II CNP 73/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 73/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Dończyk

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 grudnia 2010 r.

skargi M. M.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Apelacyjnego z dnia 8 marca 2010 r., sygn. akt I ACz (…)

wydanego w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w P.

o zapłatę,

1)

umarza postępowanie wywołane skargą;

2)

nie obciąża powoda kosztami postępowania ze skargi.

Uzasadnienie

M. M. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 8 marca 2010 r., którym oddalono zażalenie

powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w P. odrzucające apelację powoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Instytucja

procesowa

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia jest ściśle powiązana z przepisami prawa materialnego o

odpowiedzialności

cywilnej

Państwa

za

szkodę

wyrządzoną

przez

wydanie

prawomocnego orzeczenia, które przewidują konieczność uzyskania prejudykatu,

wydanego w odpowiednim postępowaniu, potwierdzającego, że orzeczenie sądowe,

które wyrządziło szkodę, zostało wydane z naruszeniem prawa.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 19 lipca 2009 r., a więc w

nieobowiązującym już stanie prawnym. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 22 lipca 2010 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037), która weszła w

życie z dniem 25 września 2010 r., zostały zmienione przepisy w zakresie skargi o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jak również –

powiązany z tą instytucją – przepis prawa materialnego o odpowiedzialności cywilnej

Państwa za szkodę spowodowaną wydaniem prawomocnego orzeczenia sądu (art. 417 1

§ 2 k.c.). Według art. 4241 § 1 k.p.c., w nowym brzmieniu, można żądać stwierdzenia

niezgodności z prawem jedynie prawomocnego wyroku kończącego postępowanie w

sprawie.

Według znowelizowanego art. 4171 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona

przez wydanie

prawomocnego

orzeczenia,

jej naprawienia

można

żądać po

stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że

przepisy odrębne stanowią inaczej. Nowelą dodano również art. 424 1b k.p.c. zgodnie z

którym w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje,

odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia

niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności

orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z

przysługujących jej środków prawnych.

Uwzględniając powyższe regulacje uzyskanie prejudykatu stwierdzającego, że

prawomocne orzeczenie, które wyrządziło szkodę jest niezgodne z prawem, jest

warunkiem dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa tylko w przypadku tych

orzeczeń sądowych, co do których można wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, tj. wyroków, postanowień w postępowaniu

nieprocesowym orzekających co do istoty sprawy kończących postępowanie w sprawie

oraz innych orzeczeń w stosunku do których przepisy szczególne przewidują możliwość

wniesienia takiej skargi, np. w art. 11481 § 3 k.p.c., czy art. 11511 § 3 k.p.c. W przypadku

pozostałych prawomocnych orzeczeń – co do których nie jest dopuszczalna skarga o

stwierdzenie ich niezgodności z prawem – nie jest konieczne uzyskanie takiego

prejudykatu jako warunku dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej od Skarbu

Państwa.

Według znowelizowanych przepisów skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego postanowienia sądu oddalającego zażalenie na postanowienie

odrzucające apelację jest niedopuszczalna.

Powołana na wstępie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks

cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo upadłościowe i

naprawcze nie zawiera przepisów przejściowych dotyczących skarg o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń wniesionych przed dniem wejścia w

życie tej ustawy. W związku z powyższym ma zastosowanie generalna zasada

dotycząca działania nowych przepisów procesowych, a mianowicie, że należy je

stosować od chwili wejścia ich w życie. Zastosowanie wobec wniesionej skargi nowych

przepisów procesowych powoduje, że sytuacja skarżącego jest korzystniejsza, gdyż w

tym przypadku odpada konieczność uzyskania prejudykatu w celu dochodzenia od

Skarbu Państwa odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie sądu.

Uwzględniając powyższe, wniesiona przez powoda przed dniem 25 września

2010 r. skarga, stała się z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej niedopuszczalna,

co uzasadnia na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c.

i art. 42412 k.p.c. umorzenie zainicjowanego nią postępowania. W niniejszej sprawie nie

miała zastosowania zasada odpowiedzialności za wynik postępowania wyrażona w art.

98 § 1 k.p.c., gdyż następcza niedopuszczalność skargi jest skutkiem zmiany stanu

prawnego, a zatem nie można stwierdzić, iż którakolwiek ze stron postępowanie wygrała

lub przegrała (orz. SN z dnia 9 października 1957, 4 CZ 193/57, OSNCK 1959, nr 1,

p. 21), dlatego o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z

art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 42412 k.p.c.