II CSK 136/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 136/06

POSTANOWIENIE

Dnia 18 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku "P." Agencji Celnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w likwidacji

o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 października 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 października 2005 r. Sąd Rejonowy w P. odmówił

wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego jednoosobowej Spółki z o.o. P. w

likwidacji. Sąd ten uznał, że pomimo, iż sprawozdanie likwidacyjne Spółki zostało

zatwierdzone przez zgromadzenie wspólników i, że wniosek o ogłoszenie upadłości

Spółki został oddalony dlatego, że majątek jej nie wystarczy na zaspokojenie

kosztów

postępowania,

to

toczące

się

i

nie

zakończone

postępowania

administracyjne, dotyczące należności celnych wynoszących około 30.000.000 zł,

co do których Spółka jest dłużnikiem, sprzeciwia się wykreśleniu jej z rejestru; w

razie wykreślenia brak bowiem będzie podmiotu, który zaspokoi wierzyciela.

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 13 grudnia 2005 r. oddalił

apelację Spółki od wymienionego postanowienia. Aprobując stanowisko Sądu

pierwszej instancji stwierdził, że w pojęciu „zakończenia interesów bieżących

spółki” (art. 282 § 1 k.s.h.) mieści się obowiązek zakończenia wszystkich

postępowań tak sądowych jak i administracyjnych; wykreślenie Spółki z rejestru

w sytuacji, gdy postępowania te nie zostały zakończone, uniemożliwiłoby skuteczne

ich zakończenie, chociażby od strony formalnoprawnej. W ocenie Sądu

Okręgowego nie ma żadnych przeszkód ku temu, żeby wspólnik spółki postawionej

w stan likwidacji podjął w drodze stosownej uchwały decyzję o dopłatach

w wysokości

umożliwiającej

likwidatorowi

spokojne

kontynuowanie

procesu

likwidacji spółki.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła skargą kasacyjną Spółka.

Podstawą skargi jest naruszenie prawa materialnego, a to art. 282 k.s.h.

przez błędną jego wykładnię oraz art. 285 i 272 k.s.h. przez niewłaściwe ich

zastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i albo orzeczenie

co

do

istoty

sprawy

i

wykreślenie

Spółki

z

rejestru,

albo o przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie jest poza sporem, że likwidator Spółki z o.o. P. uznał, że

likwidacja została zakończona i że zgromadzenie wspólników zatwierdziło

sprawozdanie likwidacyjne. Niesporne jest także, że zobowiązania Spółki

opiewające na znaczną kwotę nie zostały wypełnione i że Spółka nie ma majątku

pozwalającego na ich wypełnienie. W tej sytuacji powstało zagadnienie, czy Spółka

może zostać wykreślona z Krajowego Rejestru Handlowego.

Jak wynika z art. 282 § 1 k.s.h. w toku postępowania likwidacyjnego spółki

z o.o.

likwidatorzy

powinni

zakończyć

interesy

bieżące

spółki,

ściągnąć

wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki. Jest oczywiste,

że w razie braku majątku jego upłynnienie nie wchodzi w grę i wykonanie

obowiązku „wypełnienia zobowiązań”, gdy są nimi zobowiązania pieniężne, nie jest

możliwe.

W

takiej

zatem

sytuacji

niewypełnienie

zobowiązań

spółki

przez likwidatorów nie stanowi naruszenia powołanego przepisu. Istnieje wprawdzie

możliwość podjęcia przez wspólnika likwidowanej spółki decyzji o dopłatach

w wysokości umożliwiającej likwidatorom zaspokojenie wierzycieli spółki, ale –

czego zdaje się Sąd Okręgowy nie dostrzegł – nie ma prawnych możliwości

wymuszenia takiego działania, które byłoby zresztą sprzeczne z zasadą wolności

prowadzenia działalności gospodarczej.

W postanowieniu z dnia 18 grudnia 1996 r., I CKN 20/96 (OSNC 1997, nr 5,

poz. 53), Sąd Najwyższy uznał, że możliwe jest wykreślenie spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z rejestru, jeżeli w wyniku przeprowadzenia i zakończenia

postępowania likwidacyjnego zostanie spieniężony cały jej majątek, a mimo to

zostaną niewypełnione zobowiązania ciążące na tej spółce. Wbrew zapatrywaniu

Sądu Okręgowego możliwość taka zachodzi także wtedy, gdy wobec braku majątku

nie doszło w toku postępowania likwidacyjnego do jego spieniężenia (upłynnienie).

Okoliczność, że w toku likwidacji

prowadzenie przez nią

spółki pozbawionej majątku umożliwiającego

działalności przewidzianej w umowie o jej utworzeniu

i pozwalającego na wypełnienie jej zobowiązań, zobowiązania te nie zostały,

bo nie mogły zostać wypełnione, nie może stanowić powodu utrzymywania

przy życiu „martwego” podmiotu gospodarczego. Jak trafnie wskazał Sąd

Najwyższy w powołanym postanowieniu, Kodeks handlowy nie regulował sytuacji,

w której spółka z o.o. ma nie wypełnione, ciążące na niej zobowiązania, mimo

zbycia w toku postępowania likwidacyjnego całego majątku i przeznaczenia go na

spłatę długów. W tej sytuacji należało – według stanowiska zajętego wówczas

przez

Sąd

Najwyższy

–

sięgnąć

do

analogicznych

rozwiązań

Prawa

upadłościowego i Prawa Spółdzielczego, które przewidywały odpowiednio, że

postępowanie upadłościowe będzie zakończone, mimo iż nie wszyscy wierzyciele

zostaną zaspokojeni z masy upadłości i że możliwe jest wykreślenie z rejestru

spółdzielni, która nie wypełniła w toku likwidacji wszystkich zobowiązań. Pogląd ten

znajduje zastosowanie także do sytuacji powstałej na gruncie obowiązywania

Kodeksu spółek handlowych i uzasadnia analogiczne zastosowanie rozwiązań,

które przewiduje Prawo upadłościowe i naprawcze (nieodbiegających w tym

zakresie od tych, jakie przewidywał Kodeks handlowy) oraz Prawo Spółdzielcze.

Stanowisko

wyrażone

w

wyżej

powołanym

postanowieniu

Sądu

Najwyższego zostało powtórzone przez ten Sąd w postanowieniu z dnia 8 stycznia

2002 r., I CKN 752/99 (OSNC 2002, nr 10, poz. 130). Na stanowisku tym stanął

także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2003 r., IV CK 256/02

(Mon. Prawn. 2004, nr 1, s. 2) uznając, że w przypadku, gdy spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością znajdująca się w stanie likwidacji nie ma możliwości

prowadzenia interesów, a co się z tym wiąże zawierania nowych umów w celu

zakończenia starych interesów, powinna zostać wykreślona z rejestru. Pogląd ten

podziela również Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną.

Z przytoczonych względów, uznając zasadność podstaw rozpoznawanej

skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 39815 § 1

w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).