II CSK 137/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 137/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Marian Kocon

w sprawie z wniosku W. W.

przy uczestnictwie S. Ł. i I. Ł.

o ustanowienie służebności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 30 września 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem częściowym z dnia 17 marca 2010 r.

obciążył nieruchomość lokalową uczestników postępowania S. Ł. i i I. Ł., położoną

w Z. przy ul. R. [...] służebnością polegającą na prawie podłączenia do sieci

kanalizacyjnej tego lokalu odpływu kanalizacji z położonego nad nim lokalu

mieszkalnego

należącego

do

wnioskodawcy.

Sąd

ten

ustalił,

że

lokal

wnioskodawcy (nr 2) i uczestników postępowania (nr 1) wchodziły wcześniej w

skład jednego budynku. Odrębna własność tych lokali została ustanowiona na

mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 kwietnia 1991 r. w sprawie o

podział majątku wspólnego. Na mocy tego postanowienia właściciel lokalu nr 1

został obciążony służebnością korzystania między innymi z sieci wodociągowej

i kanalizacyjnej na rzecz właściciela lokalu nr 2, na okres 8 miesięcy od czasu

wydania lokalu nr 2. W dniu 28 sierpnia 2007 r. uczestnicy postępowania

zablokowali rurę instalacji kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki z mieszkania

wnioskodawcy. Pozbawiło to wnioskodawcę dostępu do sieci kanalizacyjnej.

Przebieg sieci kanalizacyjnej w kształcie funkcjonującym przed dniem 28 sierpnia

2007 r. jest jedynym możliwym wariantem jej wykonania. W ocenie Sądu

Rejonowego uzasadniało to uwzględnienie wniosku na podstawie art. 145 § 1 k.c.

Apelacja uczestników postępowania została oddalona postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 30 września 2010 r. Podzielił on ustalenia faktyczne i ocenę

prawną Sądu pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna uczestników postępowania została oparta na obu

podstawach określonych w art. 3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 145

k.c. i art. 5 k c. oraz art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 i art. 13 § 2 k.p.c., art. 233

§ 1 k.p.c., art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 379 pkt 3 k.p.c. i art. 386 § 3 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione. Skarżący

błędnie ocenili skutki postanowienia działowego z dnia 26 kwietnia 1991 r.

w zakresie ustanowionej w nim służebności na rzecz właściciela lokalu nr 2. Miało

to związek z koniecznością przebudowy budynku w wyniku wydzielenia w nim

nieruchomości lokalowych. Ustanowiona wówczas - na okres 8 miesięcy służebność obejmowała znacznie szerszy zakres niż korzystanie z sieci

kanalizacyjnej i miała na celu umożliwienie korzystania z wydzielonych lokali na

czas niezbędny do wykonania prac adaptacyjnych. Upływ tego okresu nie może

oznaczać, że na przyszłość została wyłączona możliwość ponownego ustanowienia

służebności na rzecz nieruchomości lokalowej nr 2, także w przypadku zmiany

okoliczności faktycznych. W przypadku zmiany okoliczności ustanowienie ponownie

innego rodzaju służebności nie godziłoby w powagę rzeczy osądzonej wynikającej

z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 kwietnia 1991 r. Taka

sytuacja miała zaś miejsce w rozstrzyganej sprawie. W tej sytuacji nie była istotna

ocena czy służebność ustanowiona w 1991 r. miała charakter służebności

osobistej. Z kolei treść wniosku złożonego przez W. W. nie uzasadniała oceny, że

jego przedmiot był tożsamy z przedmiotem rozstrzygnięcia objętego tym

postanowieniem i zachodziła podstawa do odrzucenia wniosku na podstawie art.

199 § 1 pkt 2 k.p.c. Z tych samych względów nie można przyjąć, że uwzględnienie

wniosku o ustanowienie służebności polegającej na prawie podłączenia do sieci

kanalizacyjnej znajdującej się w lokalu uczestników postępowania spowodowało

wydanie orzeczenia w sprawie roszczenia, które wcześniej było już przedmiotem

orzekania w sprawie prawomocnie osądzonej (art. 379 pkt 3 k.p.c.).

Zgodnie z brzmieniem art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie

mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Nie mógł zatem

stanowić podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej uczestników postępowania

zarzut dotyczący dokonania przez Sąd Okręgowy błędnej oceny dowodów

wskazanych przez skarżących.

Zarzuty naruszenia prawą materialnego podlegały ocenie, w świetle ustaleń

faktycznych, którymi Sąd Najwyższy był związany (art. 39815 § 2 k.p.c.),

wskazujących, że lokal zajmowany przez wnioskodawcę nie ma odpowiedniego

dostępu do sieci kanalizacyjnej, a optymalnym rozwiązaniem - z punktu widzenia

kosztów i konstrukcji budynku - jest podłączenie kanalizacji z lokalu wnioskodawcy

do sieci kanalizacyjnej znajdującej się w lokalu uczestników postępowania, której

przebieg według stanu funkcjonującego do sierpnia 2008 r. został zaprojektowany

dla potrzeb całego budynku. Uwzględniając te okoliczności nie można przyjąć,

że ustanowienie służebności zgodnie z postanowieniem Sądu uzasadnia zarzut

naruszenia art. 145 k.c.

Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne nie wskazują na taki sposób

postępowania wnioskodawcy w stosunku do uczestników postępowania, które

nakazywałoby przyjąć, że miało ono charakter szczególnie naganny, a skarga

kasacyjna nie zawiera zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które

wskazywałyby na pominięcie dowodów dotyczących takich okoliczności i brak

dostatecznych ustaleń w tym zakresie. Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie

zarzut

naruszenia

art.

k.c.

w

wyniku

uwzględnienia

wniosku

mimo

„niedopuszczalnego postępowania wnioskodawcy"

Z przyczyn

wyżej

wskazanych

skarga

kasacyjna

była

pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c.

O kosztach

postępowania

kasacyjnego

orzeczono

stosownie

do

wyniku

postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.