II CSK 167/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 167/07

POSTANOWIENIE

Dnia 30 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa G. L.- S. i K. S.

przeciwko P. Spółdzielni Mieszkaniowej

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 maja 2007 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 23 sierpnia 2006 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powodowie [...] wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 23 sierpnia 2006 r., ogłoszonego po rozpoznaniu sprawy w tym dniu. Skarga

ta wniesiona została w sytuacji, gdy wniosek o doręczenie wymienionego wyroku z

uzasadnieniem powodowie złożyli w dniu 11 września 2006 r., wnosząc

jednocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 28 listopada 2006 r. wniosek uwzględnił.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skuteczne złożenie żądania doręczenia orzeczenia sądu drugiej instancji

z uzasadnieniem stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia skargą kasacyjną

(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96, OSNP

1997, nr 14, poz. 254, z dnia 14 września 2006 r., III CZ 54/06, niepubl. i z dnia

28 marca 2007 r., III CSK 66/07, niepubl.). Stosownie do art. 398 6 § 2

w zw. z art. 3985 § 1 i art. 387 § 3 k.p.c. skarga kasacyjna, która została wniesiona

od orzeczenia, którego doręczenia z

uzasadnieniem strona nie zażądała

w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji orzeczenia, podlega odrzuceniu

przez sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 marca

2006 r., III CZ 12/06, niepubl.). W myśl art. 398 6 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzuca

skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji. Badając

dopuszczalność

skargi

kasacyjnej

Sąd

Najwyższy

ocenia

prawidłowość

przywrócenia przez sąd drugiej instancji terminu do wniesiona przez stronę wniosku

o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem i stwierdziwszy bezzasadność

postanowienia o przywróceniu terminu odrzuca skargę (postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 4 marca 1997 r., I CKN 45/97, niepubl. i z dnia 11 czerwca

2002 r., I PKN 479/01, OSNP – wkł. 2002, nr 18, poz. 1).

Powodowie reprezentowani byli w sprawie przez pełnomocnika adw. P. S.,

który w dniu 21 czerwca 2006 r. został zawiadomiony o terminie rozprawy przed

Sądem Apelacyjnym wyznaczonej na dzień 23 sierpnia 2006 r. (k. 421). Na

rozprawę ani powodowie ani ich pełnomocnik nie stawili się (k. 428). Wniosek o

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem

powodowie uzasadnili tym, że o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23

sierpnia 2006 r. nie wiedzieli i o zapadłym wówczas wyroku dowiedzieli się w dniu 6

września 2006 r. i że pismem z dnia 4 sierpnia 2006 r. złożonym w kancelarii

swojego pełnomocnika wypowiedzieli mu pełnomocnictwo, wobec czego adw. S.

przestał ich reprezentować (k. 444-445). W toku postępowania o przywrócenie

terminu powód dodatkowo wyjaśnił, że w czasie, gdy była rozprawa (23 sierpnia

2006 r.) przebywał wraz z żoną poza krajem; w dniu 6 września 2006 r.

skontaktował się z adw. S., ale nie pamięta co on powiedział; w tymże dniu dzwonił

też do Sądu i dowiedział się o wyniku sprawy (k. 462-463). Przesłuchany

w charakterze świadka adw. S. potwierdził złożenie w jego kancelarii w dniu

4 sierpnia

2006

r.

pisma

powodów

wypowiadającego

udzielone

mu

pełnomocnictwo. Zeznał, że ze względu na przebywanie na urlopie pismo to

„dotarło” do niego w dniu 22 sierpnia 2006 r. i że był przekonany, iż wobec tego, że

minął

okres

14-dniowy

od

wypowiedzenia

pełnomocnictwa

przestał

być

pełnomocnikiem powodów; uznał, że nie ma potrzeby zawiadamiania sądu

o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa, bo z treści wypowiedzenia wynikało, iż wolą

powodów jest, żeby reprezentował ich inny pełnomocnik. Adwokat S. zeznał też, że

w czerwcu 2006 r. dzwonił do powodów, kiedy otrzymał z sądu zawiadomienie o

wyznaczonym terminie rozprawy apelacyjnej, „ale powodowie byli chyba poza

granicami kraju” (k. 475).

W przytoczonych okolicznościach brak było podstaw do przywrócenia

powodom terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego

z uzasadnieniem, zaskarżonego skargą kasacyjną. W myśl art. 168 § 1 k.p.c.

przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może bowiem nastąpić

tylko w razie, gdy strona nie dokonała czynności procesowej w terminie bez swojej

winy. Przez stronę należy przy tym rozumieć także pełnomocnika strony, a jego

błąd procesowy obciąża stronę (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

13 marca 2000 r., IV CKN 841/00, niepubl., z dnia 23 lipca 2002 r., II CZ 72/02,

niepubl. i z dnia 3 grudnia 2003 r., I CZ 139/03, niepubl.). Wniosku o przywrócenie

terminu nie można opierać na tym, że to nie strona a jej pełnomocnik zaniedbał

dokonania czynności procesowej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

10 lutego 2000 r., II CKN 950/99, niepubl.).

Wbrew przekonaniu pełnomocnika powodów adw. S., któremu dał on wyraz

w zeznaniach złożonych w charakterze świadka złożonych w postępowaniu

o przywrócenie terminu, do przypadku wypowiedzenia mu pełnomocnictwa

przez mocodawców w dniu 4 sierpnia 2006 r. nie ma zastosowania art. 94 § 2

k.p.c., przewidujący obowiązek działania za mocodawcę przez dwa tygodnie

od wypowiedzenia. Wymieniony przepis określa bowiem obowiązek pełnomocnika

będącego adwokatem lub radcą prawnym działania za mocodawcę jeszcze

przez dwa tygodnie od wypowiedzenia pełnomocnictwa – chyba, że mocodawca

zwolni go od tego obowiązku – w razie wypowiedzenia pełnomocnictwa

przez pełnomocnika. Jak stanowi art. 91 § 1 k.p.c., wypowiedzenie pełnomocnictwa

procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu

z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych

uczestników – z chwilą doręczenia im zawiadomienia przez sąd. W stosunku

wewnętrznym

łączącym

pełnomocnika

i

mocodawcę

wypowiedzenie

pełnomocnictwa przez mocodawcę wywiera skutek z chwilą

wypowiedzenia

lub z inną chwilą określoną przez strony tego stosunku. W razie takiego

wypowiedzenia

obowiązkiem

pełnomocnika

(w

szczególności

będącego

adwokatem lub radcą prawnym), i to niezależnie od tego, czy mocodawca deklaruje

ustanowienie innego pełnomocnika, jest przekazanie mocodawcy informacji

co do stanu sprawy, których mocodawca nie posiada, a przede wszystkim

informacji o czynnościach procesowych, których podjęcie przez sąd zostało

wyznaczone, zwłaszcza gdy mają one nastąpić w bliskim już czasie. Adwokat S.

wiedział o terminie rozprawy wyznaczonej przed Sądem Apelacyjnym na dzień 23

sierpnia 2006 r. Jak wynika z jego zeznań, w czerwcu 2006 r. nie przekazał on

skutecznie tej informacji powodom. Nie mając wiedzy, że informację tę powodowie

posiadają, obowiązkiem jego było więc zawiadomienie powodów o terminie

wyznaczenia przez Sąd Apelacyjny rozprawy niezwłocznie po wypowiedzeniu mu

pełnomocnictwa (co powinno nastąpić przy takim zorganizowaniu pracy, żeby

korzystanie z urlopu nie wpływało na możliwość i terminowość dokonania tej

czynności) i to w sposób dający pewność o dotarciu informacji do powodów. Jeżeli

adw. Szwarc tego nie uczynił, nie mógł być pewny, że powodowie wiedzą o

wyznaczeniu przez Sąd Apelacyjny rozprawy na dzień 23 sierpnia 2006 r. i że

wezmą w niej udział osobiście lub w odpowiednim czasie ustanowią innego

pełnomocnika, który mógłby ich reprezentować na tej rozprawie. W sytuacji, gdy

sam nie zawiadomił Sądu Apelacyjnego o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa

przez powodów, powinien upewnić się, czy zawiadomienia takiego nie dokonali

powodowie i wobec stwierdzenia, że nie uczynili tego, powinien wziąć udział w

rozprawie i niezwłocznie zawiadomić powodów o treści wyroku zapadłego w wyniku

rozpoznania sprawy na tej rozprawie, a jeżeli tak nie postąpił – złożyć w terminie

przewidzianym przez ustawę wniosek o doręczenie tego wyroku z uzasadnieniem.

Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez powodów – wobec niezawiadomienia o tym

Sądu Apelacyjnego – nie było bowiem skuteczne wobec Sądu i nie uniemożliwiało

działania pełnomocnika przed Sądem, a przeciwnie, zwłaszcza że pełnomocnikiem

był adwokat, obligowało go do takiego działania, jeżeli jego brak narażał

mocodawców na ujemne konsekwencje procesowe.

Z drugiej strony, skoro powodowie wypowiedzieli pełnomocnictwo, działając

w trosce o własne interesy powinni bez nieuzasadnionej zwłoki albo osobiście

zainteresować się stanem sprawy przez zasięgnięcie informacji w tym względzie

od dotychczasowego pełnomocnika lub bezpośrednio w sądzie rozpoznającym

sprawę, albo powinni niezwłocznie ustanowić nowego pełnomocnika, który miałby

obowiązek uzyskania informacji o stanie sprawy i w zależności od tych informacji –

podjęcia

odpowiednich

czynności

procesowych.

Mogli

wszakże

zasadnie

oczekiwać, że pełnomocnik, któremu wypowiedzieli pełnomocnictwo, przekaże im

wszystkie posiadane informacje o stanie sprawy, zwłaszcza o wyznaczonym

w sprawie terminie rozprawy i potrzebie podjęcia odpowiednich czynności

lub czynności takie podejmie.

Powyższa

ocena

zachowania

pełnomocnika

powodów,

polegająca

na zaniechaniu działania, do którego pełnomocnik ten był zobowiązany z mocy

umowy zawartej z mocodawcami i wynikających z ustawy zasad wykonywania

obowiązków pełnomocnika, których nieznajomością jako adwokat nie może się

zasłaniać, nakazuje uznać, że niezłożenie w ustawowym terminie (art. 387 § 3

k.p.c.) przez pełnomocnika powodów wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 23 sierpnia 2006 r. wraz z uzasadnieniem było

zawinione. Wyklucza to możliwość przywrócenia terminu do dokonania tej

czynności (art. 168 § 1 k.p.c.).

Z wymienionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 6 § 3 k.p.c.

postanowił jak w sentencji.

jc