II CNP 58/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 58/12

POSTANOWIENIE

Dnia 28 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 listopada 2012 r.,

skargi M. B.

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 września 2011r., wydanego w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w S.

o zapłatę,

1) odrzuca skargę,

2) zasądza od M. B. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400,- (pięć tysięcy

czterysta) zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika,

3) przyznaje adwokat D. L., prowadzącej Kancelarię

Adwokacką, od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego

kwotę 5.400,- (pięć tysięcy czterysta) zł podwyższoną o

stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego

rodzaju czynności tytułem wynagrodzenia za pomoc

prawną udzieloną z urzędu powodowi M. B.

Uzasadnienie

Powód M. B. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 września 2011 r., którym

oddalono apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 1 lutego 2011

r. w sprawie z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu

Okręgowego w S., wskazując na naruszenie art. 6 k.c., art. 378 i art. 379 pkt 2 w

zw. z art. 386 § 2 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 44 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył:

Jako podstawę złożenia skargi wskazano wprost art. 424 1 § 1 k.p.c. Oznacza

to, że na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania przesłanki procesowej

polegającej na niemożności doprowadzenia do zmiany lub uchylenia wyroku

poprzez wykorzystanie przysługujących uprzednio bądź w dacie wniesienia skargi

jej środków prawnych. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa,

wskazana skarga ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a założeniem

wywołanego nią postępowania jest jego subsydiarność. Powinno być ono

wszczynane tylko wtedy, gdy strona wykorzystała wszystkie środki prawne, które

mogłyby doprowadzić do zmiany lub uchylenia wyroku.

Zgodnie z przepisem art. 4243 § 1 pkt 5 k.p.c. skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku powinna zawierać między innymi

przedstawienie okoliczności potwierdzających, że wzruszenie zaskarżonego

orzeczenia w drodze środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to,

iż skarżący jest ustawowo zobligowany do przedstawienia analizy prawnej

przepisów dotyczących środków zaskarżenia, których zastosowanie - w odniesieniu

do zaskarżonego orzeczenia - było lub jest niedopuszczalne lub z innych przyczyn

nie mogłoby odnieść skutku. Ciąży na nim zatem obowiązek ujawnienia

i wykazania, w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, w drodze

stosownego

wywodu,

przy

powołaniu

odpowiednich

przepisów,

że

od

zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje środek prawny, przy pomocy którego

mogłoby nastąpić jego wzruszenie (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC 2006, Nr 1, poz. 17; z dnia

13 grudnia 2005 r., I CNP 28/05, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05,

OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140; z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt III CNP 23/05,

OSNC z 2006 r., nr 7 - 8, poz. 140; z dnia 28 czerwca 2011 r. I CNP 16/11,

niepubl.; z dnia 22 czerwca 2012 r., V CNP 94/11, niepubl., z dnia 13 września

2012r., IV CNP 34/12, niepubl.). Skarga jest niedopuszczalna jeżeli strona nie

wykorzystała przysługujących jej środków odwoławczych i środków zaskarżenia dla

usunięcia wad procesowych lub materialno-prawnych orzeczenia. Obowiązku

skorzystania z przysługującego stronie środka prawnego, np. ze skargi kasacyjnej,

nie wyłącza jej subiektywne przekonanie, iż środek ten nie odniósłby zamierzonego

skutku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2007r., I CNP 5/07,

niepubl.). Chybione są wywody skarżącego, że wystarczającą przesłanką jest

okoliczność, że w zakresie jednego z zarzutów, tj. nieważności postępowania, która

według jego twierdzeń miała wynikać z niewłaściwej reprezentacji pozwanego

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie mógłby powołać jako podstawy

nieważnościowej i tym samym wykorzystać ewentualnej skargi o wznowienie

postępowania. Rzecz bowiem w tym że, z uwagi na wartość przedmiotu sporu

i pozostałe wskazywane przyczyny rzekomej niezgodności z prawem, powodowi

przysługiwało uprawnienie wniesienia skargi kasacyjnej, którego nie zrealizował.

W sprawie Sądu Apelacyjnego w S. sygn. akt I A Ca …/11 powód wezwany do

nadesłania oryginału wniosku z dnia 14 października 2011 r. o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej, nie uzupełnił braku

w zakreślonym terminie, stąd wniosek ten został zwrócony, a do ustanowienia

pełnomocnika i wniesienia skargi nie doszło. Mając na uwadze powyższe należy

stwierdzić, iż skarżący z przyczyn leżących po jego stronie nie skorzystał z

możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, stąd nie została

spełniona przesłanka przewidziana w art. 4241 § 1 k.p.c.

Wyjątek od zasady subsydiarności wynika z art. 4241 § 2 k.p.c. Dotyczy on

wypadków szczególnych, gdy niezgodność orzeczenia z prawem ma charakter

kwalifikowany i wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub

konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Skarga przysługuje

wówczas również od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie

w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, nawet jeżeli strony

nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że w chwili

wnoszenia skargi nadal jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze

innych przysługujących stronie środków prawnych Wyjątkowy wypadek, o którym

mowa w art. 4241 § 2, należy w skardze odpowiednio skonkretyzować

i uprawdopodobnić (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r.,

I CNP 21/08, niepubl.). Dodatkowym ustawowym obowiązkiem - poza wykazaniem,

że uchylenie lub zmiana zaskarżonego wyroku nie jest możliwa - jest wówczas

wykazanie, że występuje wyjątkowy wypadek i to nie tylko ze względu na

kwalifikowany charakter niezgodności wyroku z prawem, ale także z punktu

widzenia przyczyn nieskorzystania przez stronę z możliwości zaskarżenia wyroku

(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/2006,

OSNC 2006, Nr 6, poz. 113; z dnia 28 kwietnia 2011 r., I CNP 87/10, niepubl.;

z dnia 21 grudnia 2011 r., II CNP 49/11, niepubl.; z dnia 10 sierpnia 2012 r., II CNP

36/12, niepubl.). Za wypadek wyjątkowy w rozumieniu powyższego przepisu uznaje

się m.in. nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia

z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji

udzielonej przez pracownika sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

2 lutego 2006 r., I CNP 4/2006, OSNC 2006, nr 6, poz. 113). Skarga powoda nie

powołuje jednak powyższej podstawy skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 2 k.p.c.

odrzucił skargę jako nie spełniającą wymagań określonych w art. 424 5 § 1 pkt 5

k.p.c.

W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi

z urzędu orzeczono na podstawie § 2 ust. 2 i 3 w zw. z § 13 ust. 5 pkt 2 i § 6 pkt 7

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). O zwrocie

kosztów zastępstwa procesowego pozwanego Skarbu Państwa orzeczono na

podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417) w zw. z art. 99 k.p.c. i § 13 ust. 5 pkt 2,

§ 6 pkt 7 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów.

jw