II CSK 2/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 2/08

POSTANOWIENIE

Dnia 7 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

w sprawie z wniosku J. K. i R. C.

przy uczestnictwie H. C., J. C., B. L., Przedsiębiorstwa Robót Instalacyjno Montażowych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M., M. C., M. K.

i Skarbu Państwa - Starosty Powiatu w M.

o wpis w dziale I-O księgi wieczystej (...) Sądu Rejonowego w M.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 maja 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawców

od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt V Ca

(…),

oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW (...) dla zabudowanej

nieruchomości, oznaczonej jako działka (...)/1, położonej w M. przy ul. W., o powierzchni

0,0813 ha. Nieruchomość gruntowa pozostaje w użytkowaniu wieczystym do 2089 roku,

a budynek stanowiący odrębną własność przeznaczony jest na cele mieszkalne. Z treści

księgi wynika, że nieruchomość gruntowa jest własnością Skarbu Państwa, zaś

użytkownikami wieczystymi i współwłaścicielami budynku jako odrębnej nieruchomości

są Przedsiębiorstwo Robót Instalacyjno - Montażowych spółka z o.o. i właściciele

odrębnych lokali wydzielonych do ksiąg wieczystych: (...), (...), (...), (...).

W marcu 2007 r. wnioskodawcy J. K. i R. C. - jako współużytkownicy wieczyści i

współwłaściciele części wspólnych budynku domagali się ujawnienia w dziale I-O księgi

wieczystej (...) garaży położonych na działce nr (...)/1, dołączając do wniosku mapę

działki nr (...)/1 i wypis z rejestru gruntów. Sąd Rejonowy uwzględnił ten wniosek

natomiast Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26.06.2007 r. zmienił zaskarżony wpis

i wniosek oddalił. Sąd ten podniósł, że załączone do wniosku dokumenty nie

uzasadniały ujawnienia w dziale I-O księgi wieczystej garaży jako odrębnego od gruntu

przedmiotu własności, a w szczególności dołączone dokumenty nie spełniają wymogów

określonych w § 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.09.2002

r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz.

1122 z późn. zm.).

Postanowienie to zaskarżyli wnioskodawcy wnosząc skargę kasacyjną. Jako

podstawy kasacyjne wskazali naruszenie:

-

art. 6268 § 1 i 2 oraz art. 6269 k.p.c., przez przyjęcie że przedłożone

dokumenty nie dawały podstaw do dokonania wpisu w dziale I-O księgi wieczystej KW

nr (...);

-

§ 28 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.09.2001 r. w

sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych zbiorów dokumentów oraz art. 233 k.c. przez

błędną wykładnię.

Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c. kognicji

sądu wieczystoksięgowego jest ograniczona do badania treści i formy wniosku

wieczystoksięgowego, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści

księgi wieczystej. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie mają dokumenty

dołączone do wniosku, które mają stanowić podstawę wpisu w dziale I-O księgi

wieczystej Kw nr (...) przez ujawnienie garaży położonych na nieruchomości oznaczonej

jako działka (...)/1. Do wniosku dołączono dokumenty w postaci mapy działki nr (...)/1 w

skali 1:1500 z uwidocznionym zarysem dwóch budynków oraz wpis z rejestru gruntów.

Oceniając moc dowodową tych dokumentów jako podstawy wpisu Sąd Okręgowy

zasadnie odwołał się do treści § 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 17.09.2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów

(Dz. U. Nr 102, poz. 1122). Przepis ten określa rodzaje dokumentów, które stanowią

podstawę oznaczenia budynku posadowionego na gruncie oddanym w użytkowanie

wieczyste, a więc budynku stanowiącego odrębną własność użytkownika wieczystego

zgodnie z art. 235 § 1 k.c. Zgodnie z § 28 ust. 5 powołanego rozporządzenia, jeżeli

odrębna własność budynku powstała jednocześnie z oddaniem gruntu w użytkowanie

wieczyste, podstawę oznaczenia budynku stanowi umowa o oddaniu gruntu w

użytkowanie wieczyste i sprzedaży budynku względnie umowa sprzedaży użytkowania

wieczystego i budynku stanowiącego odrębną własność lub decyzja administracyjna

właściwego organu. Oznacza to, że zarówno przy oddaniu gruntu w użytkowanie

wieczyste, jak i przy zbyciu już istniejącego użytkowania wieczystego, jeśli na gruncie

tym posadowiony jest budynek, to musi nastąpić równocześnie sprzedaż tych

budynków. W przeciwnym razie umowa jest nieważna. Tę regułę wyrażał art. 20 ustawy

z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr

30, poz. 127 ze zm.), a obecnie wynika z art. 31 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o

gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). W wyroku z

dnia 23.01.2003 r. II CKN 1155/00, (OSNC 2004, nr 4, poz. 61) Sąd Najwyższy

jednoznacznie stwierdził, że umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego

gruntu zabudowanego nie zawierająca postanowień o przeniesieniu także prawa

własności budynków, jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.). Jest w sprawie poza sporem, że

umowy

ustanowienia

odrębnej

własności

lokali

wnioskodawców nie

zawierają

postanowień

i

sprzedaży

odnośnie

lokali

na

rzecz

sprzedaży udziałów

we

współwłasności garaży. Z umów tych wynika, że na działce nr (...)/1 posadowiony był

budynek mieszkalny nr (…), a sprzedaż udziału w nieruchomości wspólnej obejmowała

udział w użytkowaniu wieczystym gruntu i udział we współwłasności tego budynku

mieszkalnego. W umowach brak rozporządzeń odnośnie sprzedaży udziałów we

współwłasności garaży. Tak więc nawet odwołanie się do tych umów jako podstawy

wpisu nie mogłoby uzasadniać uwzględnienia wniosku. Jako oczywiście niezasadne

należy uznać twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, iż czynność prawna

przenosząca prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej przenosi z mocy

prawa własność budynków na tym gruncie wzniesionych. Twierdzenia te powstają w

jawnej sprzeczności z art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z kolei § 28 ust. 6 powołanego rozporządzenia reguluje sytuację, gdy odrębna

własność budynku powstała po oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, czyli sytuacja,

gdy budynek wzniósł użytkownik wieczysty. W przepisie tym wskazano, jakie dokumenty

są wymagane dla oznaczenia budynku w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie

przepis ten nie znajduje jednak zastosowania, gdyż sami wnioskodawcy nie twierdzą,

aby pobudowali garaże.

Na marginesie należy jedynie zauważyć, że brak ujawnienia spornych garaży w

księdze wieczystej jest prawdopodobnie związany z treścią decyzji uwłaszczeniowej

Przedsiębiorstwa Robót Instalacyjno – Montażowych, które zlikwidowano w celu

prywatyzacji. Brak jednak tego dokumentu uniemożliwia wyrażenie stanowczego

poglądu.

Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione przy wniosku dokumenty nie

mogą stanowić podstawy żądanego wpisu, a tym samym brak podstaw do

uwzględnienia skargi kasacyjnej (art. 39814 k.p.c.).