Legislator Case Law & Legislation
II CSK 305/11 AI generated

Supreme Court quashes appeal ruling on debt recovery when foreign insolvency proceedings suspend claim enforceability.

Case Number II CSK 305/11
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court quashed the appellate court's judgment ordering payment of a debt to a Polish company against a foreign debtor. The debtor had initiated French 'sauvegarde' proceedings due to insolvency threats from a major client, which the lower courts incorrectly treated as a general group insolvency. The Supreme Court held that under the relevant EU Regulation, debts covered by the foreign restructuring plan are not enforceable in Poland until the plan's effects are determined, requiring the case to be remanded for further fact-finding.

Legislator headnote

AI generated

Art. 26 § 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 1215/2012; Art. 316 § 1 k.p.c.; When a foreign insolvency or restructuring plan covers a claim, that claim is not enforceable in the member state of enforcement until the plan's effects are determined, requiring the court to assess the claim's enforceability in light of the plan.

Keywords

AI generated
foreign insolvency proceedings enforceability of claims EU Regulation 1215/2012 restructuring plan effects remand for fact-finding cross-border debt recovery Polish Civil Procedure Code

Cited Legislation

AI generated
Art. 26 § 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 1215/2012
(art. 26 Rozporządzenia).
Art. 316 § 1 k.p.c.
a także art. 316 w związku
Art. 391 § 1 k.p.c.
z art. 391 § 1 k.p.c. i art.
Art. 320 k.p.c.
oraz naruszenie art. 320 k.p.c. a także art.
Art. 398 § 15 k.p.c.
podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c., pozwana Spółka zarzuciła naruszenie art.
art. 3983 § 1 k.p.c
podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c., pozwana Spółka zarzuciła naruszenie art.
art. 65 k.c
Konstytucji i art. 65 k.c.
art. 320 k.p.c
oraz naruszenie art. 320 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 4 w związku z L 622-10 i L 622-11 francuskiego kodeksu
art. 415 k.p.c
w związku z art. 415 k.p.c., zasądzenia na jej rzecz wyegzekwowanego

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II CSK 305/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa "M. " Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w S.

przeciwko "C." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Fabryce Mebli Tapicerowanych z siedzibą w Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 grudnia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy zasądził od C. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością Fabryki Mebli Tapicerowanych z siedzibą w Ł. na

rzecz M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę

106.868,17 zł z ustawowymi odsetkami od kwot i dat szczegółowo wskazanych w

sentencji wyroku i orzekł o kosztach procesu należnych powodowi od pozwanego.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy ustalił, że powód i pozwany są

przedsiębiorcami, łączyły ich umowy sprzedaży, z których powód wywiązał się

spełniając świadczenia niepieniężne, to jest dostarczając pozwanemu różnego

rodzaju meble produkowane przez siebie, pozwany zaś nie uregulował należności,

na kwotę dochodzoną pozwem. Kwota ta wynikała z faktur wystawionych w okresie

od 9 września 2008 r. do 15 września 2008 r.; były to okoliczności niesporne

między stronami. Siedzibą pozwanego jest Ł. Spółka posiada oddział w K. (woj. X.).

Wszystkie udziały pozwanego należą do jednego wspólnika N. B.–GMBH, której

wyłącznym udziałowcem jest spółka N. B., a ta w 90% stanowi własność C. I. z

siedzibą we Francji. Pozwany wytwarzane przez siebie towary zbywa przede

wszystkim na rynku niemieckim oraz, w niewielkim zakresie, na rynku francuskim.

Pozwany w dniu 26 września 2008 r. złożył w Sądzie Handlowym w M. we

Francji wniosek o wszczęcie „procedure de suvegarde"

upadłościowego, na podstawie przepisów

to jest postępowania

francuskiego Kodeksu Handlowego.

Wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. Sąd Handlowy w M.

otworzył

postępowanie upadłościowe (sauvegarde) na podstawie art. L 620-1 i L 621-1

i następnych francuskiego Kodeksu Handlowego. Sąd francuski uznając, że główny

ośrodek działalności jednostek grupy kapitałowej C. I. znajduje się we Francji orzekł

- stwierdzając swoją właściwość w tym zakresie - w przedmiocie upadłości polskiej

spółki. Ustanowiono sędziego komisarza, zastępcę sędziego komisarza, dwóch

zarządców sądowych w celu wspólnego nadzorowania dłużnika w prowadzonych

przez niego czynnościach zarządu, zastępców sądowych pozwanej spółki, a nadto

ustalono sześciomiesięczny okres obserwacji do dnia 29 marca 2009 r. na

podstawie art. L 621-3 i R621-9 Kodeksu handlowego francuskiego. Wierzyciele

zostali wezwani do zgłoszenia swych wierzytelności poprzez zastępców sądowych

w terminie 2 miesięcy od ogłoszenia wyroku w biuletynie BODACC (Dzienniku

Urzędowym Ogłoszeń w Sprawach Cywilnych i Gospodarczych) oraz wyznaczono

dziesięciomiesięczny termin sporządzania przez zastępców sądowych listy

wierzytelności. Sąd w M. ustalił, że C. sp. z o.o. nie jest w sytuacji zaprzestania

regulowania płatności, bowiem pasywa przypadające do zapłaty wynoszą 2.607

euro, a aktywa rozporządzalne 377.104 euro i dysponuje środkami pieniężnymi.

Sąd Rejonowy umieścił w Krajowym Rejestrze Sądowym wzmiankę o wszczęciu

we Francji wobec pozwanego postępowania upadłościowego. Powód zgłosił w

tym postępowaniu swoją wierzytelność, w kwocie obecnie dochodzonej. W dniu 20

lipca 2009 r. Sąd Handlowy w M. zatwierdził plan ochronny dla pozwanego i ustalił

harmonogram spłaty wierzycieli. Zgodnie z przepisami prawa francuskiego

zatwierdzenie planu ochronnego ma skutki orzeczenia o ukończeniu postępowania

upadłościowego. Zgodnie z tym planem, powód zostanie zaspokojony w zakresie

kwoty głównej w całości, jednakże w ratach rozłożonych na okres 10 lat. Zgodnie

z prawem francuskim, dochodzenie w odrębnym procesie należności objętych

planem, jest nieskuteczne. Wierzycielami pozwanej są w większości podmioty

prawa polskiego.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy ocenił, że dochodzona

kwota podlega zasądzeniu w całości. Oceniając zarzuty pozwanego wskazujące na

niedopuszczalność zasądzenia należności z uwagi na postępowanie upadłościowe

toczące się i zakończone przed sądem francuskim, Sąd Okręgowy z powołaniem

się na przepisy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r.

w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. UE L.00.160.1), podzielił zarzut

o istnieniu podstaw do odmowy uznania postępowania upadłościowego, wobec

sprzeczności orzeczenia Sądu Handlowego w M. z polskim porządkiem publicznym

(art. 26 Rozporządzenia). Powołany przepis stanowi, że każde państwo

członkowskie może odmówić uznania postępowania upadłościowego wszczętego

w innym państwie członkowskim albo wykonania wydanego w jego toku orzeczenia,

o ile uznanie to lub wykonanie prowadziłoby do rezultatu, który pozostaje

w oczywistej sprzeczności z jego porządkiem publicznym, w szczególności z jego

podstawowymi

zasadami

lub

konstytucyjnie

zagwarantowanymi

prawami

i wolnościami jednostki. W ocenie tego Sądu doszło bowiem do ogłoszenia

upadłości spółki

w sytuacji gdy przesłanki tej upadłości, nieznane prawu

polskiemu, w postaci tylko zagrożenia niewypłacalnością, dotyczyły innego

podmiotu, w szczególności grupy kapitałowej powiązanej kapitałowo z pozwaną,

a sytuacja pozwanej, jako dłużnika, była dobra. Ponadto niemożność uznania

orzeczenia sądu francuskiego (w ramach oceny istnienia przesłanek odmowy

uznania na podstawie art. 26 Rozporządzenia) wynikła z braku, w okolicznościach

sprawy,

jurysdykcji

tego sądu do ogłoszenia upadłości, pozwana bowiem na

terenie Francji nie posiadała żadnego oddziału, a jej siedziba znajduje się

w Polsce.

Sąd

Apelacyjny oddalił wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. apelację

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego, podzielając w całości argumentację

prawną tego Sądu co do istnienia, w świetle art. 26 Rozporządzenia, podstawy do

odmowy uznania postępowania upadłościowego wszczętego i zakończonego przed

Sądem Handlowym w M. W ocenie tego Sądu klauzula porządku publicznego

obejmuje

badanie

postępowania

również

upadłościowego,

materialnoprawnych

a

analiza

przesłanek

okoliczności

wszczęcia

sprawy

wskazuje,

że przesłanek takich nie było. Rezultatem tego jest ograniczenie własności powoda

przez redukcję wierzytelności

lub odroczenie terminu spłaty na długi okres.

Sąd Apelacyjny zwrócił również uwagę, że ocena przez sąd francuski sytuacji grupy

kapitałowej

C.

I. jako

całości,

uzasadniająca

wszczęcie

postępowania

upadłościowego, doprowadziła do uznania przez ten sąd jego jurysdykcji, podczas

gdy w odniesieniu do polskiej spółki jurysdykcji tej sąd ten nie miał.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, opartej na obu

podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c., pozwana Spółka zarzuciła naruszenie art. 26, art.

3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie

postępowania upadłościowego również w związku z art. 45 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3

Konstytucji i art. 65 k.c. oraz naruszenie art. 320 k.p.c. a także art. 316 w związku

z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 4 w związku z L 622-10 i L 622-11 francuskiego kodeksu

handlowego. Zarzucając powyższe skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego

wyroku i zmiany wyroku Sądu Okręgowego przez oddalenie powództwa

ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Domagała się nadto, na podstawie art.

39819 k.p.c. w związku z art. 415 k.p.c., zasądzenia na jej rzecz wyegzekwowanego

przez powoda świadczenia wraz z odsetkami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej nie jest istotne czy Sąd Handlowy w M.,

wyrokiem z dnia 1 października 2008 r., wszczynając na podstawie art. L 620-1 i L

621-1 i następnych francuskiego kodeksu handlowego w stosunku do pozwanej

spółki postępowanie upadłościowe (sauvergarde),

zastosował trafny czy też

nietrafny, sposób wykładni art. 3 ust. 1 Rozporządzenia, określającego jurysdykcję

do wszczęcia postępowania upadłościowego. W art. 3 ust. 1 Rozporządzenia

posłużono

się

nieprecyzyjnym

łącznikiem

w

postaci

głównego

ośrodka

podstawowej działalności dłużnika. Z przepisu wynika, że w przypadku spółek i

osób prawnych domniemywa się, iż głównym ich ośrodkiem jest siedziba określona

w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny. W praktyce

sądów państw członkowskich

ujawniły się dwa podejścia

do kryteriów

wyznaczających, w myśl tego przepisu, ich jurysdykcję. Według tzw. teorii

działalności

gospodarczej

(business

activity

theory),

odwołującej

się

do

orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, za główny ośrodek

podstawowej działalności dłużnika uznaje się miejsce, w którym faktycznie

prowadzona jest działalność gospodarcza. Podkreśla się przy tym znaczenie

rozpoznawalności miejsca prowadzenia działalności dla wierzycieli. W wyroku

z dnia 2 maja 2006 r. C-341/04 dot. Eurofood IFSC Ltd., Trybunał orzekł, że gdy

dłużnikiem jest spółka zależna, której siedziba określona w statucie znajduje się

w innym państwie członkowskim aniżeli siedziba spółki nadrzędnej, domniemanie

sformułowane w art. 3 ust. 1 zdanie drugie Rozporządzenia, wskazując, iż głównym

ośrodkiem podstawowej działalności spółki zależnej jest jej siedziba określona

w statucie, może zostać obalone jedynie wtedy, gdy kryteria obiektywne i możliwe

do zweryfikowania przez osoby trzecie, umożliwiają stwierdzenie, że rzeczywista

sytuacja jest odmienna niż ta, która wynikałaby z położenia przedsiębiorstwa

w miejscu statutowej siedziby spółki. Może tak być w szczególności w przypadku

spółki nieprowadzącej żadnej działalności na terytorium państwa członkowskiego,

w którym ma swoją statutową siedzibę. Jednakże, jeżeli spółka prowadzi

działalność na terytorium państwa członkowskiego, w którym znajduje się jej

statutowa siedziba, to sama okoliczność, że jej decyzje ekonomiczne są lub mogą

być kontrolowane przez spółkę nadrzędną mającą siedzibę w innym państwie

członkowskim, nie jest wystarczająca do obalenia domniemania ustanowionego

przez

rozporządzenie.

Drugie

podejście

nazywane

jest

teorią

miejsca

podejmowania strategicznych decyzji kontrolnych lub teorią głowy zarządu (mind of

management). Teoria ta zakłada, że dla ustalenia głównego ośrodka podstawowej

działalności, kluczowe znaczenie ma sposób organizacji funkcji kierowniczych

przedsiębiorstwa, w tym w szczególności sposób podejmowania strategicznych

decyzji. Teoria ta nie kładzie nacisku ani na faktyczne miejsce prowadzenia

działalności,

ani miejsce wcielania decyzji kierowniczych w życie, ani też na

rozpoznawalność powyższych okoliczności przez osoby trzecie. Stanowi zatem

zaprzeczenie podejścia opartego na modelu business activity. Wykładnię opartą na

teorii mind of management należy ocenić jako nieprawidłową, gdyż ani przepisy

Rozporządzenia, ani motywy zawarte w jego preambule nie dają podstaw

to przyjęcia takiej interpretacji terminu „główny ośrodek podstawowej działalności”.

Przeciwnie, teza 13 in fine preambuły do Rozporządzenia wyraźnie przesądza

konieczność zapewnienia wierzycielom możliwości faktycznego zweryfikowania

okoliczności

uzasadniających

jurysdykcję

krajową

sądów

danego państwa.

Wykładnię opartą na tej teorii zastosował Sąd Handlowy w M. decydując o swej

jurysdykcji.

Brak akceptacji dla przyjętego przez sąd francuski kryterium oceny istnienia

jego jurysdykcji (zgodnego z teorią mind of management), nie upoważniał sądów

orzekających w sprawie niniejszej do podjęcia próby zakwestionowania tej

jurysdykcji przez włączenie zagadnienia prawidłowości zastosowania art. 3 ust. 1

Rozporządzenia

w

zakres

tzw.

klauzuli

porządku

publicznego

(art.

Rozporządzenia).

Ogłoszenie upadłości w tzw. głównym postępowaniu upadłościowym przez

sąd właściwy zgodnie z art. 3 rozporządzenia w jednym z państw Unii Europejskiej

(oprócz Danii) podlega z mocy prawa uznaniu w pozostałych państwach,

gdy orzeczenie stanie się skuteczne w państwie wszczęcia postępowania (art. 16

ust.

Rozporządzenia).

Europejski

Trybunał

Sprawiedliwości

w

wyroku

dot. Eurofood orzekł, że art. 16 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia należy

poddać

wykładni,

zgodnie

z

którą

wszczęcie

głównego

postępowania

upadłościowego przez sąd jednego państwa członkowskiego powinno zostać

uznane przez sądy innych państw członkowskich, bez możliwości badania przez

te sądy oceny właściwości dokonanej przez sąd państwa wszczęcia postępowania.

Zasada pierwszeństwa określona w tym przepisie jest oparta na zasadzie

wzajemnego

zaufania.

Przyjęcie

tej

zasady

umożliwiło

ustanowienie

obligatoryjnego systemu jurysdykcji i zastąpienie przepisów krajowych państw

członkowskich w dziedzinie uznawania i wykonywania orzeczeń przez uproszczony

mechanizm uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych w ramach postępowania

upadłościowego. Jeżeli, uznając, że główny ośrodek podstawowej działalności

dłużnika znajduje się w innym państwie członkowskim niż to, w którym zostało

wszczęte główne postępowanie upadłościowe, zainteresowany zamierza podważyć

właściwość sądu, który wszczął postępowanie, musi skorzystać ze środków

przewidzianych przez prawo krajowe państwa członkowskiego, w którym zostało

wszczęte to postępowanie przed sądami tego państwa. Mechanizm przewidujący,

że wszczęte może być tylko jedno postępowanie główne wywołujące skutki prawne

we wszystkich państwach członkowskich, w których rozporządzenie obowiązuje,

mógłby zostać poważnie zaburzony, jeżeli sądy tych państw członkowskich

mogłyby korzystać z konkurencyjnej właściwości.

Ta wykładnia art. 16 ust. 1 Rozporządzenia dokonana przez Trybunał

Sprawiedliwości odpowiada również funkcji tego przepisu, co wynika z pkt 22

preambuły. Automatyczne uznanie oznacza, że skutki wynikające z postępowania

na podstawie prawa państwa wszczęcia postępowania rozciągają się na wszystkie

państwa, w których obowiązuje ten unijny akt prawny. Orzeczenie sądu, który

wszczął

postępowanie,

członkowskich

bez

powinno

możliwości

być

uznane

badania

w

pozostałych

trafności

tego

państwach

orzeczenia.

Przyczyny ewentualnej odmowy uznania na podstawie art. 26 Rozporządzenia

powinny być ograniczone do minimum i według tej zasady powinien być

rozstrzygnięty

każdy

spór

w

sprawie,

w

której

wchodzi

w

rachubę

zastosowanie Rozporządzenia. U podstaw unormowania zawartego w art. 16 ust. 1

Rozporządzenia leży zasada wzajemnego zaufania, która powinna determinować

i kierunkować wszelkie działania sądów w sprawach związanych ze stosowaniem

rozporządzenia. W literaturze europejskiej podniesiono nawet, że jeżeli sąd krajowy

poweźmie wątpliwości, jak należy się zachować w odniesieniu do zagranicznego

orzeczenia, które nie spełnia wszystkich standardów wymaganych w państwie

uznającym, powinien zgodnie z tą zasadą zaufać sądowi zagranicznemu,

a w istocie zagranicznemu systemowi prawnemu w ramach Unii Europejskiej i jego

wymiarowi sprawiedliwości.

Konsekwencją wyłączenie dopuszczalności badania jurysdykcji sądu, który

orzekał w sprawie wszczęcia postępowania upadłościowego, jest niemożność

traktowania ewentualnego uchybienia w tym przedmiocie jako wypełniającego

pojęcie

klauzuli

porządku

publicznego,

której

naruszenie

daje

państwu

członkowskiemu, zgodnie z art. 26 Rozporządzenia, prawo odmowy

uznania

postępowania upadłościowego. Sąd Apelacyjny dokonał zatem nieuzasadnionej,

rozszerzającej wykładni art. 26 rozporządzenia, przyjmując, że norma z niego

wynikająca pozwala badać trafność zastosowania przez Sąd Handlowy w M. art. 3

ust.

Rozporządzenia.

Nadto

nietrafnie

przyjął,

że

pozwala

także

badać materialnoprawne przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego

sauvegarde.

Art. 26 Rozporządzenia, jako przepis wyjątkowy, podlega wykładni ścisłej.

Zarówno Europejski Trybunał Sprawiedliwości (np. wyrok z dnia 28 marca 2000 r.

C- 7/98 Krombach, Zb. Orz. s I – 1935 i wyrok z dnia 11 maja 2000 r. C-38/98

Renault, Zb. Orz. 2000, s. 2973, pkt 33), jak i Sąd Najwyższy (por. np.

postanowienia z dnia 2 czerwca 1980 r. I CR 124/80, OSNC 1981, nr 1, poz. 13

i z dnia 21 marca 2007 r., I CSK 434/06, OSNC 2008, nr 3, poz. 37) podkreślają,

że klauzula porządku publicznego jest wyjątkiem od zasady stosowania prawa

obcego lub uznania zagranicznych orzeczeń opartych na tym prawie i dlatego nie

można jej interpretować w sposób rozszerzający. Szeroka wykładnia tej klauzuli

wykluczałaby

osiągnięcie

celu

Rozporządzenia,

swobodnego

przepływu

orzeczeń

oraz

jakim

skutecznego

jest

zapewnienie

funkcjonowania

transgranicznych postępowań upadłościowych (por. tezę 2 preambuły).

Zakres klauzuli porządku publicznego jest niedookreślony, jej wypełnienie

pozostawiono sądowi orzekającemu w konkretnej sprawie, co jednak nie oznacza,

że kontrola elementów składających się na orzeczenie sądu zagranicznego może

przybierać

rozmiary

właściwe

kontroli

merytorycznej

(zasadności)

takiego

orzeczenia (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1975 r.,

I CR 625/75, OSNCP 1976, nr 10, poz. 215). Zakaz merytorycznej kontroli

zagranicznego orzeczenia jest związany z istotą stosowania klauzuli porządku

publicznego. Przy jej stosowaniu nie chodzi bowiem o to, aby zagraniczne

orzeczenie było zgodne ze wszystkimi wchodzącymi w grę bezwzględnie

obowiązującymi przepisami prawa, lecz o to, czy wywarło skutek sprzeczny

z podstawowymi zasadami krajowego porządku prawnego. Orzeczenie sądu

zagranicznego narusza podstawowe zasady porządku publicznego w Polsce

dopiero wtedy, gdy jego skutek jest nie do pogodzenia z samą istotą danej instytucji

prawnej w Polsce, nie zaś jedynie z poszczególnymi przepisami regulującymi

w tych krajach tę lub zmierzającą do podobnego celu, zbliżoną instytucję prawną

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2002 r., I CKN 722/99, Prok. i Pr.

wkł. 2002 nr 5, s. 39). Porównanie zasad postępowania sauvegarde wszczętego na

skutek

zagrożenia

pozwanej

niewypłacalnością

z polskim

postępowaniem

naprawczym (art. 492 ust. 1 Pr.u.n.) prowadzi do wniosku, że brak jest

zasadniczych różnic pomiędzy tymi instytucjami prawnymi i mają one zbieżne cele.

W

polskim

systemie

prawnym

przedsiębiorcę

jest

bezwzględnym

naprawczego;

gdy

przedsiębiorca

bieżące

wykonywanie

zobowiązań

przez

warunkiem

wszczęcia

postępowania

zaprzestanie

wykonywania

wymagalnych

zobowiązań jest już niewypłacalnym w rozumieniu art. 11 Pr.u.n. W takim wypadku

nie tylko jest zagrożony upadłością, ale i niewypłacalny, z chwilą zaś,

gdy przedsiębiorca stał się niewypłacalny, uzyskuje zdolność upadłościową

i powstają podstawy do ogłoszenia upadłości. Sąd Apelacyjny nietrafnie przy tym

przyjął, że Sąd Handlowy w M. dokonał otwarcia postępowania upadłościowego

ze względu na zagrożenie niewypłacalnością całej grupy kapitałowej C. I., podczas

gdy dokonał tego ze względu na takie zagrożenie pozwanego z powodu upadłości

jej głównego klienta N. P. M. Stąd również powiązanie przez Sąd Apelacyjny

twierdzenia o nieuzasadnionym wszczęciu postępowania upadłościowego wobec

pozwanego z naruszeniem, w ten sposób, jego prawa do sądowej ochrony, jest

chybione.

Nie można też podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego, że uznanie

ex lege obu wyroków Sądu Handlowego w M. narusza art. 64 Konstytucji. Przepis

ten wprost przewiduje możliwość ograniczenia, w drodze ustawy, nawet prawa

własności (ust. 3); wierzytelności na gruncie polskiego systemu prawnego

korzystają z mniejszego zakresu ochrony. Trzeba podkreślić, że ostatecznym

skutkiem przeprowadzonego we Francji postępowania sauvegarde, wynikającym

z wyroku

z

dnia

lipca

2009

r.

było

odroczenie

terminu

płatności

długu już wymagalnego i częściowa strata świadczenia ubocznego (odsetek).

Restrukturyzacja długów dłużnika przy zastosowaniu obowiązującej w polskim

porządku prawnym ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, może prowadzić

do wielu bardziej niekorzystnych dla wierzycieli skutków prawnych. Zmiana terminu

świadczenia jest możliwa nie tylko na gruncie polskiego prawa upadłościowego

i naprawczego, ale wynika również i z innych instytucji prawa cywilnego

materialnego (art. 212 § 3 lub art. 3581 § 3 k.c.), a nawet procesowego (art. 320

k.p.c.).

Z powyższych względów trafny okazał się zarzut naruszenia art. 26

Rozporządzenia, również w związku z jego art. 3 ust. 1. Wobec przeto braku

podstaw do zastosowania powołanych przepisów, Sąd Apelacyjny powinien był

mieć na względzie, że do wierzytelności objętych układem stosuje się prawo

francuskie. Dotyczy to także możliwości skutecznego dochodzenia w odrębnym

postępowaniu sądowym roszczeń wierzycieli, których wierzytelności objęte

są układem. Zobowiązania objęte układem podlegają restrukturyzacji stosownie do

jego treści, tj. gdy układ przewiduje odroczenie terminu płatności, objęta układem

wierzytelność w okresie odroczenia nie jest wymagalna. Stąd też Sąd Apelacyjny

powinien był ustalić, jaka część wierzytelności powoda, w świetle planu ochronnego

była wymagalna w chwili zamknięcia rozprawy, czy mogła być skutecznie

dochodzona przed sądem. Brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwia odparcie

zarzutu naruszenia art. 316 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i w związku z art. 26

§ 1 rozporządzenia. Zarzut naruszenia art. 320 k.p.c. poczytać należy za

bezprzedmiotowy skoro, jak wydaje się to wynikać ze skargi kasacyjnej, został

postawiony na wypadek odmowy uznania orzeczenia sądu zagranicznego.

Z tych względów Sąd Najwyższy, orzekł jak w sentencji (art. 39815 k.p.c.).