II CSK 229/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 229/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 marca 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)‎SSN Maria Szulc (sprawozdawca)‎SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku M. S. – W.‎przy uczestnictwie B. K., B. S., B. S., E. S., Ł. S., B. S. i E.P.‎o wyodrębnienie lokalu, założenie dla niego księgi wieczystej i wpis prawa własności,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 marca 2015 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 13 września 2013 r., uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 czerwca 2013r. Dz. KW. […] KW nr […] i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w P., którym został oddalony wniosek o założenie księgi wieczystej dla lokalu nr 3 położonego w P. przy ul. R. […] i wpis prawa własności na rzecz wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji prowadzące do wniosku, że istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Właściciele lokali, których udziały w nieruchomości wspólnej nie są związane z wyodrębnionymi lokalami, sprzedali wnioskodawczyni udziały w łącznej wysokości 43/1000 i strony ustanowiły na jej rzecz odrębną własność lokalu nr 3.

Z treści księgi wieczystej wynika, że pierwszy lokal został wyodrębniony przed dniem 1 stycznia 1995 r. tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903; dalej o.w.l.), a więc metoda obliczania udziałów przyjęta przed jego wyodrębnieniem nie jest metodą wynikającą z art. 3 ust. 3 tej ustawy. W akcie notarialnym z dnia 24 kwietnia 2013 r. nie określono metody obliczenia udziałów w nieruchomości wspólnej. Z przedłożonego opisu technicznego lokalu wynika, że udział należny skarżącej obliczono przy zastosowaniu innego sposobu niż przy wielu wcześniejszych wyodrębnieniach, bo wskazano wysokość udziałów związanych z już wyodrębnionymi lokalami niezgodnie z wpisami w dziale II księgi wieczystej.

Z tej przyczyny sąd wieczystoksięgowy istotne znaczenie przypisał dokumentowi znajdującemu się na k 190 akt w postaci wykazu powierzchni mieszkalnych; określenie udziału w nieruchomości wspólnej związanego z lokalem nr 3 w sposób wynikający z tego dokumentu jest bowiem nieprawidłowe, skoro wskazane w nim udziały nie są zgodne z udziałami wpisanymi w księdze wieczystej i ich suma nie pozwala na uzyskanie jedności. Dla oceny, czy suma udziałów jest jednością, decydujące znaczenia ma treść aktów notarialnych oraz wynikające z nich wpisy w księdze wieczystej, a te wskazują, że suma udziałów nie będzie wynosić jeden.

Jako jedyną prawidłową drogę do nowego ustalenia wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej wskazał umowę stron (art. 7 u.w.l. zd. 2).W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzuciła naruszenie przez błędną wykładnię art. 3 ust. 3 i 7 u.w.l., zaś naruszenie przepisów postępowania wywiodła z naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c. w zw. z art. 28 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 6269 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c. w związku z art. 28 u.k.w.h. zmierza do zakwestionowania dopuszczalności badania przez sąd wieczystoksięgowy w toku postępowania o wpis innych dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej, niż wniosek, dokumenty do niego dołączone i treść księgi wieczystej.Zagadnienie, czy sąd wieczystoksięgowy może uwzględnić okoliczności znane mu urzędowo, budziło - wobec uchylenia art. 46 ust. 1 u.k.w.h. - poprzednio wątpliwości lecz w dalszym orzecznictwie jest rozstrzygane jednolicie.

W postanowieniach z dnia 15 grudnia 2005 r. V CK 54/05, z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 4/09 (nie publ.) i z dnia 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09 (OSNIC z 2011 r., nr 1, poz.

12) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uchylenie z dniem 11 maja 2001 r. wspomnianego przepisu nie spowodowało zmiany merytorycznej, bo postępowanie wieczystoksięgowe toczy się teraz zgodnie z przepisami postępowania cywilnego stosowanymi odpowiednio poprzez 13 § 2 k.p.c., a więc jego powtórzenie byłoby zbędne wobec treści art. 228 k.p.c. W konkluzji zostało przyjęte stanowisko, że sąd wieczystoksięgowy w sprawie, w której nie występuje konkurencja wniosków może, w celu zapewnienia prawdziwości wpisów, uwzględnić okoliczności znane mu urzędowo i odmówić wpisu gdy istnieje mu urzędowo znana przeszkoda do jego dokonania.

Dopuszczalne było więc badanie akt księgi wieczystej w niniejszej sprawie w celu zbadania prawidłowości wyliczenia ułamków w nieruchomości wspólnej. Niezasadność tego zarzutu nie przesądza jednak o prawidłowości rozstrzygnięcia.Z jednej strony Sąd drugiej instancji przypisał bowiem istotne znaczenie danym zawartym w opisie technicznym budynku do wysokości udziałów poszczególnych lokali wyodrębnionych, z drugiej zaś strony wskazał na decydującą dla oceny, czy suma udziałów jest jednością, treść aktów notarialnych oraz wynikających z nich wpisów w księdze wieczystej.

Nie ulega wątpliwości, że podstawą ustalenia wielkości udziałów przynależnym lokalom wyodrębnionym oraz udziałów w nieruchomości wspólnej są wpisy w księdze wieczystej, a nie w innych dokumentach. Błędne określenie w opisie technicznym budynku wielkości udziałów właścicieli lokali wyodrębnionych pozostaje bez wpływu na ich rzeczywistą wielkość. Nie może też być wątpliwości, że łączny udział związany z kupnem lokalu nr 3, który nabyła powódka tj. 30.960/720.000 części odpowiada po sprowadzeniu do wspólnego mianownika udziałowi 43/1000 części w nieruchomości wspólnej wskazanemu w punkcie 6 aktu notarialnego.

Sąd wieczystoksięgowy nie stwierdził, by opisane w księdze wieczystej udziały sprzedających były mniejsze, niż udział sprzedany - wynoszą one łącznie 168.504/720.000 części, więc udział sprzedany mieści się w ich wielkości i nie ma wpływu na udziały innych właścicieli lokali wyodrębnionych. Określenie zaś wielkości udziału z zastosowaniem innego mianownika, niż mianowniki udziałów innych współwłaścicieli jest dopuszczalne z uwagi na wydzielenie pierwszego lokalu przed dniem 1 stycznia 1995 r. Odmienne stanowisko wymagałoby ustalenia na podstawie konkretnych danych liczbowych, że udział nabyty przez skarżącą z uwzględnieniem udziałów właścicieli lokali wyodrębnionych oraz niewyodrębnionych uwidocznionych w księdze wieczystej przekracza jedność.

Motywy zaskarżonego postanowienia wskazujące na niezgodność danych zawartych w opisie technicznym lokalu, nie odnoszą się do danych zawartych w treści księgi wieczystej i końcowy wniosek, że w wypadku uwzględnienia wniosku suma udziałów nie będzie wynosić jeden, nie został poparty żadnymi ustaleniami odnoszącymi się do treści tej księgi, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 6269 k.p.c.Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815 zd. 2 k.p.c.