II CSK 152/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 152/18 POSTANOWIENIE Dnia 17 lipca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa A.W.‎przeciwko Miejskim Wodociągom i Kanalizacji Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lipca 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I ACa […]/17, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset) złotych z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powoda A.W. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lutego 2017 r., mocą którego oddalone zostało powództwo przeciwko Miejskim Wodociągom i Kanalizacji spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K., w części dotyczącej żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze wskazanej w pozwie nieruchomości i odszkodowania za zniszczenie istniejącej sieci drenażowej, umorzone postępowanie w pozostałym zakresie i rozstrzygnięte koszty postępowania.

Oddalenie powództwa nastąpiło ze względu na brak dowiedzenia przez powoda spełnienia przesłanek określonych w art. 224 § 1 i 2 oraz w art. 225 k.c. Oddalając apelację powoda Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz co do istoty dokonaną ocenę prawną sprawy.W skardze kasacyjnej powód zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 224 § 2 i art. 225 w związku z art. 230 i art. 352 § 2 k.c. przez ich błędną wykładnię i zastosowanie przez przyjęcie, że pozwany posiadał służebność przesyłu w dobrej wierze, w sytuacji, gdy pozostawał on w złej wierze.

Naruszenie przepisów postępowania dotyczy art. 233, art. 230, art. 232 w związku z art. 278 § 1 oraz art. 102 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na brak podstaw określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Przepis ten przewiduje możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w razie wystąpienia przynajmniej jednej z przesłanek:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania pełnomocnik skarżącego powołał się na art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. wskazując, że „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a nadto skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a w szczególności:

1) wykładnia art. 224 § 2 i art. 225 k.c. w związku z art. 230 i art. 352 § 2 k.c. budzi w praktyce i doktrynie poważne wątpliwości, albowiem nie zostało w przepisach Kodeksu cywilnego zdefiniowane pojęcie złej wiary, którą określa się w sposób subiektywny jako stan wiedzy wyrażonej osobistym stosunkiem posiadacza do określonego prawa lub stosunku prawnego z zachowaniem zwykłych aktów staranności, a więc w złej wierze jest zarówno ten, kto wie, że prawo mu nie przysługuje, jak i ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć”.

Dalej następuje odwołanie się do ustaleń w rozpoznawanej sprawie i oczekiwane jest – jak zdaje się wynikać z tekstu - rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy nie abstrakcyjnie sformułowanego zagadnienia prawnego, lecz wypowiedzenie się odnośnie do prawidłowości ocen prawnych dokonanych przez Sądy w toku instancji w związku z ustaleniami faktycznymi w rozpoznawanej sprawie.W utrwalonym, znanym i wielokrotnie publikowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w poglądach doktryny jest od dawna utrwalone stanowisko co do tego, jak powinno wyglądać uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ze względu na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Dowiedzenie wystąpienia tych przesłanek wymaga przeprowadzenia profesjonalnego, dogłębnego wywodu prawniczego, z wykorzystaniem doktryny i orzecznictwa, wskazującego na znaczenie odpowiedzi na pytanie prawne dla rozwoju prawa, z uwagi na brak takiej odpowiedzi w dotychczasowym orzecznictwie, oraz znaczenia tej odpowiedzi dla rozpoznania konkretnej sprawy.

Nie jest to zatem tylko podzielenie się wątpliwościami, skoro zamierza się wzruszyć prawomocne orzeczenie sądowe, a postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją sądową, tylko postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym. Tego wszystkiego zabrakło w uzasadnieniu wniosku powoda, jest natomiast podważany ustalony stan faktyczny i ocena dowodów, a to nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej, zaś Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).Podobnie, nie zostały spełnione warunki prawne przyjęcia skargi kasacyjnej na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. W odniesieniu do pierwszej kwestii, to uzasadnienie jest szczątkowe, a twierdzenie o nieutrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do dobrej lub złej wiary w zakresie dotyczącym rozpoznawanej sprawy nie zostało poparte żadnymi rozbieżnymi orzeczeniami sądowymi.

Problem przesłanek zachowania dobrej lub złej wiary ma w ogólności ogromne orzecznictwo i bardzo bogate piśmiennictwo. Z kolei Sądy orzekające w sprawie w sposób rzeczowy odniosły się w uzasadnieniach do tych kwestii, zwłaszcza zarzucanej pozwanemu złej wiary. Bez żadnego uzasadnienia pozostała podstawa przyjęcia skargi, jaką jest jej oczywistość i to mimo również w zakresie tej podstawy utrwalonych od lat poglądów orzecznictwa i doktryny, jak powinno się dowodzić wystąpienia przesłanek oczywistego uzasadnienia skargi kasacyjnej.

Z pewnością należy się zgodzić ze skarżącym, że każdy wyrok sądowy winien być sprawiedliwy i słuszny, musi się jednak na to spojrzeć obiektywnie, a więc także z pozycji drugiej strony postępowania, a mając inne wyobrażenie winno się starannie o swoich racjach przekonać drogą argumentacji prawniczej.Ze względu na brak dowiedzenia wymaganych przesłanek, należało na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj ał