II CSK 314/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 314/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 listopada 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku A.G. ‎przy uczestnictwie J.S. i J.X. ‎o zniesienie współwłasności,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 listopada 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania J.S. od postanowienia Sądu Okręgowego w P. ‎z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt XV Ca (…), 1. odrzuca skargę kasacyjną 2. oddala wniosek uczestniczki J.X. o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P., po rozpoznaniu sprawy z wniosku A.G. przy uczestnictwie J.S. i J.X.G., obecnie: J.X., postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. zniósł współwłasność zabudowanej nieruchomości o obszarze 0,0381 ha położonej w P., objętej księgą wieczystą nr (...) w ten sposób, że nieruchomość tę przyznał na własność uczestniczce J.X. i zasądził od niej tytułem spłaty na rzecz wnioskodawcy kwotę 80.512,50 zł oraz na rzecz uczestnika J. S. kwotę 181.150 zł.Po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji uczestniczki, Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek, a w pozostałym zakresie apelację oddalił.Na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania J.X.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądził od uczestniczki J.X. na rzecz wnioskodawcy A.G. kwotę 66.250 zł, na rzecz uczestnika J.S. kwotę 130.800 zł, a w pozostałym zakresie oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania.Postanowienie Sądu Okręgowego zostało zaskarżone w całości przez uczestnika J.

S. , który zarzucił naruszenie art. 384 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 73 § 2 k.p.c., art. 212 § 1 k.c., art. 383 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 195 § 1 k.p.c., art. 618 k.p.c. i art. 10 u.k.w.h. Na tej podstawie wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi uczestniczka J.X. wnosiła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, względnie jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.Sprawy działowe skupiają w sobie wiele elementów majątkowych, a interesy uczestników wzajemnie się przenikają.

Wartością przedmiotu zaskarżenia w tych sprawach jest wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania) skarżącego, a nie wartość całego przedmiotu działu. W razie kwestionowania w skardze kasacyjnej wysokości zasądzonej spłaty (dopłaty) lub wartości składnika majątkowego podlegającego działowi, wartością zaskarżenia będzie kwota stanowiąca różnicę między spłatą, którą wskazał skarżący, a spłatą zasądzoną przez sąd lub różnica między wartością składnika majątku przyjętą przez sąd a wskazaną przez skarżącego.

Tylko wyjątkowo, w wypadku kwestionowania samej zasady podziału, wartością przedmiotu zaskarżenia może być wartość przedmiotu działu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2016 r., V CSK 275/16, nie publ.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2002 r., III CK 227/02, nie publ.).W okolicznościach sprawy, Sąd Okręgowy ostatecznie przyjął, że wartość nieruchomości wynosi 530.000 zł. Biorąc pod uwagę wysokość udziałów poszczególnych współwłaścicieli uznał, że spłata należna wnioskodawcy A.G. powinna wynosić 66.250 zł (udział 1/8), a spłata na rzecz uczestnika J.S.- 265.000 zł (udział 4/8).

Uwzględniwszy jednak wartość obciążenia udziału uczestnika prawem użytkowania na rzecz uczestniczki J.X. wynoszącą 134.200 zł, Sąd Okręgowy przyjął, że wartość spłaty należna uczestnikowi J.S. kształtuje się w wysokości 130.800 zł. Jednocześnie, na co zresztą skarżący zwrócił uwagę w swojej skardze, i co szeroko omówił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 kwietnia 2015 r., II CSK 430/14, wydanego w niniejszej sprawie i wiążącego w zakresie wykładni sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i wyłączający możliwość oparcia kolejnej skargi kasacyjnej na zarzutach kwestionujących tę wykładnię - skutkiem działania zakazu reformationis in peius w postępowaniu apelacyjnym, kwota jakiej skarżący może się domagać z tytułu spłaty od uczestniczki J.S. nie może przewyższyć 181.150 zł.

W rezultacie rzeczywisty interes majątkowy skarżącego w postępowaniu kasacyjnym, który – gdyby nie ograniczenie wynikające z art. 384 k.p.c. wynosiłby 265.000 zł – 130.800 zł = 134.200 zł, zamyka się kwotą 181.150 zł – 130.800 zł = 50.350 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia jest zatem niższa niż przewidziana dla spraw o zniesienie współwłasności minimalna kwota 150.000 zł (5191 § 4 pkt 4 k.p.c.), otwierająca możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną uczestnika jako niedopuszczalną na podstawie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną podlegał oddaleniu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że w razie odrzucenia skargi kasacyjnej nie należy przyznawać kosztów postępowania kasacyjnego stronie, która w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie podniosła zarzutu, iż skarga ta powinna być odrzucona (por. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01, nie publ; orzeczenie SN z dnia 15 listopada 1934 r., C II 1677/34, Zb. Urz. 1935, poz. 204).Z przytoczonych względów orzeczono, jak w sentencji.aj