II CSK 206/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 206/06

POSTANOWIENIE

Dnia 14 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Barbara Myszka

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z wniosku M. C.

przy uczestnictwie K. C. i B. C.

o rozgraniczenie ,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2006 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 10 stycznia 2006 r., (...),

uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 10 stycznia 2006 r. oddalił

apelację uczestników postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w S. o

rozgraniczeniu nieruchomości stanowiących działki nr 778/3 i 778/4 według granicy

wytyczonej w projekcie sporządzonym przez biegłego geodetę M. N., podzielając

ustalenia i ocenę jurydyczną tego Sądu.

Według

ustaleń

stanowiących

podstawę

wydania

orzeczenia

Sądu

Okręgowego, wnioskodawczyni M. C. 31 lipca 1991 r. nabyła od Gminy G.

nieruchomość zabudowaną o pow.0,04 ha składającą się z działek 778/3 i 778/6.

Natomiast E. i K. małżonkowie C. w dniu 23 października 1991 r. nabyli od tejże

Gminy nieruchomość zabudowaną o pow. 400 m 2, składającą się z działek 778/4 i

778/7. Na granicy tych działek stoi parterowy budynek mieszkalny z poddaszem,

podpiwniczony, w którym strony zamieszkiwały jeszcze przed nabyciem własności.

Ściana oddzielająca mieszkania stron na parterze przebiega w ten sposób, że 2/3

budynku od strony podwórza zajmują uczestnicy C., a około 2/3 budynku od ulicy

wnioskodawczyni. Tak też przebiega ściana piwnic, które są usytuowane pod

mieszkaniem uczestników i wnioskodawczyni zajmuje piwnicę o pow.1 x 1,5 m pod

kuchnią uczestników.

Do 1999 r. wnioskodawczyni zajmowała piwnicę znajdującą się pod częścią

mieszkalną uczestników jednakże Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 16 marca 1999 r.

nakazał jej wydanie piwnicy uczestnikom.

W 1999 r. wnioskodawczyni wystąpiła z pozwem p-ko E. C. o wydanie

pomieszczenia na parterze, jednakże postępowanie zostało zawieszone do czasu

zakończenia niniejszego postępowania. Na poddaszu budynku są dwa pokoje nad

częścią

mieszkalną

uczestników.

Pozostała

część

poddasza

nie

jest

zagospodarowana i nie ma tam ściany działowej. Syn wnioskodawczyni w 2005 r.

wykonał na poddaszu ściankę działową, jednakże organ nadzoru budowlanego

nakazał rozbiórkę.

Podstawą wpisania działek 778/3 i 778/4 do ewidencji gruntów i ksiąg

wieczystych był pomiar dokonany w 1990 r. i mimo, że powierzchnie działek nie są

równe każdej przypisano po 0,02 ha. Na szkicu pomiarowym inaczej wykreślono

granice wewnątrz budynku, a inaczej przyjęto do obliczenia ich powierzchni.

Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia gruntu poza budynkiem według stanu

prawnego, ustalając przebieg granicy na podstawie dokumentów geodezyjnych

według punktów granicznych oznaczonych numerami 1017, 1923-1025 i 1028.

Natomiast przebieg granicy pod budynkiem mieszkalnym według kryterium

spokojnego posiadania, które miało miejsce do 1998 r. przyjmując przebieg granicy

wytyczonej przez biegłego geodetę. Granica ta dzieli komin na dwie części, co

w ocenie Sądu jest zgodne z dotychczasowym stanem posiadania gdyż z komina

korzystają tak wnioskodawczyni, jak i uczestnicy.

Podzielając przyjęte przez Sąd Rejonowy kryteria rozgraniczenia, Sąd

Okręgowy uznał, że nie jest możliwe dokonanie rozgraniczenia budynku

mieszkalnego według stanu prawnego, a więc wg granicy oznaczonej przez

biegłego linią żółtą tak by komin w całości znajdował się po stronie uczestników, ani

według stanu prawnego na podstawie dokumentów nabycia, bowiem powierzchnię

ustalono z dokładnością do 100 m i powierzchnia nabytych działek nie była wcale

równa. Słusznie więc Sąd Rejonowy przyjął co do budynku kryterium spokojnego

posiadania.

Uczestnicy w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie art.153 przez przyjęcie

jako kryterium rozgraniczenia ostatniego spokojnego posiadania, art.140 i 143 k.c.

przez uznanie, że granica ustalona nie narusza ich prawa własności. W konkluzji

wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzutowi naruszenia art.153 k.c. nie można odmówić słuszności. Przepis

ten przewiduje trzy kryteria rozgraniczenia oraz następującą kolejność ich

stosowania:

- aktualny stan prawny,

- ostatni spokojny stan posiadania,

- uwzględnienie wszelkich okoliczności.

Waga

kolejnych

kryteriów

i

ich

wzajemne

wyłączanie

się

czyni

niedopuszczalnym dokonanie rozgraniczenia przy zastosowaniu drugiego czy

trzeciego kryterium dopóki można ustalić granice na podstawie aktualnego stanu

prawnego (por. orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1980 r., III CRN 103/80

niepubl.).

Kolejność tę, jak słusznie zarzucają skarżący, naruszył Sąd Okręgowy

aprobując dokonane przez Sąd Rejonowy rozgraniczenie gruntu pod budynkiem

mieszkalnym według ostatniego spokojnego stanu posiadania istniejącego do 1998

r. Jak wynika z przytoczonego fragmentu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia

„Wobec braku możliwości ustalenia przebiegu granicy wewnątrz budynku według

stanu prawnego, sąd winien był rozważyć drugie kryterium rozgraniczenia”, Sąd

Okręgowy w ślad za Sądem Rejonowym przypisał decydujące znaczenie

niemożliwości ustalenia granicy na odcinku wewnątrz budynku mieszkalnego

według stanu prawnego, mimo iż przedmiotem rozgraniczenia nie jest budynek

tylko grunt pod nim.

Nie zasługuje na aprobatę pogląd Sądu Okręgowego, że nie można ustalić

stanu prawnego w sytuacji, w której Sąd ten dysponował zawartymi umowami

sprzedaży, na podstawie których wnioskodawczyni i uczestnicy nabyli swoje

nieruchomości, dokumentacją geodezyjną związaną z podziałem w 1990 r. działki

nr 778/1 na działki 778/3 i 778/4. Zatem stan prawny gruntu pod budynkiem wynika

z dokumentacji geodezyjnej z podziału działki nr 778/1 w 1990 r. określającej

granice w jakich wnioskodawczyni nabyła działkę nr 778/3, a uczestnicy działkę nr

778/4 i według tego stanu prawnego należało dokonać rozgraniczenia. Jeżeli

z porównania danych zawartych w tych dokumentach ze stanem rzeczywistym

istniejącym na gruncie wynika, że jedna z nieruchomości stanowiących przedmiot

rozgraniczenia ma większą powierzchnie kosztem drugiej, ustalenie granicy

powinno nastąpić na podstawie danych wynikających z tych dokumentów. Takiemu

stanowisku dał wyraz Sąd Najwyższy w orzecz. a dnia 24 października 1972 r.,

III CRN 248/72 (OSNCP 1973, nr 9, poz. 156). Nie zmienia sytuacji okoliczność, że

na granicy tych działek stoi budynek mieszkalny tak zlokalizowany, że jego część

jest na działce nr 778/3 a część na działce 778/4 i spór między stronami powstał na

tle korzystania z tego budynku.

Z tych przyczyn uznając skargę kasacyjna za uzasadnioną Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.).

jc