II CNP 41/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 41/09

POSTANOWIENIE

Dnia 4 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 sierpnia 2009 r.

skargi W.C.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt [...]

wydanego w sprawie ze skargi W.C.

o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa G.N.

przeciwko W.C.

o zapłatę,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Skarżący W.C. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r. oddalającego jego

zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 marca 2006 r.

Orzeczeniem tym Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę pozwanego o wznowienie

postępowania w sprawie [...], w której został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym. Sądy obu instancji oceniły, że skarga jest przedwczesna i jako

taka niedopuszczalna, gdyż postanowieniem z dnia 15 lutego 2006 r przywrócono

pozwanemu termin do wniesienia opłaty od zażalenia na postanowienie z dnia

5 października 2005 r. w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu i tym samym otwarta

została droga do wzruszenia tego nakazu w zwykłym postępowaniu.

W skardze skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 504 § 2

k.p.c. oraz sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z art. 399 § 1 k.p.c. i art. 45

Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył co, następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje

od

prawomocnego

orzeczenia

sądu

drugiej

instancji

(poza

niewchodzącym w sprawie w rachubę wyjątkiem określonym w art. 424 § 2 k.p.c.),

kończącego postępowanie w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września

2004 r. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05

niepublikowane

i

uchwałę

siedmiu

sędziów

Sądu

Najwyższego

z

dnia

26 października 2005 r., III BZP 1/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 78, której nadano

moc zasady prawnej) gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda,

a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków

prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to prawo wniesienia skargi

od prawomocnych wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty sprawy

wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz od postanowień tzw. formalnych

kończących postępowanie w sprawie.

W

literaturze

dominuje

pogląd,

że

to

ostatnie

pojęcie

obejmuje

postanowienia, których uprawomocnienie zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy

co do istoty przez sąd drugiej instancji, jeżeli w chwili jego wydania jest on

zwolniony od obowiązku dalszego rozpoznawania sprawy. Z kolei na podstawie

dorobku judykatury można przyjąć, że jest to postanowienie, które przez

uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty

w danej instancji (por,. np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia

31 maja 2000 r., III CZP1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 października

2000 r., III CZP 31/00, ONSC 2001, nr 2, poz.22 oraz postanowienie z dnia

11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, niepublikowane.).

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy

nowy stan prawny pomiędzy stronami albo erga omnes, jak też sanuje wszelkie

ewentualne naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte.

Z tego względu jest środkiem wysoce sformalizowanym i wszystkie jej wymagania

konstrukcyjne określone w art. 4245 § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle.

Do omawianej kategorii wymagań należy także uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy (art. art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). W skardze założono, że zażalenie powinno

zostać uwzględnione, podobnie jak skarga o wznowienie postępowania i w wyniku

sprzeciwu pozwanego powództwo oddalone w całości. Nie sposób jednak uznać,

aby samo wniesienie przedmiotowego zażalenia prowadziło do wydania wyroku

oddalającego powództwo w sprawie [...] w całości. W sprawie nie został więc

wykazany

a

nawet

wskazywanym

a sygnalizowaną

przez

uprawdopodobniony

skarżącego

szkodą.

Nie

związek

ewentualnym

można

zatem

przyczynowy

pomiędzy

naruszeniem

przyjąć,

uprawdopodobnienie przez skarżącego szkody wyrządzonej

że

prawa

nastąpiło

przez wydanie

postanowienia, którego skarga dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141). Skarga

więc nie spełniała wymagania konstrukcyjnego określonego w 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248 § 1 k.p.c.).