II CSK 29/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 29/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku U. L.

przy uczestnictwie R. M. i I. I.

o zniesienie współwłasności,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 kwietnia 2009 r.,

na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania R. M.

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 14 grudnia 2007 r.,

i od postanowienia Sądu Rejonowego w L.

z dnia 27 kwietnia 2006 r.,

oraz od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 20 października 1995 r.,

I. odrzuca

skargę

kasacyjną

w

części

dotyczącej

postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 27 kwietnia

2006 r., i postanowienia byłego Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 20 października 1995 r., a w pozostałym zakresie

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II. zasądza od uczestnika postępowania R.M. na rzecz

wnioskodawczyni 3600 (trzy tysiące sześćset) zł kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w P. oddalił

apelację uczestnika postępowania R. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w L.

z

dnia

kwietnia

2006

r.,

którym

dokonano

częściowego

zniesienia

współwłasności nieruchomości położonej w L. w ten sposób, że udział

wnioskodawczyni

we

współwłasności

w

wysokości

½

części

przyznano

uczestnikowi R. M., zasądzono od uczestnika R. M. na rzecz wnioskodawczyni

kwotę 175 600 zł tytułem spłaty jej udziału i kwotę 317 825 zł z tytułu ½ części

dochodów z nieruchomości, zasądzono od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika

R. M. kwotę 338 860 zł z tytułu ½ części nakładów poniesionych przez uczestnika

postępowania oraz orzeczono o kosztach postępowania.

Pełnomocnik

uczestnika

postępowania

skargą

kasacyjną

zaskarżył

postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 14 grudnia 2007 r. w całości,

postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 27 kwietnia 2006 w całości

i postanowienie byłego Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 20 października 1995 r.,

w części dotyczącej ocen prawnych i wytycznych zawartych w uzasadnieniu

postanowienia. Opierając skargę kasacyjną na pierwszej podstawie, zarzucił

naruszenie art. 172, 336 oraz 339 k.c. i „wniósł o uchylenie wyżej wymienionych

postanowień”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

kasacyjna

jest

nadzwyczajnym

środkiem

zaskarżenia

funkcjonującym na rzecz państwa, a więc w interesie publicznym. Stoi ona przede

wszystkim na straży wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego. Sąd Najwyższy już w okresie obowiązywania

kasacji, będącej zwyczajnym środkiem odwoławczym, podkreślał, że podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa

i jursprudencji (postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000,

nr 7-8, poz. 147).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie

przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację

publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne.

Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, nie jest trzecią instancją

sądową. Sąd kasacyjny nie sądzi sprawy, lecz rozpoznaje skargę kasacyjną

w interesie publicznym, wyjaśniając istotne zagadnienie prawne, dokonując

wykładni

przepisów

budzących

poważne

wątpliwości

lub

wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów bądź usuwając z obrotu prawnego orzeczenia

wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe. Dlatego

nie każda skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.

Ograniczenia środków zaskarżenia są znane współcześnie w różnych

ustawodawstwach. Są one zgodne z zaleceniami Rady Europy, które zmierzają do

ograniczenia

liczby

instancji

oraz

zezwalają

na

wprowadzenie

środków

ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. W judykaturze Sądu

Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka, już w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, iż

ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne ani

z Konstytucją,

ani

z

postanowieniami

wiążących

Polskę

konwencji

międzynarodowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia

1998 r., I PZ 54/97, OSNAPUS 1999, nr 3, poz. 92, postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 29 grudnia 1998 r., I PZ 67/98, OSNAPUS 2000, nr 2, poz. 65

oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

17 stycznia 2001 r. III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Takie stanowisko

wyraził również Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, poz. 14).

W niniejszej sprawie nie zachodzą przytoczone przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Nie występuje wskazane we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania istotne zagadnienie prawne. Istotnym zagadnieniem

prawnym w rozmienieniu art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,

nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się

do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego –

sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się z nim konkretnych

przepisów prawnych oraz argumentów świadczących o rozbieżnych ocenach

prawnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda

2004 r. Nr 7-8, poz. 51; z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, Lex nr 180 841). Tak

rozumianemu

zagadnieniu

prawnemu

nie

odpowiada

podniesiona

przez

skarżącego kwestia dotycząca oceny charakteru (rodzaju) posiadania. Była ona

przedmiotem rozważań w judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198), jak

i wypowiedzi

doktryny,

nie

ma

zatem

charakteru

zagadnienia

nowego,

niepodejmowanego dotąd w orzecznictwie.

Nie zachodzi także przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Powołanie się na tę przesłankę

wymaga – jak wyjaśniono w orzecznictwie – wykazania, że zaskarżony wyrok

zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych

zasad prawa, widocznym prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych badań lub dociekań. Chodzi

więc o szczególne, kwalifikowane wypadki naruszenia prawa przez sąd drugiej

instancji (por. postanowienie z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 197/02, OSNC

2004 r., nr 3, poz. 49). Uzasadnienie omawianej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej nie zawiera argumentów przekonujących, że zachodzi oczywista

zasadność skargi kasacyjnej w wyżej przedstawionym rozumieniu.

Z tych względów należało odmówić przyjęcia do rozpoznania skargi

kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w P. (art. 3989 § 2 k.p.c.). Skarga

kasacyjna wniesiona od postanowienia Sądu Rejonowego w L. i od postanowienia

byłego Sądu Wojewódzkiego w P., którym uchylono zaskarżone orzeczenie i

przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, podlega natomiast odrzuceniu

jako niedopuszczalna (art. 3986 § 3 w związku z art. 5191 § 1 k.p.c.). Orzeczenie o

kosztach postępowania zostało oparte na art. 520 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 §

1 i art. 39821 k.p.c.).

md