II CSK 274/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 274/17 POSTANOWIENIE Dnia 31 października 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku J.S. ‎przy uczestnictwie G.S. ‎o podział majątku wspólnego,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 października 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. ‎z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Uczestnik G.S. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 13 września 2016 r. oddalającego jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 sierpnia 2015 r. W postanowieniu tym Sąd Rejonowy w G. ustalił, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyni J.S. i uczestnika G.S. wchodzą: nieruchomość zabudowana stanowiąca działkę nr […] o powierzchni 0,0335 ha, położona w W. przy ul. K., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...), o wartości 170.000 zł, środki pieniężne w wysokości 1.600 zł stanowiące równowartość samochodu osobowego marki O. nr rej; (…), rok produkcji 1996, samochód osobowy marki F., nr rej. (…) o wartości 4.500 zł.

Ponadto Sąd dokonał podziału majątku wspólnego J.S. i uczestnika G.S. w ten sposób, że nieruchomość zabudowaną oraz środki pieniężne przyznał na wyłączną własność uczestnika G.S., a samochód osobowy marki F. przyznał na wyłączną własność wnioskodawczyni J.S.; zasądził od uczestnika G.S. na rzecz wnioskodawczyni J.S. kwotę 83.550 zł tytułem spłaty jej udziału w majątku wspólnym, oddalił wniosek uczestnika o ustalenie, że uczestnik dokonał nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, zasądził od uczestnika G.S. na rzecz wnioskodawczyni J.S. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.W skardze opartej wyłącznie na pierwszej podstawie kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 2 k.r.o., art. 45 § 1 k.r.o. i art. 65 § 1 k.c. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazywał, że w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1975 r., III CZP 12/75, przynależność przedmiotów do majątków odrębnych ma charakter wyjątków, które zostały szczegółowo wymienione w art. 33 k.r.o.

W ocenie skarżącego, w braku dowodów przeciwnych każda darowizna musi być uznana za dokonaną wyłącznie na rzecz obdarowanego małżonka. W wypadku sporu co do woli darczyńcy, ciężar dowodu, że „darczyńca inaczej postanowił” (art. 33 pkt 2 in fine k.r.o.), spoczywa na tym z małżonków, który twierdzi, że na skutek takiego oświadczenia darczyńcy darowizna weszła do majątku wspólnego małżonków.Na tej podstawie skarżący wnosił o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w dalszej kolejności o uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego w S. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. i nie obejmuje merytorycznego rozpatrywania skargi kasacyjnej. W razie stwierdzenia, że występuje co najmniej jedna z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Uczestnik powołał się na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do problemu, czy dopuszczalne jest dokonywanie przez sąd wykładni umów darowizny w sytuacji, gdy wolę darczyńcy kwestionuje wyłącznie jeden z małżonków i czy wówczas to małżonek kwestionujący wejście przedmiotu darowizny do majątku odrębnego (osobistego) drugiego małżonka jest zobowiązany do wykazania, że wolą darczyńców było obdarowanie obojga małżonków.Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozpatrzenie przyczyni się do rozwoju myśli prawnej i będzie miało znaczenie nie tylko w konkretnej, jednostkowej sprawie, ale także przy rozstrzyganiu innych podobnych spraw.

Wskazana wątpliwość musi przy tym rzeczywiście występować w sprawie i mieścić się w zakresie problematyki, która podlega badaniu w postępowaniu kasacyjnym. Skarżący powinien dostrzegane zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których zagadnienie powstało. Takich cech wniosek uczestnika jednak nie wykazuje. Skarżący wskazuje na wątpliwości w zakresie dopuszczalności wykładania oświadczenia woli darczyńcy w wypadku, kiedy oświadczenie to jest jasne – pomija jednak, że umowa darowizny nie została zawarta w formie pisemnej i odtwarzanie treści oświadczenia darczyńców następowało na podstawie dowodów osobowych i pośrednich dowodów z dokumentów.

Dopiero tak odtworzone oświadczenia poddawane były wykładni (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1996 r., II UKN 9/96, LexisNexis nr 317203, OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 201). Ustalenia faktyczne obejmujące okoliczności, w jakich darowizny były dokonywane i ich ówczesną interpretację przez strony umowy, ustaloną w wyniku oceny materiału dowodowego, nie podlegają kontroli kasacyjnej i wiążą Sąd Najwyższy (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1997 r., I CKN 90/96, LexisNexis nr 329995, Prok. i Pr. 1998, nr 1, poz. 47, dodatek).

Treść tych ustaleń stanowiła podstawę wykładni treści umowy w spornym zakresie - czy darowizna nastąpiła do majątku odrębnego uczestnika czy też do majątku wspólnego. Tego rodzaju wykładnia była nie tylko dopuszczalna, ale konieczna do rozstrzygnięcia sprawy. Zarzuty skarżącego związane z wadliwym, jego zdaniem, stosowaniem art. 6 k.c. w ogóle nie mogą być wzięte pod uwagę, ponieważ nie zostały objęte podstawą skargi kasacyjnej, a ponadto art. 6 k.c. nie był stosowany w niniejszej sprawie. Przepis ten wyznacza skutki nieudowodnienia określonych okoliczności, natomiast w rozpatrywanej sprawie Sądy uznały wszystkie istotne okoliczności za udowodnione.W związku z tym, że okoliczności sprawy nie świadczą o wystąpieniu innych przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi uczestnika do rozpatrzenia. jw