II CNP 33/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 33/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 lipca 2009 r.

skargi G. D.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku zaocznego

Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 kwietnia 2007 r., wydanego w sprawie z

powództwa B. D., J. D. i małoletniej M. D. reprezentowanej przez

ojca B. D.

przeciwko G. D.

o zapłatę,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Pozwana G. D. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 kwietnia 2007

r., którym zasądzono od niej na rzecz B. D., J. D. oraz małoletniej M. D.,

reprezentowanej przez ojca B. D. – tytułem zadośćuczynienia przewidzianego w

art. 445 § 1 k.c. – kwoty po 5.000 zł z ustawowymi odsetkami na rzecz każdego z

powodów, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono.

Skarżąca

oparła

skargę

na

zarzucie

naruszenia

przepisów

prawa

materialnego – art. 445 k.c. poprzez jego błędną wykładnię oraz przez niewłaściwe

zastosowanie art. 339 § 1 i § 2 k.c. Zarzuciła także uchybienie przepisom

postępowania – art. 233 k.p.c.

Wskazała, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z art. 445 k.c. oraz

art. 339 § 1 i § 2 k.c. i wniosła o stwierdzenie tej niezgodności przez sąd.

Wyrządzenie szkody przez wydanie zaskarżonego orzeczenia pozwana

uprawdopodobniła

wyjaśniając,

że

wyrok

ten

został

w

całości

od

niej

wyegzekwowany.

Stwierdziła też, że wzruszenie tego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe.

Uzupełniając skargę pozwana wyjaśniła dodatkowo, że spełnione zostały

przesłanki wyjątkowości wypadku, o jakich mowa w art. 424 1 § 2 k.p.c., bowiem zły

stan zdrowia psychicznego zaburza jej funkcjonowanie i podejmowanie czynności

procesowych.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych.

Należą do nich:

1)

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest

ono zaskarżone w całości lub w części,

2)

przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,

3)

wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,

4)

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy,

5)

wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono

stosując art. 4241 § 2 – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający

wniesienie skargi,

6)

wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Skarga wniesiona przez pozwaną nie czyni zadość tym wymaganiom. Część

jej wad została wprawdzie uzupełniona, nadal jednak nie sposób uznać, że

zrealizowane zostały obowiązki przewidziane w art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c., to znaczy

obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków nie było i nie jest możliwe, oraz że w rozpatrywanej sprawie zachodzi

wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2005 r. (I CNP 5/05, OSNC 2006/1/17,

por. także orzeczenia tego Sądu z dnia 16 grudnia 2005 r., I CNP 37/05, nie publ.,

oraz z dnia 2 kwietnia 2009, IV CNP 96/08, nie publ.) art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.

nakłada na podmiot wnoszący skargę o stwierdzenie niezgodności prawomocnego

orzeczenia z prawem obowiązek wykazania w drodze odrębnego, wyczerpującego

i niebudzącego wątpliwości wywodu prawniczego, że wzruszenie zaskarżonego

orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Obowiązkiem skarżącej jest bowiem wykorzystanie wszystkich istniejących

narzędzi procesowych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może – w wypadku

wystąpienia szkody – uzasadniać odpowiedzialność państwa. Strona, wnosząc

skargę, musi wykazać, iż z wszystkich innych narzędzi skorzystała lub że są one

dla niej – w konkretnej sytuacji – niedostępne. Tymczasem w części wstępnej

skargi znajduje się jedynie stwierdzenie odpowiadające brzmieniu art. 424 5 § 1

pkt 5 k.p.c., nie poparte żadnym wyjaśnieniem ani wywodem obrazującym

przyczyny dla których pozwana nie podważała zapadłego przeciwko niej wyroku

zaocznego zwykłymi środkami zaskarżenia.

W

wypadku,

gdy

strona

nie

skorzystała

w

sposób

prawidłowy

z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi od orzeczenia

sądu pierwszej lub drugiej instancji wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek

– istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania kwalifikowanej postaci

niezgodności kwestionowanego orzeczenia z prawem, a niezgodność wynikać musi

z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych

wolności albo praw człowieka i obywatela (por. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113, podobne

stanowisko wyrażone zostało w szeregu późniejszych, nie publikowanych

orzeczeń). Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać

w skardze. Nie spełnia go z pewnością ogólne odwołanie się do „okoliczności stanu

zdrowia

psychicznego

funkcjonowanie,

skarżącej”,

powodują

które

problemy

z

mają

wpływ

koncentracją,

na

jej

prawidłowe

zaburzenia

pamięci

i rozumienia znaczenia niektórych działań, co, według skarżącej, miało wpływ na

podejmowanie czynności procesowych w zakresie obrony swoich praw we

wcześniejszym postępowaniu cywilnym (w szczególności określeniem prawidłowo

terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu).

Tak sformułowane uzasadnienie, abstrahując już od faktu, że nie przystaje do

rzeczywistego przebiegu czynności procesowych, nie nawiązuje w ogóle do

ustawowych kryteriów kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem.

Skarga

pozwanej

nie

wypełnia

zatem

ustawowych

wymagań

konstrukcyjnych, co uzasadnia konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 424 8

§ 1 k.p.c.

md