Supreme Court dismisses appeal; court judgment does not replace contract requiring mutual consent for property transfer.

Sygn. akt II CSK 318/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku C.K.

przy uczestnictwie R.K. i G.K.

o wpis prawa własności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy w P. po

rozpoznaniu skargi na wpis referendarza sądowego polegający na wpisie w dziale

drugim księgi wieczystej, bliżej określonej, C.K. jako współwłaściciela w ½ części w

miejsce R.K., uchylił ten wpis i wniosek oddalił. Sąd uznał, że nie jest wystarczającą

podstawą do dokonania tego wpisu wyrok Sądu Okręgowego w P. zobowiązujący

R.K. do złożenia oświadczenia woli, iż przenosi on na wnioskodawcę swój udział

we współwłasności. Przywołał stanowisko, wedle którego dla osiągnięcia skutku

rzeczowego konieczne jest przeniesienie własności nieruchomości w drodze

umowy – zgodnego oświadczenia woli obu stron z zachowaniem wymaganej formy

lub uwzględnienie w całości powództwa o zobowiązanie do przeniesienia własności

nieruchomości. Odwołał się przy tym do uchwały 7 sędziów SN z dnia 7 stycznia

1967 r., III CZP 32/66 (OSNCP 1968, nr 12, poz. 199). Żadna z tych sytuacji nie

miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, a więc udział w nieruchomości nadal

należy do R.K.

W wyniku apelacji wniesionej przez wnioskodawcę Sąd Okręgowy w P.

postanowieniem z dnia 10 marca 2009 r. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego

w ten sposób, że utrzymał w mocy wpis referendarza.

Skarga kasacyjna uczestników postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego

– oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 177,

6262, 382 k.p.c., a także art. 158 w zw. z art. 61§ 1 k.c., i zmierza do uchylenia tego

postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale z dnia 7 stycznia 1967 r.

Sąd Najwyższy w pkt. 1 rozstrzygnął wątpliwość co do skutków odwołania przez

darczyńcę darowizny nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności. W tym

zakresie wskazał na wystąpienie wyłącznie obligacyjnych skutków odwołania

darowizny.

Z treści pkt 2 tej uchwały wynika, że prawomocne orzeczenie sądu

stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli

zastępuje tylko to oświadczenie (art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c.). Jeżeli zatem

oświadczenie takie ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy

stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego

oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. Od tej

zasady występują jednak istotne wyjątki odnoszące się do zawarcia umowy

przyrzeczonej (art. 390 § 2 k.c.) oraz sytuacji, gdy sąd uwzględnia powództwo

o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem pozwu.

W takich przypadkach orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę

umowę.

Według referendarza sądowego - jak można mniemać - wystąpiła

w okolicznościach sprawy druga ze wskazanych sytuacji. W jego ocenie żądanie

C.K. w odniesieniu do R.K. dotyczyło zobowiązania do złożenia oświadczenia woli

o przeniesieniu udziału we własności i tej treści żądanie w wyroku Sądu

Okręgowego w P. zostało całkowicie uwzględnione. Orzeczenie tego Sądu zatem

zastąpiło umowę pomiędzy stronami i doprowadziło do przejścia udziału we

własności nieruchomości na wnioskodawcę. Byłoby zatem rzeczą wysoce

nieracjonalną wymagać od wnioskodawcy, który przejawił swoją wolę nabycia

udziału R.K. we własności nieruchomości, składania dodatkowego oświadczenia

woli tej samej treści.

Gdyby tego stanowiska nie podzielić, to zgodzić się należało z Sądem

Okręgowym, że w wyniku dołączenia do wniosku oświadczenia woli wnioskodawcy,

złożonego w formie notarialnej, w którym przyjął przeniesienie udziału R.K. we

własności nieruchomości, należało utrzymać w mocy orzeczenie referendarza

sądowego. Tej treści wpis znajduje bowiem oparcie w przedłożonych sądowi

dowodach z dokumentów. Na ich podstawie należało stwierdzić, że R.K. przeniósł

udział we współwłasności na rzecz wnioskodawcy.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.