Supreme Court dismisses appeal; settlement in inheritance suit does not bar separate claim for return of funds.

Sygn. akt II CSK 278/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa T.S.

przeciwko J.S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r. oddalił żądanie T.S.

zasądzenia od J.S. kwoty 103844,22 zł pobranej z rachunków bankowych

prowadzonych na rzecz spadkodawcy. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd,

że w sprawie zachodzi powaga rzeczy ugodzonej (res transacta). Między stronami

procesu odbyła się bowiem sprawa o zachowek, zakończona ugodą sądową, w

której zgodnie przyjęto, że majątek spadkowy wynosi łącznie kwotę 85000 zł.

Inaczej, że do tego majątku nie wchodzi roszczenie o zwrot dochodzonej kwoty.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. oddalił apelację powoda

od powyższego wyroku. Podzielił pogląd, że zawarta ugoda sądowa jest skuteczna

i wiąże strony w niniejszej sprawie, z uwagi na powstanie stanu "rzeczy ugodzonej"

(rei transactae).. Poza tym stwierdził, że powód nie wykazał, iż środki pieniężne

pobrane przez pozwanego stanowiły składnik masy spadkowej.

Skarga kasacyjna powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na obu

podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia rat. 233, 328, 308 228

227 k.p.c., a także art. 917 k.c., art. 3511 w zw. z art. 845 k.c., i zmierza do

uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodzić należało się ze skarżącym, że z naruszeniem art. 917 k.c. Sądy

niższej instancji przyjęły, iż w sprawie zachodzi powaga rzeczy ugodzonej.

Jest kwestią oczywistą, że w każdym przypadku zawarcia ugody wola stron

rozstrzyga, czy wyłączyły one możliwość dochodzenia określonego roszczenia.

Strony ugodę zawarły w sprawie o zachowek, a nie w sprawie roszczenia

spadkobiercy o zwrot kwoty należącej do masy spadkowej. W ugodzie strony nie

wyłączyły możliwości dochodzenia tego roszczenia. Uwzględnienie przytoczonego

zarzutu nie przesądza jednak o zasadności skargi kasacyjnej, gdyż powództwo

i apelacja oddalone zostały również z innych przyczyn. Pozostałe zaś jej zarzuty

okazały się bezzasadne.

Trzeba podkreślić, że w postępowaniu kasacyjnym nie może być brany pod

uwagę zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., motywowany w istocie rzeczy dowolną

oceną zgromadzonych w sprawie dowodów. Przepis ten daje wyraz obowiązywaniu

zasady swobodnej oceny dowodów. Przed nowelizacją Kodeksu postępowania

cywilnego dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie..." (Dz. U.

z 2005 r. Nr 13, poz. 98) Sąd Najwyższy podkreślał, że naruszenie art. 233 § 1

k.p.c. może wypełniać podstawę kasacyjną z art. 393 1 pkt 2 k.p.c. jedynie wtedy,

gdy skarżący, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, wykaże, iż Sąd

drugiej instancji rażąco naruszył ustanowione w tym przepisie zasady oceny

wiarygodności i mocy dowodów i że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik

sprawy. Postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie mogło polegać na

zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na

podstawie własnej oceny dowodów (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia

29 października 1996 r., II CKN 8/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 30; z dnia 22 lutego

1997 r., I CKN 34/96, niepubl.; z dnia 16 października 1997 r., II CKN 393/97,

niepubl.; z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97, OSNC 1998, nr 12, poz. 214;

z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139; z dnia

10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 189). Po nowelizacji

dokonanej powołaną ustawą zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może być w ogóle

skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej, ponieważ, zgodnie z art. 398 3 § 3

k.p.c., podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów.

Poza tym, art. 328 § 2 w związku z art. 391 k.p.c. zastosowany odpowiednio

do uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji oznacza, wbrew odmiennemu

stanowisku skarżącego, że uzasadnienie to nie musi zawierać wszystkich

elementów uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, ale takie elementy, które

ze względu na treść apelacji i na zakres rozpoznania sprawy wyznaczony

przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd drugiej

instancji.

Uzasadnienie

zaskarżonego

wyroku

odpowiada

tak

określonym

wymaganiom, bowiem Sąd Apelacyjny jasno i w sposób nie budzący wątpliwości

zaaprobował stanowisko Sądu Okręgowego, że to rzeczą powoda było w spawie

wykazanie, iż środki pieniężne pobrane przez pozwanego stanowiły składnik masy

spadkowej. Zasadnie Sąd Apelacyjny uznał, że tych okoliczności powód nie

wykazał. Niepodobna skutecznie zarzucić temu Sądowi, że z naruszeniem

przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów podzielił ten Sąd ustalenia Sądu

pierwszej instancji, iż sytuacja materialna pozwanego umożliwiała mu poczynienie

oszczędności, które następnie zostały zdeponowane na lokatach założonych na

nazwisko ojca – Z.S. Co się zaś dotyczy nie podpisanego wydruku z „Rozliczenia

wynagrodzenia ....”, to nie miał on przesądzającego znaczenia dla tego stanowiska.

Na koniec, nieistotna jest podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność

dotycząca wyższego oprocentowania lokat w Polsce, gdyż jest to okoliczność

odnosząca się do oceny motywacji pozwanego przy przekazywaniu środków

pieniężnych celem ich lokowania w polskich bankach. Tej zaś motywacji skarżący

nie podważył.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.