II CSK 17/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 17/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Marta Romańska

SSA Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Energa Operator Spółki Akcyjnej

przy uczestnictwie Izabeli N. i in. ,

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 7 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania Izabeli N., Krzysztofa N., Ryszarda N.

i Eugenii P.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 10 czerwca 2010 r.,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. oddala wniosek wnioskodawcy i Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa o przyznanie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2009 roku, Sąd Rejonowy w K. stwierdził,

że Skarb Państwa nabył z dniem 24 grudnia 1982 roku przez zasiedzenie udział

wynoszący 2/8 części w prawie własności zabudowanej nieruchomości położonej w

K. przy Alei Wolności nr 8, objętej księgą wieczystą Kw nr /.../, prowadzoną przez

Sąd Rejonowy, co do którego jako właściciel wpisany był Jan B.

Po rozpoznaniu apelacji uczestniczki Izabelli N., reprezentującej także

uczestników

Ryszarda

N.,

Krzysztof

N. i

Henrykę

P.,

Sąd

Okręgowy

postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. zmienił zaskarżone postanowienie o

tyle, że stwierdził nabycie własności przez Skarb Państwa z dniem 1 maja 1981

roku, apelację uczestniczki oddalił w całości i zasądził od niej na rzecz

wnioskodawcy koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 1800 zł, opierając

swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i wypływających z

nich wnioskach.

Zabudowana nieruchomość położona przy A. nr 8 stanowiła własność Jana

B. w 2/8 części, Doroty B. w 2/8 części, Izraela S. w 1/8 części, Szlamy S. w 1/8

części i Gminy Miasta K. w 2/8 części. Całą nieruchomość objął w 1948 roku w

posiadanie

Zakład

Energetyczny,

będący

wówczas

przedsiębiorstwem

państwowym, który do 30 kwietnia 1951 r. płacił czynsz spadkobiercom Jana B.

Od 1 maja 1951 roku zaprzestał uiszczania tych należności, powołując się

w korespondencji z następcami prawnymi Jana B. na istniejące niejasności

charakteru prawnego oraz zajmowanie ¼ części nieruchomości na podstawie

decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 4.10.1948 roku. W 1955 roku

Zakład Energetyczny odrzucił, z powodu braku środków finansowych, ofertę

Henryki P. sprzedaży udziałów we współwłasności nieruchomości, należących do

spadkobierców Jana i Doroty B.

W 1958 roku Zakład Energetyczny został wpisany do ewidencji gruntów jako

władający, płacił należne od tej nieruchomości daniny publicznoprawne oraz czynił

na niej rozległe nakłady.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 1972 r w sprawie I Ns 773/72 z wniosku

Zakładów Energetycznych, Sąd Rejonowy stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez

zasiedzenie własność 6/8 części zabudowanej nieruchomości położonej przy A. nr

8, objętej księgą wieczystą nr /.../ prowadzoną przez PBN, w miejsce Jana B.,

Doroty B., Izraela S. i Szlamy S. w trybie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r.

o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 30.09.1998 roku w sprawie I C 1062/98

wznowił powyższe postępowanie w sprawie I Ns 773/72 w części dotyczącej

stwierdzenia zasiedzenia udziału 2/8 części należącego do Jana B. i oddalił

powództwo w przedmiocie stwierdzenia nabycia tego udziału przez Skarb Państwa

w trybie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i

poniemieckich.

Wcześniej, Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 30.12.1994 roku w sprawie I C

211/94 wznowił powyższe postępowanie w sprawie I Ns 773/72 także w części

dotyczącej stwierdzenia zasiedzenia udziału 2/8 części należącego do Doroty B. i

oddalił powództwo w przedmiocie stwierdzenia nabycia tego udziału przez Skarb

Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach

opuszczonych i poniemieckich. Udział ten został następnie, w 1995 roku, zbyty

przez spadkobierców Doroty B. na rzecz wnioskodawcy.

Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I

instancji oraz uzupełnionych w postępowaniu apelacyjnym, Sąd Okręgowy

stwierdził, że Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem w złej wierze

przedmiotowej nieruchomości w zakresie udziału Jana B., poczynając od dnia 1

maja 1951 roku, to jest od momentu zaprzestania uiszczania na rzecz

spadkobierców Jana B. czynszu najmu. Przy uwzględnieniu 30 -letniego terminu

przedawnienia, nabył więc, z dniem 1 maja 1981 roku, prawo własności w zakresie

udziału należącego do Jana B.

Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, takie jak objęcie nieruchomości

w posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe - Zakłady Energetyczne,

korzystanie z niej przez dziesiątki lat z wyłączeniem innych podmiotów, zwłaszcza

właścicieli, dysponowanie nieruchomością, uiszczanie danin publicznoprawnych,

czynienie

nakładów,

świadczą,

zdaniem

Sądu

II

instancji,

o samoistnym

charakterze posiadania nieruchomości przez Skarb Państwa.

Uczestnicy postępowania obalili natomiast skutecznie domniemanie dobrej

wiary Skarbu Państwa (art. 7 k.c.), skoro Skarb Państwa wszedł w posiadanie

samoistne nieruchomości w sytuacji, w której jego przekonanie o przysługującym

mu prawie własności, z wyłączeniem znanych mu spadkobierców Jana B., z

którymi zresztą prowadził korespondencję w sprawie tej nieruchomości, nie było

usprawiedliwione towarzyszącymi temu okolicznościami.

Sąd II instancji uznał przy tym, że uczestnicy niniejszego postępowania spadkobiercy Jana B., nie wykazali zaistnienia po ich stronie przeszkód do

dochodzenia wydania nieruchomości lub podjęcia innych czynności, powodujących

zawieszenie

biegu

zasiedzenia

nieruchomości

przez

Skarb

Państwa,

w

szczególności siły wyższej w rozumieniu art. 121 punkt 4 k.c. w związku z art. 175

k.c.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia uczestnicy zarzucili

naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art.

172 § 1 i art. 336 k.c. skutkującym zakwalifikowaniem władztwa Skarbu Państwa

sprawowanego

nad

nieruchomością

jako

posiadania

samoistnego

oraz

niezastosowaniu art. 337, 338 oraz 339 k.c. podczas gdy poprzednicy prawni

uczestników nie utracili posiadania samoistnego, a Skarb Państwa był do roku 1951

posiadaczem zależnym, a następnie dzierżycielem nieruchomości, zaś uczestnicy

obalili domniemanie samoistnego posiadania nieruchomości przez Skarb Państwa.

Skarżący zarzucili także naruszenie art. 123 § 1 punkt 1 k.c., art. 121 punkt 4

k.c. w związku z art. 172 § 1 i 2 k.c. oraz art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny przez ich nie zastosowanie w sytuacji, w której

skarga o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 773/72 złożona w sprawie I C

1092/98 przerwała bieg terminu zasiedzenia nieruchomości w zakresie udziału

Jana B., zaczął on biec na nowo w 1999 roku i jeszcze nie upłynął.

Doszło także, w ocenie skarżących do naruszenia przepisów postępowania,

a mianowicie art. 328 § 2 k.p.c. i 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

a ponadto art. 234 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. związku z art. 13 § 2 k.p.c.

i art. 382 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., jak też art. 378 §1 k.p.c. w związku

z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 231 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. , albowiem Sąd

II instancji nie rozważył wszystkich zarzutów apelacji, nie skorzystał z domniemania

faktycznego,

nie

uwzględnił

domniemania

samoistnego

obalenia

przez

uczestników

posiadania

przez

Skarb

postępowania

Państwa

udziału

w nieruchomości, a nadto pominął wskazany w skardze kasacyjnej materiał

dowodowy z dokumentów i zeznań świadków.

Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie

sprawy

do

ponownego

rozpoznania

Sądowi

Okręgowemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie

co do istoty sprawy przez oddalenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia i

obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagały zarzuty sformułowane

w ramach podstawy kasacyjnej unormowanej w art. 398 3 § 1 pkt 2 k.p.c. jako

zmierzające do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych

przez Sąd II instancji za podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Nadając skardze kasacyjnej charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia,

przysługującego od prawomocnych orzeczeń sądów II instancji, ustawodawca

dokonał istotnych zmian w stosunku do kasacji, jedną z nich jest wyraźne

wyłączenie możliwości oparcia jej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub

oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

W ten sposób doszło do ścisłego zharmonizowania podstaw kasacyjnych

z charakterem postępowania kasacyjnego i zakresem rozpoznania skargi,

oznaczonym w art. 39813 § 2 k.p.c.

Nie

polega

więc

rozpoznaniu

sformułowany

w

skardze

kasacyjnej

uczestników postępowania, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w związku z art.

391 § 1 k.p.c., w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia

15.05.2009 r., III CSK 338/08, Lex nr 519331, uzasadnienie postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 r. nr 4, poz.

76, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2008 r., V CSK 579/07, Lex nr

393889).

Art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje przepisów, których naruszenie,

w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być

przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak

wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., skoro ten właśnie przepis określa

kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 26 kwietnia 2006 r. V CSK 11/06 LEX nr 230204).

Ustalone fakty nie podlegają więc kontroli kasacyjnej (art. 39813 § 2 k.p.c.)

i niedopuszczalne są również zarzuty kwestionujące zgodność z przepisami

postępowania prowadzącego do tych ustaleń, o ile zarzut naruszenia prawa kryje

de facto odmienną ocenę tych ustaleń, dokonywaną przez skarżącego.

Sąd II instancji zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu I instancji,

uzupełniając

je

o własne

ustalenia, poczynione

na

podstawie

materiału

zgromadzonego w aktach sprawy. Niezasadnie zarzucają skarżący pominięcie

materiału wskazującego na istnienie złej wiary Skarbu Państwa i naruszenie art.

234 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., skoro Sąd Okręgowy

przyjął jednoznacznie w swoim orzeczeniu, że uczestnicy postępowania obalili

domniemanie posiadania przez Skarb Państwa nieruchomości w dobrej wierze (art.

7 k.c.), uznając w konsekwencji, że Skarb Państwa był posiadaczem samoistnym

nieruchomości w zakresie udziału Jana B. w złej wierze.

Kolejny wskazany przez skarżących, jako naruszony przez Sąd II instancji,

przepis art. 328 § 2 k.p.c., wymienia konstrukcyjne elementy uzasadnienia wyroku

i odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji, a w postępowaniu

odwoławczym stosowany jest jedynie odpowiednio (stąd prawidłowo skarżący łączą

go z art. z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Niemniej jednak może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych

okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji nie

posiada wszystkich wymaganych elementów, uniemożliwia całkowicie dokonanie

rekonstrukcji toku rozumowania Sądu II instancji i w rezultacie czyni niemożliwym

przeprowadzenie kontroli tego orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

24.04.2008 r. IV CSK 48/08, z dnia 10.11.1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999 r.

nr 4, poz. 83, z dnia 27.06. 2007 r. II CSK 122/07, niepubl., z dnia 27.06.2001 r.,

II UKN 446/00, OSNAPiUS 2003, nr 7, poz. 182; z dnia 5.09.2001 r., I PKN 615/00,

OSNAPiUS nr 15, poz. 352).

Takich zaś zarzutów z pewnością nie można postawić uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego, skoro Sąd II instancji wskazał

i omówił dowody, na podstawie których poczynił uzupełniające ustalenia faktyczne

i

przytoczył

argumentację

prawną,

skutkującą

wydaniem

orzeczenia

reformatoryjnego.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. w związku

z art. 13 § 2 k.p.c., albowiem wbrew jego treści, Sąd II instancji orzekł na

podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału.

Bezzasadność

zarzutów

naruszenia

prawa

procesowego

skutkuje

rozważeniem sformułowanych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego

w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego przez Sąd II instancji.

Zarzuty te uznać należy za pozbawione uzasadnionych podstaw.

Prawidłowo bowiem ustalił Sąd Okręgowy, że poczynając od 1948 roku

Skarb Państwa był, w zakresie władania udziałem w nieruchomości należącym do

Jana B., najpierw posiadaczem

zależnym (uiszczał czynsz jego następcom

prawnym), a następnie od dnia 1 maja 1951 roku posiadaczem samoistnym z

uwagi na zamanifestowany w sposób jednoznaczny i zauważalny wobec

następców prawnych Jana B. oraz otoczenia, zamiar zmiany charakteru posiadania

z zależnego na samoistny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 marca

1971 r., III CRN 516/70, OSPiKA 1971, nr 11, poz. 207; z 17 grudnia 1999 r., III

CKN 9/99, nie publ.; z 29 września 2004 r., II CK 550/03, nie publ.).

Kwalifikacja władania nieruchomością przez Skarb Państwa jako posiadania

samoistnego, stanowiącego przesłankę zasiedzenia nieruchomości, nie jest

uzależniona od okoliczności uzyskania przez Skarb Państwa władania rzeczą

(w ramach imperium czy dominium), lecz wyłącznie od sposobu władania rzeczą.

Podlega więc ocenie w kontekście przesłanek określonych w art. 336 k.c.,

czyli fizycznego władztwa nad rzeczą (corpus) i woli władania rzeczą dla siebie cum animo rem sibi habendi (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 26 października 2007 r., III CZP 30/07 OSNC 2008, nr 5, poz. 43,

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30.06.2011 r., III CSK 1/11, Lex nr

86400).

Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, takie jak objęcie nieruchomości

w posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe - Zakłady Energetyczne,

korzystanie z niej przez dziesiątki lat z wyłączeniem innych podmiotów, zwłaszcza

właścicieli,

dysponowanie

całą

nieruchomością,

uiszczanie

od

niej

danin

publicznoprawnych, czynienie na nią znacznych nakładów, świadczą o samoistnym

charakterze

posiadania

nieruchomości

przez

Skarb

Państwa,

co

czyni

niezasadnym sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 172 k.c.

w związku z art. 336 i 339 k.c.

Wbrew stanowisku skarżących, Sąd II instancji nie naruszył także art. 338

k.c., zgodnie z którym dzierżycielem jest osoba, która nie przejawia zamiaru

posiadania rzeczy dla siebie, lecz włada faktycznie rzeczą za kogo innego.

Uczestnicy postępowania w żaden sposób nie udowodnili, aby Skarb

Państwa w okresie od 1 maja 1951 roku władał nieruchomością za następców

prawnych Jana B., nie mając woli posiadania tej nieruchomości dla siebie. Nie

wskazali bowiem jakichkolwiek faktów mogących o tym świadczyć.

Nie obalili także wynikającego z art. 339 k.c. domniemania posiadania

samoistnego nieruchomości przez Skarb Państwa.

Wprost przeciwnie, jeszcze raz wypada powtórzyć, że ustalony w sprawie,

trwający wiele lat stan faktyczny, jednoznacznie przesądza o trafności przyjęcia

przez Sąd II instancji, iż Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem

nieruchomości w złej wierze.

Prawidłowo ocenił bowiem Sąd Okręgowy, że Zakład Energetyczny, będący

w okresie biegu zasiedzenia przedsiębiorstwem państwowym, wykonywał zarząd

sporną nieruchomością w imieniu Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego.

Stan posiadania samoistnego, o którym mowa w art. 336 k.c., tworzy nie

tylko fizyczny element władania rzeczą, ale również intelektualny element zamiaru

władania rzeczą dla siebie. Przy ustalaniu charakteru posiadania trzeba więc

kierować się manifestowanym na zewnątrz wobec otoczenia zachowaniem

posiadacza.

Dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez

posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty

i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza

powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela i tak właśnie

zachowywał się Skarb Państwa w odniesieniu do spornej nieruchomości.

Skarb

Państwa,

a

ściślej

Zakład

Energetyczny,

władał

sporną

nieruchomością, utrzymywał ją, sprawował zarząd, wynajmował znajdujące się na

tej nieruchomości lokale. Stan taki trwał w ciągu całego, długiego terminu

zasiedzenia. Współwłaściciele nie żądali dopuszczenia ich do współposiadania

nieruchomości, ani w inny sposób nie przejawiali zamiaru korzystania z przedmiotu

swojego prawa. Okoliczności sprawy pozwalają zatem stwierdzić, że całą sporną

nieruchomością Skarb Państwa władał w sposób samodzielny i niezależny od woli

właścicieli, działania, jakie podejmował względem nieruchomości odpowiadały

dyspozycjom właściciela, jednocześnie wyrażały po jego stronie właścicielską wolę

władania rzeczą. Jako właściciela nieruchomości postrzegały go też inne osoby

Pozbawiony podstaw jest także kolejny sformułowany w skardze kasacyjnej

zarzut naruszenia art. 121 punkt 4 k.c. w związku z art. 172 §1 i 2 k.c. i art. 175 k.c.

Wbrew jego treści, uczestnicy postępowania nie wykazali istnienia okoliczności

wyłączających możliwość skutecznego dochodzenia przez nich jako następców

prawnych Jana B., przysługujących im praw do nieruchomości i powodujących

zawieszenie biegu zasiedzenia.

Nie było w tym zakresie wystarczające powołanie się przez uczestników na

konieczność opuszczenia przez rodzinę B. w latach pięćdziesiątych należącej do

nich kamienicy przy ul. P. (do której rodzina zresztą powróciła w 1966 roku), na fakt

nie poruszania „w okresie stalinowskim” kwestii przedmiotowej nieruchomości w

rozmowach między członkami rodziny, czy też ogólnie na ówczesny ustrój

polityczny.

Można przyjąć istnienie siły wyższej jako przeszkody w dochodzeniu przez

właściciela zwrotu nieruchomości bezprawnie zajętej przez Państwo w okresie po

drugiej wojnie światowej, gdy właściciel wykaże, iż ze względu na swoją

indywidualną sytuację lub przynależność do określonej grupy społecznej, nie mógł,

obiektywnie rzecz oceniając, liczyć na skuteczność dochodzenia roszczeń

w okresie PRL lub przez jakiś inny oznaczony czas (por. postanowienie SN z dnia

30.10.2008 r., II CSK 241/08, Lex nr 528222, postanowienie SN z dnia

25.11.2009 r., II CSK 246/09, Lex nr 560545).

W uzasadnieniu uchwały Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia

26 października 2007 r. (III CZP 30/07, OSNC 2008, nr 5, poz. 43) wskazano, że

zastosowanie art. 121 pkt 4 k.c. w związku z art. 175 k.c. ma rację „tylko w razie

ustalenia, iż osoba uprawniona do skutecznego dochodzenia roszczenia o wydanie

nieruchomości rzeczywiście była tej możliwości pozbawiona.” (…) „Konieczne jest

wykazanie, że w ówczesnych warunkach ustrojowych i w stanie prawnym wówczas

obowiązującym skuteczne dochodzenie roszczenia nie było możliwe, bądź ze

względu na niedostępność środków prawnych, które pozwoliłyby podważyć wadliwe

akty władzy publicznej, bądź ze względu na to, że powszechna praktyka

stosowania obowiązujących wówczas przepisów – obiektywnie biorąc – nie

stwarzała realnych szans uzyskania korzystnego dla uprawnionego rozstrzygnięcia.

Jest

to

istotne,

gdyż

wykazanie

tych

okoliczności

powinno

zapobiec

niebezpieczeństwu nadmiernej subiektywizacji w ujmowaniu siły wyższej”.

Wskazana wyżej uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 2007 roku jest

podsumowaniem poglądów wyrażanych w tej materii w orzecznictwie, a Sąd

Okręgowy, rozpoznając apelację uczestników postępowania uwzględnił zawarte w

niej stanowisko.

Nie sposób przyjąć z góry założenia, że aż do czerwca 1989 roku, to znaczy

do demokratycznych wyborów w Polsce, stanowiących o realnej zmianie ustroju

politycznego, wszyscy uprawnieni byli pozbawieni możliwości zgłaszania roszczeń

windykacyjnych lub odszkodowawczych, związanych z ich nieruchomościami,

pozostającymi bezpodstawnie we władaniu Skarbu Państwa.

Skarżący nie przedstawili dowodów na to, aby znajdowali się w sytuacji

szczególnie dolegliwej w porównaniu z innymi obywatelami, uniemożliwiającej im

choćby podjęcie prób wystąpienia z roszczeniami wobec Skarbu Państwa.

Z zeznań Izabeli N. wynika, że jej ojciec był osobą znaną w K., dyrektorem

placówek oświatowych, członkiem partii i długoletnim przewodniczącym Frontu

Jedności Narodu ).

Na koniec należy stwierdzić, że nie doszło także do naruszenia przez Sąd II

instancji art. 123 §1 punkt 1 k.c. w związku z art. 175 k.c., albowiem wbrew

stanowisku uczestników postępowania, skarga o wznowienie postępowania,

złożona przez Andrzeja F. w dniu 6 listopada 1995 roku (w sprawie I C 1062/08

Sądu Wojewódzkiego) nie przerwała biegu zasiedzenia, albowiem złożona została

już po upływie 30 - letniego okresu samoistnego posiadania nieruchomości przez

Skarb Państwa i nabyciu przez niego, z dniem 1 maja 1981 roku, w drodze

zasiedzenia prawa własności nieruchomości w zakresie udziału przysługującego

Janowi B. (jego następcom prawnym).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. orzekł jak

w sentencji, nie obciążając skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego.

db