II CSK 146/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 146/05

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z wniosku "H." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przy uczestnictwie "R." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

o odłączenie z nieruchomości objętej Kw [...] odrębnej nieruchomości

lokalowej i urządzenie dla niej nowej księgi wieczystej oraz wpisanie w dziale

II nowoutworzonej księgi wieczystej "H." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w S.

z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt[...],

oddala skargę.

Uzasadnienie

W księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej dla zabudowanej nieruchomości

położonej w S. przy ul. K. 30, dokonano w dniu 23 października 2003 r. wpisu

obciążeń hipoteką kaucyjną do wysokości 18.355.500 zł. oraz hipoteką zwykłą do

kwoty 2.500.000 zł - obie na rzecz Banku S.A. W księdze tej w dniu 27 grudnia

1999 r. wpisane zostało roszczenie wnioskodawcy w niniejszej sprawie – H.

Spółka z o.o. - o ustanowienie odrębnej własności lokali wraz z przynależnościami

oraz udziałem

w prawie

wieczystego

użytkowania

gruntu,

wynikające

z

przedwstępnej umowy notarialnej z dnia 17 grudnia 1999 r. W wykonaniu tej

umowy

przedwstępnej,

do

wyodrębnienia

lokalu

hotelowego

na

rzecz

wnioskodawcy doszło w umowie notarialnej z dnia 9 czerwca 2003 r. W dniu 24

listopada 2003 r. z księgi wieczystej Kw [...] odłączony został odrębny lokal

o przeznaczeniu hotelowym i utworzono dla niego nową księgę wieczystą Kw [...],

w której dziale IV ujawniono hipotekę kaucyjną do kwoty 18.355.500 zł oraz

hipotekę zwykłą w kwocie 2.500.000 zł, do łącznej odpowiedzialności z hipoteką

wpisaną w księdze Kw [...]. Wpisu obciążeń hipotecznych w nowej księdze dokonał

referendarz sądowy. Skarga wnioskodawcy na ten wpis hipoteki łącznej nie została

uwzględniona i Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 9 lutego 2004 r.

utrzymał go w mocy, powołując jako podstawę wpisu art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6

lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jed. Dz.U. 2001 r., nr 124, poz.

1361, ze zm.) – dalej „u.k.w.h.”

Apelacja

wnioskodawcy

od

tego

orzeczenia

została

oddalona

postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 18 marca 2004 r. Sąd podtrzymał

pogląd Sądu Rejonowego, co do zasadności wpisu hipoteki łącznej na podstawie

art. 76 ust. 1 u.k.w.h. Zwrócił uwagę, że hipoteka ta powstaje z mocy prawa w razie

podziału nieruchomości i obciąża wszystkie nieruchomości utworzone w wyniku

podziału. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów

dokumentów (Dz.U nr 102, poz. 1122), w razie założenia nowej księgi wieczystej

dla części nieruchomości, bądź przeniesienia części obciążonej nieruchomości do

innej księgi wieczystej, sąd z urzędu przenosi do współobciążenia wszystkie prawa,

roszczenia, inne ciężary lub ograniczenia ciążące na nieruchomości. Tak też

prawidłowo postąpił Sąd w niniejszej sprawie. Odnosząc

się

do

zapatrywania

prezentowanego w apelacji, iż wpis hipoteki łącznej był niedopuszczalny z uwagi na

treść art. 18 u.k.w.h., Sąd Okręgowy uznał, że przepis art. 76 ust.1 u.k.w.h., jako

odnoszący się tylko do instytucji hipoteki,

ma pierwszeństwo przed art. 18,

dotyczącym kwestii ogólnych, stąd też ostatni z tych przepisów nie znajduje

zastosowania w przypadku hipoteki łącznej, wpisywanej na podstawie art. 76 ust. 1

u.k.w.h.

W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia wnioskodawca zarzucił naruszenie

art. 18 i art. 76 ust. 1 u.k.w.h. i wniósł o jego uchylenie i uwzględnienie apelacji,

ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew przekonaniu skarżącego, w sprawie niniejszej nie ma potrzeby

przesądzania, który ze wskazanych w skardze kasacyjnej dwóch przepisów ustawy

o księgach wieczystych i hipotece (tj. art. 18 i art. 76 ust 1) ma charakter przepisu

ogólnego, a który szczególnego, gdyż ustawianie ich na płaszczyźnie norm

konkurencyjnych i pokrywających się treściowo jest nieuzasadnione.

Art. 18 u.k.w.h. stanowi, że równocześnie z wpisem prawa, do którego

odnosi się ujawnione w księdze wieczystej roszczenie, wykreśla się z urzędu wpisy

praw nabytych po ujawnieniu roszczenia, jeżeli wpisy te są sprzeczne z wpisem

prawa, którego roszczenie dotyczyło, albo jeżeli w inny sposób naruszają to prawo.

Ostatecznie

skarżący

w

skardze

kasacyjnej

prezentuje

stanowisko,

że w niniejszej sprawie prawidłowe zastosowanie prawa powinno polegać na tym,

że sąd, z chwilą założenia księgi wieczystej nr [...] i wpisania do niej prawa

własności lokalu, powinien wpisać do tej księgi hipotekę kaucyjną łączną i hipotekę

zwykłą łączną na podstawie art. 76 ust. 1 u.k.w.h. i § 11 ust. 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg

wieczystych i zbiorów dokumentów i jednocześnie wykreślić je z nowozałożonej

księgi.

Przytoczona treść art. 18 u.k.w.h. takich wniosków nie usprawiedliwia.

Przepis ten wyraźnie stanowi, że wykreśla się z urzędu tylko te wpisy praw

nabytych po ujawnieniu roszczenia, które są sprzeczne z wpisem prawa, którego to

roszczenie dotyczyło, albo jeżeli w inny sposób naruszają to prawo. W pierwotnej

księdze Kw [...] wpisane zostało roszczenie o ustanowienie na rzecz wnioskodawcy

odrębnej własności do, mającego zostać wyodrębnionym, lokalu hotelowego z

przynależnościami z udziałem w wieczystym użytkowaniu gruntu. Roszczenie to

zostało zrealizowane przez ustanowienie na rzecz wnioskodawcy odrębnego prawa

do lokalu hotelowego i wpisanie go do księgi Kw [...]. Jednoczesne obciążenie tego

prawa hipoteką łączną nie pozostawało w sprzeczności z

wpisanym prawem

własności, ani nie naruszało jego istoty. Stąd też w sprawie nie było podstaw do

zastosowania art. 18 u.k.w.h. O takiej sprzeczności wpisanego wcześniej

roszczenia z ujawnionym później prawem można by ewentualnie mówić, gdyby

treść tego roszczenia zawierała wyraźne zastrzeżenie, że chodzi o roszczenie o

ustanowienie

odrębnej

własności

lokalu

bez

żadnych

obciążeń.

Takiego

zastrzeżenia w niniejszej sprawie jednak nie było, zatem nie sposób jest

zaakceptować stanowiska skarżącego, że obciążenie hipoteką łączną prawa

własności wyodrębnionego lokalu hotelowego było sprzeczne z treścią ujawnionego

wcześniej roszczenia. Dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, jako

niezasadna (art. 39814 k.p.c.).