II CSK 185/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 185/08

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa J. C.

przeciwko (…) Spółdzielni Mieszkaniowej "P.(...)" w K.

o stwierdzenie nieważności uchwały,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lipca 2008 r., na skutek skargi

kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 listopada 2007 r., sygn.

akt VII Ca (…),

odrzuca skargę kasacyjną i oddala wniosek adwokat F. P. o przyznanie od Skarbu

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok wydany został w dniu 27 listopada 2007 r., a

zatem wniesiona od niego skarga kasacyjna spełniać powinna wszelkie wymogi

formalne, wynikające z treści przepisów art. 3984 § 1 i § 2 k.p.c. W paragrafie pierwszym

art. 3984 k.p.c. ustawodawca skatalogował odrębnie w czterech punktach konstrukcyjne

elementy każdej skargi kasacyjnej, a więc cechy istotne (kreatywne) tego tylko

szczególnego środka odwoławczego, podkreślając zarazem w ten sposób rangę tychże

elementów. Natomiast w zdaniu pierwszym § 2 art. 398 4 k.p.c. wskazano na pozostałe

wymagania tej skargi , które stawiane są każdemu pismu procesowemu (art. 126 k.p.c. 128 k.p.c. z rygorem przewidzianym w art. 130 k.p.c.

Obowiązek przedstawienia przez skarżącego m.in. uzasadnienia wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a wynikający z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.,

wiąże się z instytucją tzw. "przedsądu", polegającego m.in. na możliwości Sądu

Najwyższego odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.).

Ten możliwy sposób zakończenia postępowania kasacyjnego, a kolidujący niewątpliwie

z intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną dowodzi zrównania rangą obowiązku

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 398 § 1 pkt 2 k.p.c.) z

obowiązkiem odrębnego przedstawienia oraz uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.). Odrębne wyartykułowanie przez

ustawodawcę obu kategorii obowiązków dowodzi tego, że nie są one tożsame. W

konsekwencji za spełnienie wymogu z art. 398 4 § 1 pkt. 3 k.p.c.. nie można uznać

jedynie odwołania się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych i

sformułowanych w ich ramach zarzutów, z pominięciem wyraźnego, odrębnego i

ścisłego przytoczenia co najmniej jednej spośród okoliczności wymienionych w art. 398 9

§ 1 k.p.c. wraz z jej stosownym uzasadnieniem przy pomocy argumentów jurydycznych

(por. postanowienie SN z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 r., z. 10,

poz. 156; postanowienie SN z dnia 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01, OSNC 2001 r., z.

10, poz. 157). W odniesieniu do skargi kasacyjnej zachowuje utrwalone orzecznictwo

Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wymagania z art. 3984 § 1 k.p.c. mają

samodzielny byt i nie mogą być traktowane zamiennie (postanowienie SN z dnia 29

czerwca 2005 r. V CSK 5/05, niepubl.; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2005 r. III CZ

61/05 niepubl.; postanowienie SN z dnia 21 lipca 2005 r., V CSK 18/05, niepubl.).

Spełniając formalny wymóg skargi kasacyjnej określony w art. 398 4 § 1 pkt 3

k.p.c., skarżący powinien zawrzeć w niej prawidłowo sformułowany wniosek o przyjęcie

skargi do rozpoznania i wniosek ten uzasadnić wskazując na występowanie w sprawie

przynajmniej jednej z okoliczności stanowiących przesłanki tzw. przedsądu, określone w

art. 3989 § 1 k.p.c. i przedstawić odpowiednie argumenty prawne, uzasadniające

występowanie ściśle określonej w ustawie przesłanki. Potrzeba przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania powinna być zatem uzasadniona przez skarżącego przy

pomocy argumentów jurydycznych uzasadniających wystąpienie którejkolwiek z

przesłanek precyzyjnie określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia

21 lipca 2005 r. V CSK 18/05). Spełnienie tego wymogu nie jest tożsame z werbalnym

powołaniem się na przesłankę wymienioną w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. a następnie

sformułowanie pięciu pytań poprzedzone stwierdzeniem, że istotne zagadnienie prawne

polega w szczególności na konieczności wyjaśnienia wątpliwości wskazanych w

pytaniach. Skarga kasacyjna powoda pozbawiona jest więc właściwie rozumianego

sformułowania i uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

przeto podlega ona odrzuceniu (por. postanowienie SN z dnia 22 września 2005 r. sygn.

akt II CSK 7/05).

Chociaż skarżący werbalnie powołał się na przesłankę określoną w art. 398 9 § 1

pkt 1 k.p.c., to nie przedstawił we wniosku argumentacji jurydycznej mogącej przekonać

o wystąpieniu „istotności” sformułowanych zagadnień, jako zagadnień prawnych.

Wniosek pozbawiony jest więc uzasadnienia. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej

przedstawia na stronach 4-11 wywody poświęcone uzasadnieniu podstaw kasacyjnych.

Wszystkie te kwestie występują na tle określonych, konkretnych okoliczności

faktycznych i nie mają charakteru uniwersalnego.

Uwzględniając więc odrębność obu przedmiotów regulacji w pkt 2 i 3 art. 398 4 § 1

k.p.c. stwierdzić należy, że choć argumentacja skarżącego może się niekiedy w obu

tych kwestiach nawet częściowo pokrywać, to jednak orzeczenie w przedmiocie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zapada tylko po uprzednim dokonaniu oceny

przyczyn kwalifikowanych przez ustawodawcę, a precyzyjnie określonych w art. 3989 § 1

k.p.c., gdyż tylko one i ich uzasadnienie mogą być przedmiotem tzw. „przedsądu" i

decydują o jego wyniku.

Skoro więc skarga kasacyjna powoda pozbawiona jest uzasadnienia wniosku

o przyjęcie jej do rozpoznania, a więc tego niezbędnego elementu konstrukcyjnego,

współkreującego istotę tego środka zaskarżenia, to Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 398 6 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2

k.p.c. i art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.

Wynikający z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. wymóg skargi kasacyjnej polegający m.in.

na uzasadnieniu wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania nie jest spełniony także wtedy,

gdy brak jest odrębnego uzasadnienia wniosku, a podnoszone wyłącznie w formie pięciu

pytań okoliczności dają się ewentualnie ocenić jedynie w oparciu o uzasadnienie

podstaw skargi kasacyjnej. Sporządzenie skargi kasacyjnej w taki sposób sprzeczne jest

z zasadą profesjonalizmu, a więc czynności adwokata ustanowionego z urzędu nie

uprawniają go w takiej sytuacji do skutecznego domagania się przyznania mu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej (postanowienie SN z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN

341/98, OSNC 1999, Nr 6, poz. 123; postanowienie SN z dnia 18 marca 1999 r., I CKN

1046/97, OSNC 1999, nr 10, poz. 178; postanowienie SN z dnia 17 lipca 2002 r., I CK

199/02, niepubl.). Wobec powyższego Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika

powoda o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi

z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.