II CSK 179/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 179/07

POSTANOWIENIE

Dnia 10 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z wniosku "G." Spółki Akcyjnej w P.

przy uczestnictwie F. Bank Polska Spółki Akcyjnej w W.

o wykreślenie hipoteki,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 sierpnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 22 września 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2006 r. Sąd Rejonowy w P. oddalił

wniosek „G.” S.A w P. o wykreślenie hipoteki ustanowionej na prawie użytkowania

wieczystego na rzecz Pierwszego […] Banku S.A. w K., poprzednika prawnego

uczestnika postępowania F. Bank Polska S.A.

w W., które według twierdzeń

wnioskodawcy wygasło.

Twierdzenia tego Sąd Rejonowy nie podzielił uznając, że nie doszło do

wygaśnięcia wieczystego użytkowania, lecz prawo to służące A. K. i R. K., decyzją

Kierownika Urzędu Rejonowego w P. wydaną na podstawie ustawy z dnia 4

września

1997

r.

o

przekształceniu

prawa

użytkowania

wieczystego

przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, poz. 781)

przekształciło się w prawo własności. Własność przedmiotowego gruntu nabyła

następnie Spółka „G”.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację

wnioskodawcy od powyższego postanowienia.

W jego uzasadnieniu wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przepisy ustawy

z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jednolity tekst Dz.U.

z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm. dalej - ukwh), jak też art. 241 k.c., których

naruszenie zarzucał wnioskodawca w apelacji nie znajdują zastosowania. Sytuacja,

której dotyczy sprawa została bowiem uregulowana w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia

4 września

1997

r.

o

przekształceniu

prawa

użytkowania

wieczystego

przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zgodnie z tym przepisem,

w razie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

decyzja o przekształceniu nie prowadzi do

naruszenia praw osób trzecich.

Z momentem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego hipoteka istnieje

więc nadal lecz obciąża należące do dotychczasowego użytkownika wieczystego

prawo własności.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca przytoczył podstawę naruszenia

prawa materialnego zarzucając naruszenie:

1/

art. 65 ust. 1 i 3 w zw. z art. 5 ukwh przez przyjęcie, że pomimo wygaśnięcia

użytkowania wieczystego ustanowiona na nim hipoteka nadal istnieje,

2/

art. 65 ust. 1 ukwh przez przyjęcie, że przedmiotowa hipoteka została

ustanowiona na rzecz uczestnika postępowania zgodnie z tym przepisem,

3/

art. 67 ust. 1 ukwh przez przyjęcie, że w celu ustanowienia przedmiotowej

hipoteki został dokonany wpis do księgi wieczystej, bądź, że w przedmiocie

tego

ograniczonego

prawa

rzeczowego

zmieniono

istniejący,

ustanowiony wpis

4/

art. 85 ukwh przez przyjęcie, że przedmiotowa hipoteka bez zmiany treści

obejmuje też wartość budynków i budowli będących uprzednio własnością

użytkowników wieczystych,

5/

art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. przez przyjęcie w oparciu o ten

przepis, że nie była wymagana zmiana treści hipoteki, a przekształcenie

prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przekształcało również

treść hipoteki, w tym objęte mienie do tej pory nie zabezpieczone hipoteką.

W oparciu o podstawę naruszenia przepisów postępowania zarzucał

naruszenie art. 6268 k.p.c. polegające na ustaleniu, że nie istniała podstawa dla

dokonania wnioskowanego wykreślenia.

We wnioskach skargi domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia

oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego, oraz wykreślenia

przedmiotowej hipoteki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wynikające z art. 39813 § 1 k.p.c. związanie Sądu Najwyższego przy

rozpoznawaniu

skargi kasacyjnej jej podstawami

oznacza związanie również

postacią i sposobem zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa

materialnego i przepisów postępowania.

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 626 8 k.p.c., nie został bliżej

sprecyzowany przez wskazanie, któremu z przepisów zawartych w poszczególnych

paragrafach tego artykułu uchybia zaskarżone postanowienie. Skarżący nie

wskazał również, błędów lub braków świadczących o naruszeniu powołanego

w zarzucie przepisu, upatrując go w samym wyniku postępowania i nie

uwzględnieniu jego wniosku, uzasadnionego - w jego przekonaniu - z przyczyn

wyczerpujących uzasadnienie drugiej z przytoczonych podstaw skargi - naruszenia

prawa materialnego. W tym sformułowaniu zarzut procesowy ma charakter

następczy w stosunku do zarzutów naruszenia prawa materialnego i tylko w tym

aspekcie może być rozważany.

Pośród zarzutów tych, w pierwszej kolejności kontroli kasacyjnej podlega

zarzut naruszenia art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r., pozostający,

w związku

z

przyjętą

podstawą

prawną

zaskarżonego

postanowienia,

w bezpośrednim związku przyczynowym z wynikiem sprawy.

Zgodnie z art. 241 k.c. wygaśnięcie wieczystego użytkowania powoduje

z mocy prawa wygaśnięcie wszelkich ustanowionych na nim obciążeń chyba,

że skutek taki wyłącza przepis szczególny. Obciążeniami w rozumieniu tego

przepisu

są:

ustanowione

na

użytkowaniu

wieczystym

prawa

rzeczowe

ograniczone, prawa najmu i dzierżawy oraz inne prawa i roszczenia osobiste, o ile

zostały ujawnione w księdze wieczystej. Obciążenia wpisane do księgi wieczystej

ulegają wykreśleniu wraz z wykreśleniem wieczystego użytkowania.

Co do zasady więc wygaśnięcie użytkowania wieczystego obciążonego hipoteką

powoduje wygaśnięcie hipoteki.

Prawo użytkowania wieczystego, w razie przekształcenia w prawo własności

wygasa. Przepis art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r., na podstawie której,

w sprawie niniejszej doszło do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo

własności, jako przepis szczególny w stosunku do art. 241 k.c. wyłącza jednak

w takiej sytuacji skutek określony w tym przepisie. Ten trafny pogląd co do

wykładni obu wskazanych przepisów w konsekwencji doprowadził Sąd Okręgowy

do prawidłowego wniosku, że w stanie rozpoznawanej sprawy przekształcenie

wieczystego użytkowania w prawo własności nie spowodowało wygaśnięcia

obciążającej go przed przekształceniem hipoteki.

W tym stanie rzeczy nie mogą odnieść skutku, pozbawione doniosłości

prawnej dalsze zarzuty skargi, dotyczące naruszania prawa materialnego,

wywiedzione i oparte na przeciwnym założenia oraz wykraczające poza podstawę

prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c.,

oddalił skargę kasacyjną, która nie ma uzasadnionych podstaw.