II CSK 107/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 107/07

POSTANOWIENIE

Dnia 20 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie z wniosku P. i K. małżonków M.

przy uczestnictwie P. P.

o wpis w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 czerwca 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 22 września 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu

do

ponownego

rozpoznania

kosztach postępowania kasacyjnego.

i orzeczenia

o

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 18 lipca 2006 r. utrzymał w mocy

dokonany w dniu 7 czerwca 2006 r. wpis odłączenia z księgi wieczystej KW nr […],

zabudowanej działki nr 47/15 i założenia dla niej nowej księgi wieczystej KW nr […],

w której jako właścicieli wpisano wnioskodawców P. i K. małżonków M. oraz z

urzędu roszczenie o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży i zobowiązanie A.

i S. małżonków M. do nieobciążania udziału wynoszącego ½ w prawie użytkowania

wieczystego i własności budynku, będącego przedmiotem tej umowy jakimikolwiek

hipotekami i innymi ciężarami bez zgody P.P.

Jako podstawę orzeczenia powołał § 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości (Dz.U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 ze zm.) w sprawie prowadzenia

ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, zgodnie z którym w razie założenia nowej

księgi wieczystej dla części obciążonej nieruchomości bądź przeniesienia części

obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej, sąd z urzędu przenosi do

współobciążenia wszystkie prawa, roszczenia, inne ciężary lub ograniczenia

ciążące na nieruchomości.

Rozpoznając sprawę na skutek apelacji wnioskodawców, Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 22 września 2006 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten

sposób, że uchylił wpis roszczenia o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży

wraz z zobowiązaniem A. i S. małżonków M. do nieobciążania udziału

wynoszącego

½ w prawie użytkowania wieczystego i własności budynku

jakimikolwiek hipotekami i innymi ciężarami bez zgody P. P. w dziale III Księgi

wieczystej KW nr […] i postępowanie w tym przedmiocie umorzył.

Uczestnik postępowania P. P. w skardze kasacyjnej od tego postanowienia

zarzucił naruszenie § 11 ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucił nieważność postępowania

z przyczyny określonej w art. 379 ust. 5 k.p.c. przez niepowiadomienie go

o toczącym się postępowaniu i niedoręczenie odpisu apelacji.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy rozważyć, jako najdalej idący, zarzut

nieważności postępowania.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że nieważność

postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony swych praw zachodzi

wówczas, gdy strona procesu, wbrew swej woli, zostaje faktycznie pozbawiona

możności działania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r., II CKN

318/98, niepubl.). Ten przejaw nieważności występuje przykładowo w takich

wypadkach, gdy strona w następstwie niezawiadomienia jej o terminie rozprawy,

nie może wziąć w niej udziału, bądź gdy na skutek okoliczności od niej

niezależnych, nie może na danym etapie postępowania podejmować żadnych

czynności procesowych, a stan taki nie ulegnie zmianie przed wydaniem

orzeczenia kończącego sprawę w danej instancji. Dla oceny nieważności nie ma

żadnego znaczenia okoliczność, czy stwierdzona wadliwość miała lub mogła mieć

wpływ na treść postanowienia wydanego przez Sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000, Nr 12, poz. 220).

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Sąd pierwszej instancji przesłał

uczestnikowi postępowania P. P. odpis apelacji na niewłaściwy adres, pod którym

uczestnik postępowania nigdy nie był zameldowany, ani nie mieszkał i przesyłka

wróciła z relacją poczty „adresat wyprowadził się”. Mimo to Sąd Okręgowy, zamiast

doręczyć odpis apelacji na właściwy adres, rozpoznał apelację na posiedzeniu

niejawnym, skutkiem czego uczestnik nie miał możliwości podjęcia obrony swoich

praw w tym postępowaniu odwoławczym.

Zatem nie można skutecznie odeprzeć zarzutu nieważności postępowania

przed Sądem Okręgowym z przyczyny określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c.,

co powoduje uchylenie zaskarżonego orzeczenia i czyni bezprzedmiotowym

rozważanie zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Z tych względów zaskarżone postanowienie uchylono i przekazano sprawę

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego (art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c.).

jz