 15 grudnia 1997 r. oraz umowy z dnia 12 listopada 1998 r., nr […[/98, z ówczesnym posiadaczem samoistnym nieruchomości Gminą Miasta K. dokonała adaptacji strychu na cele mieszkaniowe. Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. umowa najmu została wypowiedziana, zaś wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. nakazano powódce, aby opróżniła i opuściła zajmowany lokal.Sąd uznał, że roszczenie powódki znajduje podstawę prawną w art. 226 § 1 zd. 2 w zw. z art. 230 k.c.Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia w różnych układach i powiązaniach przepisów art. 226 § 1, 230, 3531, 65 § 1 1 i 2, 60, 5 k.c., art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst:

Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), art. 233 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), art. 233 § 1 w zw. z art. 278 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali przez przyjęcie, że skarżąca wspólnota posiada legitymację bierną w sprawie trzeba zauważyć, że zdolność sądową mają jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 64 § 11 k.p.c.).

Taką jednostką jest wspólnota mieszkaniowa. Wprawdzie wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości (art. 6 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), jednak to właśnie wspólnota ma zdolność prawną.Zdolność prawna oznacza, że ten kto ją posiada może być podmiotem każdego w zasadzie stosunku prawnego i wynikającego z niego prawa. Tylko wyraźny przepis ustawy może w określonej sytuacji ograniczyć możliwość nabycia konkretnego prawa lub obowiązku.

Stwierdzenie to w pełni odnosi się do osób fizycznych. Natomiast zdolność prawna osób prawnych i osób ustawowych nie obejmuje możliwości bycia podmiotem tych stosunków prawnych, które wiążą się tylko z człowiekiem (stosunki rodzinne, czy spadkowe). Wspólnota mieszkaniowa jako osoba ustawowa, skoro posiada zdolność prawną może być co do zasady podmiotem każdego stosunku prawnego lub prawa (por. wywody prawne Sądu Najwyższego w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2015 r., I CSK 312/14, nie publ.).Przyjmując, że brak podstaw do uznania, iż zdolność prawna wspólnoty jest ograniczona, zarzut naruszenia art. 3 i 6 ustawy o własności lokali jest nieuzasadniony.

Nawet jednak gdy traktować, tak jak to przyjmuje się za uzasadnieniem uchwały 7 sędziów SN III CZP 65/07 (OSNC 2008, nr 7 - 8, poz. 69), że zdolność ta została ograniczona do praw i obowiązków związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną, powyższy zarzut także byłby nieuzasadniony. Kluczową dla oceny zasadności skargi kasacyjnej jest kwestia, na podstawie jakiego stosunku prawnego powódka korzystała z nieruchomości wspólnoty mieszkaniowej w okresie dokonywania nakładów i w ramach jakiego stosunku prawnego poczyniła na niej nakłady, których zwrotu dochodzi.

Zasadnie bowiem podnosi skarżąca, z powołaniem się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniach uchwał z dnia 30 września 2005 r., III CZP 50/05 (OSNC 2006, Nr 3, poz.

40) oraz z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 11/06 (OSNC 2007, Nr 3, poz. 38), że nie ma uniwersalnego, abstrakcyjnego modelu roszczenia o zwrot nakładów, jak i motywów legislacyjnych dotyczących tych uregulowań. Zatem wszelkie uogólnienia co do charakteru tego roszczenia rzeczowego, czy obligacyjnego są zawodne i dlatego musi być ono oceniane w kontekście poszczególnych instytucji prawa cywilnego, z których wynika.W sprawie o zwrot nakładów należy przeto na wstępie ustalić na podstawie jakiego stosunku prawnego czyniący nakłady posiadał nieruchomość i dokonywał nakładów.

Zgodnie z art. 230 k.c. przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów (art. 224 - 226 k.c.), w tym art. 226 § 1 k.c., stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. Jeżeli zatem Sąd uznał, że o charakterze zależnym posiadania przesądza uchwała wspólnoty i umowa z dnia 12 listopada 1998 r., to należało określić treść stosunku prawnego powstałego na ich podstawie. Sąd natomiast wyrażając stanowisko, że powódka była posiadaczem zależnym nie określił treści stosunku prawnego, z którego wynika ten charakter posiadania.

Inaczej, nie określił w ramach jakiego stosunku prawnego powódka poczyniła nakłady. W konsekwencji zaś nie rozważył, czy z przepisów regulujących ten stosunek prawny nie wynika sposób ich rozliczenia w przypadku braku umownego.Poza tym, Sąd stwierdzając, że strony nie skorzystały z możliwości umownego uregulowania sposobu rozliczenia nakładów nie odniósł się do § 2 umowy z dnia 12 listopada 1998 r., który dotyczy nakładów, uznając go, jak można mniemać, za pozbawiony znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Niepodobna natomiast wykluczyć odmiennego stanowiska w wyniku dokonanej, w myśl zasad określonych w art. 65 k.c., wykładni postanowienia tego paragrafu w powiązaniu z uchwałą skarżącej wyrażającą zgodę na adaptację i poprzedzającym ją skierowaniem Gminy z dnia 4 marca 1998 r. do prowadzenia adaptacji, mając także na uwadze późniejszą umową najmu.

W szczególności, że w ramach powstałego stosunku prawnego doszło do uregulowania kwestii rozliczenia nakładów po ustaniu najmu, a to by oznaczało, iż brak byłoby i z tej przyczyny podstaw do ich rozliczenia, jak to uczynił Sąd, z powołaniem się na art. 226 § 1 w zw. z art. 230 k.c. Te bowiem uzgodnione uregulowania powinny być podstawą ich rozliczenia, chyba że bezwzględnie obowiązujące przepisy kodeksu cywilnego normujące powstały stosunek prawny przewidują inne rozliczenie.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, wobec niedostatecznych ustaleń faktycznych i ocen zaniechał odniesienia się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego, których osąd byłby możliwy i celowy jedynie w sytuacji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Ubocznie jedynie zauważa, że jeśli roszczenie dotyczy nakładów użytecznych, to trafnie podnosi skarżąca, że w procesie o ich zwrot istotny jest nie tylko rodzaj nakładów, jakie zostały poniesione oraz ich wartość, lecz także to, co należy podkreślić, w jakim zakresie zwiększyły wartość rzeczy w chwili jej wydania. Oczywistym jest, że nie zawsze nakłady na rzecz przekładają się na wzrost jej wartości równym kosztom tych nakładów. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. jw a.ł.