II CNP 57/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 57/06

POSTANOWIENIE

Dnia 15 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 15 września 2006 r.,

skargi P.G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 4 października 2005 r.,

sygn. akt [...], wydanego w sprawie ze skargi P.G.

na naruszenie prawa strony do rozpoznawania sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez J.W.

- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., sygn. akt [...],

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 października 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

zażalenie wniesione przez skarżącego P.G. na postanowienie Sądu Okręgowego w

S. z dnia 11 lipca 2005 r. odrzucające jego zażalenie na postanowienie zapadłe w

postępowaniu zainicjowanym skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Apelacyjny zauważył, że treść ustawy

z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz.

1843) nie pozostawia wątpliwości, iż postępowanie uregulowane tą ustawą ma

charakter incydentalny w ramach postępowania co do istoty sprawy. Oparto je na

modelu

postępowania

i ukształtowanie

jednoinstancyjnego.

postępowania

jako

Przyjęcie

dwuinstancyjnego

innego

rozwiązania

stwarzałoby

realne

niebezpieczeństwo nadmiernego wydłużania postępowania w sprawie skargi na

przewlekłość. Niweczyłoby to sens i istotę takiego postępowania. Sąd Apelacyjny

odwołał się do orzeczeń Sądu Najwyższego, w których prezentowane było

analogiczne stanowisko.

P.G. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 4 października 2005 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nową instytucja funkcjonującą w polskim porządku prawnym od dnia 6 lutego

2005 r. Jest to specjalny procesowy środek prawny, jeden z nadzwyczajnych

środków zaskarżenia mający na celu stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie

sądu drugiej instancji, wyjątkowo także sądu pierwszej instancji, jest niezgodne

z prawem, mimo że zostało już poddane kontroli jurysdykcyjnej. Ta wyjątkowość

musi prowadzić do ścisłej wykładni norm regulujących skargę.

Przepisem zakreślającym granice funkcjonowania skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest art. 4241 k.p.c. Zgodnie

z § 1 tego artykułu skarga przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie

została wyrządzona krzywda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Z

treści

przywołanego

przepisu

wynika,

że

jedną

z

przesłanek

dopuszczalności skargi jest wymóg, aby dotyczyła ona orzeczenia kończącego

postępowanie

w sprawie.

Kategoria

orzeczeń

„kończących

postępowanie

w sprawie” nie jest nowa. Ustawodawca wyróżniał ją już wielokrotnie (por. np. art.

394 § 1 k.p.c., art. 3981 § 1 k.p.c. czy nieobowiązujący art. 392 k.p.c.) i wielokrotnie

pojęcie to było interpretowane przez Sąd Najwyższy. Nie ulega wątpliwości, że

takimi orzeczeniami są wyrok i postanowienie co do istoty sprawy wydane w

postępowaniu nieprocesowym, a także nakaz zapłaty. Ponadto postanowieniem

kończącym postępowanie w sprawie jest takie postanowienie, które trwale zamyka

drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w danej instancji (tak uzasadnienie

uchwały 7 sędziów SN z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC 2001,

nr 2, poz.22). Nie należą do orzeczeń kończących postępowanie w sprawie takie

orzeczenia, które zamykają tylko pewien fragment sprawy, rozstrzygają kwestię

wpadkową bądź też kończą postępowanie pomocnicze lub przygotowawcze.

Do tej ostatniej grupy należy zaliczyć orzeczenie zapadłe w postępowaniu

zainicjowanym tzw. skargą na przewlekłość postępowania. Trafnie wskazał Sąd

Apelacyjny

w

uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia, że postępowanie

uregulowane ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa

strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843) ma charakter postępowania wpadkowego

(incydentalnego) toczącego się w ramach postępowania co do istoty sprawy.

Jest postępowaniem jednoinstancyjnym (zob. uchwała SN z dnia 28 czerwca

2005 r., III SPZP 1/05, Biuletyn SN 2005. nr 6, poz. 20 oraz postanowienie SN

z dnia 1 kwietnia 2005 r., SPK 19/05, OSNKW 2005, nr 7-8, poz. 67). Orzeczenie

zapadłe w takim postępowaniu nie należy do orzeczeń kończących postępowanie

w sprawie, gdyż nie zamyka drogi do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w danej

instancji.

Z tej przyczyny od orzeczenia zapadłego w postępowaniu wywołanym tzw.

skargą na przewlekłość postępowania nie przysługuje skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga wniesiona podlega

więc odrzuceniu jako niedopuszczalna. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji (art. 4248 § 1 w związku z art. 4241 § 1 k.p.c.). Nie został uwzględniony

wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej,

gdyż

wniesienie nadzwyczajnego

środka

zaskarżenia

niedopuszczalnego

w świetle obowiązujących przepisów należy ocenić, jako udzielenie pomocy

prawnej w sposób nienależyty.