II CNP 35/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 35/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 marca 2007 r.

skargi M. Ł.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku częściowego

Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 października 2004 r.,

wydanego w sprawie z powództwa M.Ł.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […] i Miastu P.

o zapłatę,

1. odrzuca skargę.

2. zasądza od M. Ł. na rzecz Skarbu Państwa Wojewody […]

oraz na rzecz Miasta P. kwoty po 3600zł (trzy tysiące

sześćset) na rzecz każdego z pozwanych tytułem zwrotu

kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczeń w sprawie I C …/98 Sądu

Okręgowego w P. powódka M. Ł. wnosiła o zasądzenie solidarnie od pozwanego

Skarbu Państwa - Wojewody […] i Miasta P. odszkodowania w kwocie 1 080 345 zł

z ustawowymi odsetkami za bezumowne korzystanie z jej nieruchomości w okresie

od 20 lutego 1982 r. do 31 grudnia 2001 r., o nakazanie pozwanym wydania jej tej

nieruchomości albo ewentualnie o zasądzenie odszkodowania stanowiącego jej

równowartość.

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2002 r. Sąd Okręgowy w P. zasądził na rzecz

powódki od pozwanego Skarbu Państwa kwotę 161 212,66 zł z ustawowymi

odsetkami a od pozwanego Miasta P. kwotę 68 053,37 zł z ustawowymi odsetkami

tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości powódki zaś w

pozostałej części oddalił powództwo.

Prawomocnym wyrokiem częściowym z dnia 28 października 2004 r. Sąd

Apelacyjny oddalił apelację pozwanego Miasta P. od tego wyroku oraz oddalił

apelację powódki

w części dotyczącej żądania zmiany wyroku Sądu pierwszej

instancji w zakresie oddalającym powództwo o odszkodowanie za bezumowne

korzystanie z nieruchomości i o zasądzenie na rzecz powódki dalszych kwot

wynagrodzenia z tego tytułu za okres do 31 grudnia 1998 r. W odniesieniu

do apelacji powódki obejmującej oddalenie przez Sąd pierwszej instancji jej

pozostałych roszczeń Sąd Apelacyjny zawiesił postępowanie.

W

skardze

prawomocnego

o

wyroku

stwierdzenie

Sądu

niezgodności

Apelacyjnego

z

powódka

prawem

powyższego

wskazując

wartość

przedmiotu zaskarżenia na kwotę 810 259 zł objęła skargą wyrok w części

oddalającej jej apelację dotyczącą żądania zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji

i zasądzenia dalszego odszkodowania za bezumowne korzystanie z jej

nieruchomości w okresie do dnia 31 grudnia 1998 r.

Jako podstawę skargi wskazała naruszenie przepisów prawa procesowego

i prawa materialnego zarzucając naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 w zw.

z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności i art. 140 k.c. przez ich niezastosowanie, art.

225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. oraz art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.

drogach publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.) przez

błędną wykładnię, a także art. 378 § 1 zd. pierwsze k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 213 §

2 k.p.c.. Wskazała, że w sprawie występuje wyjątkowy wypadek, o którym mowa w

art. 4241 § 2 k.p.c., uzasadniający wniesienie skargi mimo nie skorzystania przez

powódkę z możliwości zaskarżenia kasacją wyroku Sądu Apelacyjnego. Zarzuciła,

że wyrok ten narusza podstawowe zasady porządku prawnego, a mianowicie

podstawowe zasady procesowe: zasadę prawdy materialnej, prawa do rzetelnej

procedury sądowej, równego traktowania stron postępowania sądowego oraz

podstawowe zasady porządku prawnego w tym ochronę prawa własności.

Wyjaśniając przyczyny nie wniesienia kasacji, która przysługiwała jej od wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 28 października 2004 r. stwierdziła, że ponieważ w

sprawie tej nie występowało istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni

przepisów

prawnych

budzących

poważne

wątpliwości

lub

wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie uznała, że jej kasacja nie odniosłaby zamierzonego

skutku skoro warunek przedstawienia w niej okoliczności uzasadniających jej

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy był obligatoryjny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 4241 § 2 k.p.c. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 4241

§ 1 k.p.c. stwierdzającej, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę

przysługujących jej środków prawnych, w tym środków odwoławczych zarówno

zwykłych jak i o charakterze nadzwyczajnym. Jeżeli zatem od orzeczenia Sądu

drugiej instancji przysługiwała stronie kasacja, jak to niewątpliwie miało miejsce

w odniesieniu do zaskarżonego obecnie wyroku Sądu Apelacyjnego, powódce,

stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c., nie przysługuje skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem tego orzeczenia, o ile nie zachodzą wyjątkowe okoliczności

określone w art. 4241 § 2 k.p.c. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r. I CNP 4/06 (OSNC 2006/6/113)

dopuszczalność wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego

jej środka prawnego, jest uzależniona od kumulatywnego spełnienia obu

przesłanek określonych w art. 4241 § 2 k.p.c. to jest istnienia wyjątkowego wypadku

(wyjątkowych

okoliczności)

oraz

występowania

niezgodności

z

prawem

o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

W rozpoznawanej sprawie nie została wskazana żadna wyjątkowa

okoliczność uzasadniająca niewniesienie przez powódkę przysługującej jej od

zaskarżonego obecnie wyroku Sądu Apelacyjnego kasacji. Okoliczność, że jej

pełnomocnik nie znalazł w rozpoznanej wówczas sprawie żadnego istotnego

zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości, które w jego ocenie mogłyby zostać wskazane jako

okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji (dawny art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.)

i dlatego powódka zrezygnowała z jej wniesienia, bez wątpienia nie jest

„wyjątkowym wypadkiem” w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. Pomijając to, że

w świetle dawnego art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 393 k.p.c. okolicznością

uzasadniającą rozpoznanie kasacji mógł być również zarzut, że zaskarżone

orzeczenie oczywiście narusza prawo, co stanowi obecnie główny zarzut

wniesionej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku,

a więc mogło być także wskazane jako okoliczność uzasadniająca rozpoznanie

kasacji, zgodnie z art. 3933 § 1 pkt 3 w zw. z art. 393 § 2 k.p.c., przede wszystkim

stwierdzić należy, że nieskorzystanie z możliwości wniesienia kasacji dlatego,

że w ocenie strony nie byłaby ona skuteczna wobec braku okoliczności

uzasadniających

jej

rozpoznanie,

nie

jest

okolicznością,

którą

można

zakwalifikować jako „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 424 1 § 2 k.p.c. Zgodzić

się bowiem trzeba ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zajętym we wskazanym

wyżej postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., że w przepisie tym chodzi o sytuacje,

gdy

nieskorzystanie

z

przysługującego

stronie

środka

odwoławczego

spowodowane było wyjątkowymi okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały

jej wniesienie tego środka, nie zaś o sytuacje, w których strona świadomie

i dobrowolnie sama podjęła decyzję o jego niewnoszeniu, oceniając, że mógłby

on nie być skuteczny.

Nie oceniając zatem pozostałych przesłanek art. 424 1 § 2 k.p.c. trzeba

stwierdzić, że powódka nie wykazała, że wyjątkowe okoliczności spowodowały

nieskorzystanie przez nią z przysługującego jej kasacji od zaskarżonego obecnie

wyroku Sądu Apelacyjnego, a zatem wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem tego wyroku jest niedopuszczalne, co skutkuje jej odrzucenie

na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c.

Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę Sąd Najwyższy

na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 424 12 i art. 39821 k.p.c. zasądził od

powódki na rzecz każdego z pozwanych zwrot kosztów postępowania poniesionych

przez nich w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia.

jz