II CSK 154/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 154/09

POSTANOWIENIE

Dnia 20 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Jan Katner

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku M.B.

przy uczestnictwie [...]

o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 sierpnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 3 października 2008 r. oddalił

zażalenie wnioskodawczyni M.B. na postanowienie Sądu Rejonowego w P., którym

ten Sąd umorzył postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia. U podłoża tego

rozstrzygnięcia legł pogląd, że zgodnie z art. 618 § 3 k.p.c., mającym z mocy art.

688 k.p.c. odpowiednie zastosowanie do działu spadku, po zapadnięciu

prawomocnego

postanowienia

o

zniesieniu

współwłasności

uczestnik

postępowania działowego nie może żądać stwierdzenia, iż nabył udział w rzeczy

wspólnej przez zasiedzenie.

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego oparta na podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 618

§ 3 k.p.c., w zw. z art. 688 k.p.c.. i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca zarzuciła, że przewidziana w art. 618 § 3 k.p.c. prekluzja nie

obejmuje spraw o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości (udziału) spadkowej

przez jednego ze spadkobierców. U podłoża tego zarzutu legło m. in. stwierdzenie,

że art. 688 k.p.c. nie zawiera odesłania do art. 618 § 1 k.p.c.

Wyrażając ten pogląd skarżąca pomija, że treść zupełnie analogiczną do

treści części art. 618 § 1 k.p.c., w myśl której w postępowaniu o zniesienie

współwłasności sąd rozstrzyga także

spory o prawo żądania zniesienia

współwłasności i o prawo własności, ma art. 685 k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje

się jednolicie, że sprawa o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości stanowiącej

przedmiot współwłasności (tutaj - działu spadku art. 688 k.p.c.) wszczęta przez

jednego ze współwłaścicieli (spadkobierców), jest ze swej istoty sporem o prawo

własności. Inaczej, że do sporów o własność należy żądanie stwierdzenia, że jeden

ze współwłaścicieli (tutaj - spadkobierców) nabył rzecz wspólną (tutaj nieruchomość spadkową) na własność przez zasiedzenie. Oznacza to, że żądanie

takie należy zgłosić w postępowaniu o zniesienie współwłasności (tutaj –

w postępowaniu o dział spadku) i to pod rygorem art. 618 § 3 k.p.c. Przepis ten

z mocy art. 688 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie do działu spadku.

Z chwilą więc wszczęcia postępowania o dział spadku stwierdzenie

zasiedzenia przez spadkobiercę nieruchomości spadkowej może nastąpić tylko

w tym postępowaniu (art. 684, 685 i 688 k.p.c. w związku z art. 618 § 2 k.p.c.).

Po prawomocnym zaliczeniu konkretnej nieruchomości do masy spadkowej i po

uwzględnieniu jej w dziale spadku, uczestnik postępowania działowego (tutaj skarżąca), stosownie do art. 618 § 3 k.p.c., nie może dochodzić w odrębnym

postępowaniu stwierdzenia zasiedzenia własności tej nieruchomości i to także

wtedy, gdy taki wniosek nie był zgłoszony w postępowaniu o dział spadku.

Trzeba zauważyć, że w postępowaniu dotyczącym działu mas majątkowych

(zniesienie współwłasności, podział majątku po ustaniu wspólności ustawowej

wspólnego, dział spadku) obowiązuje zasada, że dokonuje się nie tylko podziału

przedmiotów, lecz równocześnie rozpoznaje się cały kompleks stosunków między

współwłaścicielami i wypływające z nich prawa. Spory dotyczące tych stosunków

nie mogą być już przedmiotem odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w innym

postępowaniu. We wszystkich

trzech

rodzajach

postępowanie

zostało

zharmonizowane,

podstawowych

z tego

zakresu

ze

w rozdziale o

działu

mas majątkowych

zlokalizowaniem

zniesieniu

przepisów

współwłasności

(tak w uzasadnieniu opracowanym przez Komisję Kodyfikacyjną do projektu k.p.c.

z 1964 r.).

l na koniec, rację ma Sąd Okręgowy, wbrew odmiennemu zapatrywaniu

skarżącej, że, co wymaga podkreślenia, sama okoliczność, iż H.S. udział w

spadkowej nieruchomości nabyła w 2004 r., w wyniku wykonania zapisu, nie

zniweczyła skutków prekluzji z art. 618 § 3 k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.