II CSK 328/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 328/06

POSTANOWIENIE

Dnia 17 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Banku […] w P.

przy uczestnictwie Zakładów Mięsnych P. Spółki Akcyjnej

w upadłości z siedzibą w P.

o wpis hipoteki kaucyjnej w Kw 120171 ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 stycznia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 16 grudnia 2005 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 11 lipca 2005 r. oddalił wniosek

Banku […] o dokonanie wpisu hipoteki kaucyjnej. Sąd ten wskazał, że

wnioskodawca został poinformowany, że istnieją przeszkody do dokonania wpisu w

rozumieniu art. 6269 k.p.c. i w celu ich usunięcia należy przedłożyć wyciąg z listy

wierzytelności z postępowania układowego dotyczącego uczestnika postępowania

Zakładów Mięsnych P. S.A. Ponieważ wnioskodawca nie zastosował się do tego

wezwania i przeszkoda do dokonania wpisu nie została usunięta, wniosek należało

oddalić.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 16 grudnia 2005 r. oddalił apelację

wnioskodawcy. Sąd drugiej instancji przyjął, że wierzytelność, której dotyczył

wniosek została objęta postępowaniem układowym, gdyż wnioskodawca nie

wykazał jej wyłączenia w tym postępowaniu. Art. 29 prawa układowego, które miało

zastosowanie w sprawie, wykluczał w tej sytuacji możliwość uzyskania hipoteki dla

wierzytelności wnioskodawcy. Sąd Okręgowy stwierdził również, że zawarte w

apelacji wnioskodawcy twierdzenie, że wierzytelność ta została zabezpieczona

zastawem, co wyłączałoby ją z postępowania układowego, nie było poparte

żadnym dokumentem, zaś argumentacja skarżącego, że wierzytelność była

zabezpieczona innymi hipotekami była niezrozumiała, gdyż w tym wypadku

wniosek sprowadzałby się do żądania ponownego zabezpieczenia hipotecznego tej

samej wierzytelności.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy została oparta o obie podstawy określone

w art. 3983 § 1 k.p.c. W ramach tych podstaw skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 6269 k.p.c. oraz art. 29 § 1 prawa o postępowaniu układowym w zw.

z art. 538 ust 2 prawa upadłościowego i naprawczego przez ich błędne

zastosowanie;

- art. 231 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez ich błędne zastosowanie;

- art. 382 k.p.c. w zw. z art. 13 § 3 k.p.c. w wyniku pominięcia przez Sąd przy

wydawaniu zaskarżonego postanowienia dokumentów urzędowych załączonych

przez wnioskodawcę do wcześniej wniesionej apelacji;

- art. 4 § 1 pkt 5 i 6 prawa o postępowaniu układowym w zw. z art. 538 ust 2

prawa upadłościowego i naprawczego przez ich niezastosowanie. W oparciu o te

zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Treść i uzasadnienie pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza

się do twierdzenia, że Sąd drugiej instancji stwierdził istnienie przeszkody do

wpisania hipoteki, w postaci objęcia wierzytelności wnioskodawcy postępowaniem

układowym, z przekroczeniem zakresu swojej kognicji, gdyż ustalenie tej

okoliczności nie wynikało z badania treści wniosku o wpis hipoteki, załączonych do

niego dokumentów ani z treści księgi wieczystej. Stwierdzenie to nastąpiło

w oparciu o odpis postanowienia o wszczęciu postępowania układowego, który

w terminie późniejszym znalazł się w dyspozycji Sądu. Gdyby podzielić stanowisko

wnioskodawcy, co do przekroczenia z tego względu kognicji sądu w postępowaniu

wieczystoksięgowym, to należałoby przyjąć, że został naruszony art. 626 8 § 2 k.p.c.

regulujący sposób rozpoznania wniosku o wpis, a nie art. 6269, który dotyczy

merytorycznej oceny treści wniosku. Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna

podlega rozpoznaniu w granicach jej podstaw, zarzut oparty o naruszenie art. 626 9

k.p.c. należało uznać za nieuzasadniony. Ustalenie, że wobec uczestnika

postępowania zostało wszczęte postępowanie układowe i stwierdzenie, że została

nim objęta wierzytelność wnioskodawcy, zostały oparte o dołączony do akt

postępowania odpis postanowienia sądu o wszczęciu postępowania układowego.

Powyższe ustalenie nie było zatem wynikiem stosowania przez Sąd instytucji

domniemania faktycznego i nie mógł w związku z tym zostać naruszony art. 231

k.p.c. Nie można wykluczyć, że skarżący formułując zarzut naruszenia art. 231

k.p.c. miał na myśli dokonanie ustalenia przez sąd na podstawie faktów znanych

mu urzędowo. Kwestii tej dotyczy jednak art. 228 § 2 k.p.c., a ewentualnie

naruszenie tego przepisu nie zostało objęte zarzutami skargi kasacyjnej.

Usprawiedliwione były natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd drugiej instancji uznał,

iż w sprawie wnioskodawca nie domagał się badania przez Sąd jakichkolwiek

dokumentów wskazujących na zabezpieczenie jego wierzytelności poprzez

ustanowienie zastawu. Skarżący podniósł trafnie, że przy rozpoznawaniu po raz

kolejny apelacji wnioskodawcy, Sąd powinien uwzględnić także dokumenty złożone

przez niego w poprzednio toczącym się postępowaniu apelacyjnym, skoro były one

powoływane dla uzasadnienia stanowiska wnioskodawcy co do zabezpieczenia

wierzytelności zastawem. Ocenę tych dokumentów Sąd istotnie pominął.

Uwzględniając,

że

ustalenie

dotyczące

ewentualnego

zabezpieczenia

wierzytelności wnioskodawcy poprzez ustanowienie zastawu mogło mieć znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na możliwość wyłączenia wierzytelności

zabezpieczonej z postępowania układowego, co decydowało również o poprawnym

zastosowaniu prawa materialnego, należało uznać za zasadny także zarzut

naruszenia art. 4 § 1 pkt 5 i 6 prawa układowego. Należy także podnieść, że nie

można uznać za wystarczające przy badaniu zasadności wniosku o wpis, na

gruncie powołanych wyżej przepisów, stwierdzenia Sądu drugiej instancji

o niezrozumiałości

argumentacji

wnioskodawcy,

odnoszącej

się

do

jego

twierdzenia, że wierzytelność była zabezpieczona innymi hipotekami skoro nie

zostało wyjaśnione, czy wierzytelność wnioskodawcy była istotnie zabezpieczona

hipotecznie i jaki był ewentualnie rodzaj tej hipoteki (wniosek dotyczył wpisania

hipoteki kaucyjnej). Z tych względów skarga kasacyjna była uzasadniona

i zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że wobec

uczestnika postępowania zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, co

zdaniem skarżącego ma znaczenie dla treści rozstrzygnięcia w sprawie. W związku

z tym stanowiskiem należy zauważyć, że w sprawie brak było ustaleń, co do faktu

wszczęcia takiego postępowania, a Sąd Najwyższy nie dokonuje własnych ustaleń

faktycznych (art. 39813 § 2 k.p.c.). Brak było zatem podstaw, by w postępowaniu

kasacyjnym odnieść się do oceny skutków ewentualnego wszczęcia postępowania

upadłościowego i dokonać oceny przepisów powołanych przez skarżącego,

regulujących to postępowanie, o co skarżący wnosił przytaczając okoliczności

uzasadniające wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

jc