II CSK 262/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 262/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z wniosku M.P. ‎przy uczestnictwie P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. ‎o ustanowienie służebności przesyłu,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 października 2019 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.‎z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt III Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni M.P. złożyła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 18 grudnia 2018 r., oddalającego apelacje wnioskodawczyni oraz uczestnika postępowania – P. sp. z o.o. z siedzibą w T. od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 8 maja 2018 r., którym ustanowiono na rzecz uczestnika służebność przesyłu na nieruchomości wnioskodawczyni za wynagrodzeniem w wysokości 22 016 zł. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury.

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi kasacyjnej i przyjmuje ją do rozpoznania, jeżeli zachodzi przynajmniej jedna z nich.

Skarżąca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparła na przyczynie wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, dla skutecznego powołania takiej przyczyny konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi.

Nie wystarcza naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz jego wynik polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia w sprawie. Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym - jego zdaniem - Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich naruszenia. Wnioskodawczyni podniosła, że skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ: (1) Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że działka ma wyłącznie rolny charakter, (2) bezpodstawnie przyjął, że strefa kontrolowana nie jest pasem służebności przesyłu, (3) sądy obu instancji nie wyłączyły z czynności w sprawie jednego z biegłych, tj.

W.T., byłego dyrektora uczestnika, (4) sądy obu instancji obciążyły wnioskodawczynię kosztami procesu, mimo wygrania sprawy w całości. Żadne z tych nie odpowiada powyższym wymaganiom i nie uzasadnia przyjęcia skargi. Co do błędnego oznaczenia charakteru nieruchomości przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3983 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej, a tym samym i wniosku o jej przyjęcie nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Niezależnie od tego z dokumentów zgromadzonych w sprawie i opinii biegłego wynika, że w księdze wieczystej i ewidencji gruntów nieruchomość oznaczona jest jako grunt orny.

Dla tego terenu brak planu zagospodarowania przestrzennego, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania zawiera zapis „tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo”. Stan faktyczny tej i sąsiednich nieruchomości odpowiada tym zapisom. Zabudowa znajduje się w pewnej odległości. Biegły wyceniający wynagrodzenie kierując się teoretycznym „potencjałem” gruntu dokonał jedynie jego strefowania wyróżniając 50 m od drogi jako „budowlany” a w dalszej odległości jako „możliwy do zagospodarowania jako i wydzielenia dla budownictwa jednorodzinnego”, zaznaczając że tempo zabudowy na tym terenie nie jest znaczne.

Ustalenie Sądu było zatem prawidłowe. Zauważyć ponadto należy, że nieruchomość ma łącznie 1.3510 ha, a część zajęta przez podziemny rurociąg, łącznie z pasami 6 m z każdej strony, ma tylko 0,0634 ha i cały czas jest wykorzystywana pod uprawy rolne. Co do przyjęcia szerokości tego pasa w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że służebność powinna obejmować jedynie pas eksploatacyjny, niezbędny dla służb operatora w celu wykonywania czynności kontrolnych i obsługi technicznej i nie powinna być oceniana na podstawie przepisów dotyczących warunków technicznych w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie w związku z budową, modernizacją lub przebudową.

Do tych dwóch ostatnich zdarzeń zresztą w ogólne może nie dojść. Przyjęto jedynie w drodze wyjątku, że w wypadku wykazania szczególnych okoliczności i oddziaływania linii przesyłowej (tu: gazociągu) na większą powierzchnię przy ustalaniu wynagrodzenia możliwe jest ich uwzględnienie z zastrzeżeniem, że nie może jednak obejmować takiego uszczerbku, który w związku z ustanowieniem strefy kontrolowanej podlega wyrównaniu na podstawie przepisów art. 58 ust. 2 lub art. 63 ust. 3 w związku z art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2015 r., III CZP 88/15, OSNC 2016, Nr 12, poz. 144, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2016 r., II CSK 770/15, nie publ., z dnia 9 sierpnia 2016 r., II CSK 770/15, nie publ., z dnia 10 listopada 2017 r., V CSK 33/17, nie publ., z dnia 10 kwietnia 2019 r., IV CSK 42/18, nie publ.).

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu ma rekompensować uszczerbek polegający na pozbawieniu możliwości pełnego wykonywania prawa własności gruntu, stąd jego wysokość zawsze ustalana jest ad casum i nie może być przekładana na powierzchnie stref służącym różnym celom w prawie administracyjnym, ani odnosić się wyłącznie do przeznaczenia gruntów. Przeznaczenie gruntu jest jednym z czynników wpływających łącznie na wysokość zasądzonego wynagrodzenia. W sprawie nie doszło ani do błędu rachunkowego, ani do nieprawidłowego ustalenia okoliczności dotyczących danej nieruchomości.

Przeciwnie, Sąd określił wyraźnie przesłanki, jakimi kierował się dokonując szacowania wynagrodzenia i w jaki sposób powiązał je z przeznaczeniem gruntu, jego rzeczywistym wykorzystywaniem oraz z powierzchnią faktycznego ograniczenia wykonywania uprawnień właścicielskich. Odnośnie do zarzutów dotyczących osoby biegłego Sąd zajął wyraźne stanowisko. Wskazał, że brak podstawy do jego wyłączenia ani przyjęcia stronniczości tylko z tego powodu, że siedem lat przed wydaniem opinii odszedł na emeryturę z jednej z powiązanych z obecnym uczestnikiem jednostek organizacyjnych.

Nie zostały wykazane okoliczności obecnych powiązań ani braku obiektywizmu. Zarzuty apelacyjne w tej części zostały rozpatrzone, a wnioski uzasadnione w sposób spójny i logiczny. Subiektywne przekonanie strony nie jest wystarczające. Co do ostatniego argumentu, świadczącego - zdaniem skarżącej - o oczywistej zasadności skargi, należy wskazać, że zgodnie z art. 520 k.p.c. uczestnicy postępowania nieprocesowego co do zasady samodzielnie ponoszą koszty związane z ich udziałem w sprawie. Nie doszło zatem w tym zakresie do naruszenia prawa, tym bardziej o kwalifikowanym charakterze.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.as]jw