II CSK 178/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 178/06

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa R. S.

przeciwko R. S.

o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 16 listopada 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 30 listopada 2005 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2005 r. Sąd Rejonowy w S. uznał się za

niewłaściwy do rozpoznania sprawy z powództwa R. S. przeciwko R. S. o

ustalenie

wygaśnięcia

obowiązku

alimentacyjnego.

Niewłaściwość

swą

stwierdził na podstawie art. 9 rozporządzenia Rady Wspólnoty Europejskiej

1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. o jurysdykcji, uznawaniu i wykonywaniu

orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach obowiązków rodziców

wobec wspólnych dzieci obojga małżonków. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy

podniósł, iż w związku z przystąpieniem z dniem 1 maja 2004 r. Polski do Unii

Europejskiej właściwość sądu ustala się według przepisów wymienionego

rozporządzenia, a nie według przepisów k.p.c. czy też innych ustaw lub umów.

Powód R. S. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w S.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2005 r. Sąd Okręgowy w Ł. uchylił

zaskarżone postanowienie i odrzucił pozew. W uzasadnieniu podkreślił, że Sąd

Rejonowy

błędnie

przyjął

jako

podstawę

rozstrzygnięcia

przepis

art.

rozporządzenia Rady Wspólnoty Europejskiej nr 1347/2000. Po pierwsze,

rozporządzenie to utraciło moc z dniem 1 sierpnia 2004 r., ponieważ zostało

zastąpione przez rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada

2003 r. (Dz. U. UE. L. 03. 338. 1) dotyczące jurysdykcji oraz uznawania

i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących

odpowiedzialności rodzicielskiej. Po drugie, rozporządzenie nr 1347/2000 w ogóle

nie

miało

zastosowania

alimentacyjnego

w

pomiędzy

sprawach

rodzicem

a

dotyczących

uchylenia

obowiązku

pełnoletnim

dzieckiem,

a

jedynie

w sprawach wymienionych w art. 1 tego rozporządzenia. W zakresie właściwości

sądów do orzekania w sprawach dotyczących utrzymania dziecka ma

zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r.

w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania

w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE. L. 01. 12. 1). Zgodnie z art. 5 ust.

2 tego rozporządzenia, osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium

Państwa

Członkowskiego,

może

być

pozwana

w

innym

Państwie

Członkowskim w sprawach alimentacyjnych przed Sąd miejsca, gdzie

uprawniony do alimentów ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu albo

w wypadku, gdy sprawa alimentacyjna jest rozpoznawana łącznie ze sprawą

dotyczącą stanu cywilnego - przed Sąd, który ma jurysdykcję do rozpoznania

tej sprawy według własnego prawa, chyba że jurysdykcja ta opiera się jedynie

na obywatelstwie jednej ze stron. W niniejszej sprawie alimentacyjnej, dotyczącej

uchylenia obowiązku alimentacyjnego, obie strony mają obywatelstwo polskie, ale

zarówno powód, jak i pozwana (osoba uprawniona do alimentów) zamieszkują na

terenie Hiszpanii. Sprawa niniejsza należy w związku z tym do jurysdykcji sądu

hiszpańskiego.

Pełnomocnik powoda w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa

materialnego, mianowicie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001

z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych

oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE. L. 01. 12. 1)

przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 19 § 1 i art. 20 p.p.m. przez ich

nieuwzględnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna.

Przepisy

dotyczące

jurysdykcji

krajowej

sądów

polskich

zostały

zamieszczone w art. 1097-1116 k.p.c. Do spraw alimentacyjnych odnoszą się

reguły określone w przepisach art. 1101 § 1-3 k.p.c. Przepisów tych nie stosuje się,

jeżeli wiążąca Polskę umowa międzynarodowa stanowi inaczej (art. 1096 k.p.c.).

Jednakże od dnia 1 maja 2004 r., tj. od dnia przystąpienia Polski do Unii

Europejskiej, stosowanie przepisów zarówno polskiego prawa wewnętrznego, jak

i umów międzynarodowych, jest wyłączone, jeżeli określona kwestia została

uregulowana w rozporządzeniu wydanym przez właściwy organ Wspólnoty

Europejskiej. Zgodnie z art. 249 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę

Europejską, rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio

stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Sąd Okręgowy w Ł.

prawidłowo ustalił, że kwestia właściwości sądu w sprawach alimentacyjnych

została uregulowana w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia

22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich

wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE. L. 01. 12. 1).

Z przepisu

tego

w

okolicznościach

niniejszej

sprawy

wynika

w

sposób

jednoznaczny jurysdykcja sądów hiszpańskich. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 i 2

rozporządzenia, osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Państwa

Członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego Państwa Członkowskiego

tylko zgodnie z przepisami sekcji 2-7 rozdziału II, w szczególności zaś nie mają

wobec tych osób zastosowania krajowe przepisy jurysdykcyjne. Odmienne

twierdzenie skarżącego sugerujące, jakoby powodowi przysługiwało prawo wyboru

sądu polskiego bądź hiszpańskiego, jest całkowicie dowolne i pozbawione

jakichkolwiek podstaw prawnych.

Na zupełnym nieporozumieniu polega podniesiony w skardze kasacyjnej

zarzut naruszenia przepisów art. 19 § 1 i art. 20 p.p.m., które nie odnoszą się do

jurysdykcji sądów w sprawach alimentacyjnych, ale wskazują na prawo właściwe

w sprawach ze stosunków prawnych między rodzicami a dzieckiem i w sprawach

dotyczących roszczeń alimentacyjnych.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.

postanowił jak w sentencji.

db