Supreme Court declares lower court ruling invalid for misinterpreting statutory limitation periods for housing cooperative claims.

Sygn. akt II CNP 32/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Marek Sychowicz

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 18 października 2006 r.,

skargi Syndyka Masy Upadłości Krajowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A."

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 sierpnia 2005 r.,

sygn. akt [...], wydanego w sprawie

z powództwa Syndyka Masy Upadłości Krajowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A."

przeciwko M.Ż.

o zapłatę,

1. stwierdza, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem;

2. nie obciąża pozwanej kosztami postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2005 r. oddalił apelację

powoda od wyroku Sądu Rejonowego w G. podzielając ustalenia i ocenę

jurydyczną tego Sądu o przedawnieniu dochodzonego roszczenia.

Według ustaleń stanowiących podstawę wydania zaskarżonego wyroku,

Krajowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w dniu 3 grudnia 1992 r. zawarła z M.W.

umowę wstępną, na podstawie której zarezerwowała dla niej mieszkanie

spółdzielcze o pow. 73,6 m2 w budynku nr 15 przy ul. R. Wstępny koszt określono

na kwotę 6.300.000.00 zł przed denominacją. Według § 2 umowy ostateczny koszt

budowy miał być określony po zakończeniu budowy, z tym że różnica nie powinna

przekroczyć 3 % wstępnego kosztu. W dniu 26 sierpnia 1994 r. przydzielono

pozwanej zarezerwowany lokal którego powierzchnię określono na 73.6m2, a

wartość, na 574.080.00 zł przed denominacją.

W dniu 2 kwietnia 1996 r. zarząd Spółdzielni zawiadomił pozwaną

o podwyższeniu kosztów budowy 1 m2 do kwoty 907,20 zł i określił całkowity koszt

mieszkania na 70.208 zł po denominacji, z czego pozwana zapłaciła 56.817,00 zł.,

a do zapłaty pozostało 13.094,00 zł. Następnie 30 maja 1996 r. Spółdzielnia

zaświadczyła, że pozwana otrzymała ten lokal na warunkach własnościowego

prawa do lokalu mieszkalnego i wniosła wkład w kwocie 65.711 zł, który jest

ostateczny i został ustalony w oparciu o końcowe rozliczenie kosztów budowy.

Dnia 21 lipca 1999 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni podjęła uchwałę

ustalającą koszt budowy 1 m2 na kwotę 1.230,44 zł i wezwano pozwaną do zapłaty

brakującej części wkładu w kwocie 24.161,20 zł.

Sąd Okręgowy podzielił pogląd Sądu Rejonowego, że dochodzone

roszczenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej spółdzielni

i jako takie uległo 3-letniemu przedawnieniu. Argumentując uzupełniająco, że

przepis art. 118 k.c. dotyczy roszczeń związanych z prowadzeniem działalności

gospodarczej, a działalność ta nie jest pojęciem tożsamym ze sprawą gospodarczą,

zarzuty apelacji uznał za bezzasadne.

Wyrok Sądu Okręgowego Syndyk Masy Upadłości Krajowej Spółdzielni

Mieszkaniowej „A." zaskarżył skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem.

Zarzucając, że został on wydany z naruszeniem art. 118 k.c., polegającym na

przyjęciu, iż dochodzone roszczenie o uzupełnienie wkładu budowlanego ma

charakter roszczenia związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej i jako

takie uległo trzyletniemu przedawnieniu, wniósł o stwierdzenie niezgodności tego

wyroku z art. 118 k.c. w części oddalającej apelację strony powodowej i jego

uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na uzasadnienie skargi przytoczył, że Sądy obu instancji przy ferowaniu

rozstrzygnięcia uznały, że kwalifikacja dochodzonego roszczenia jako związanego

z działalnością gospodarczą ma podstawę w treści art. 1 ustawy z dnia 16 września

1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848) według

którego spółdzielnia w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność

gospodarczą i nie uwzględniły stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego

w uchwale z dnia 10 grudnia 2001 r., III CZP 73/200, że roszczenie o uzupełnienie

wkładu ulega dziesięcioletniemu przedawnieniu z art. 118 § 1 k.c., ani

zobowiązania pozwanej do spłaty dochodzonej kwoty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem, który wyczerpuje istotę rozpoznawanej skargi, a także jest

przedmiotem podniesionego w niej zarzutu, sprowadza się do udzielenia

odpowiedzi na pytanie, czy roszczenie spółdzielni mieszkaniowej o uzupełnienie

wkładu budowlanego ma charakter roszczenia związanego z działalnością

gospodarczą.

Na gruncie obowiązującego stanu prawnego mającego zastosowanie

w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem stanowiącym przedmiot skargi, brak było

jednolitej

definicji

działalności

gospodarczej,

istotne

trudności

stwarzało

wypracowanie jednoznacznych kryteriów pozwalających stwierdzić, czy określone

roszczenie pozostaje w związku z prowadzeniem takiej działalności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdzono, że działalność tę wyróżnia

kilka cech charakterystycznych, a to: profesjonalny charakter, podporządkowanie

regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie

na własny rachunek, powtarzalność działań oraz uczestnictwo w obrocie

gospodarczym (por. np. uzasadnienie uchwał składu 7 sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91, OSNCP 1992, nr 2, poz.17 i z dnia

6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65) oraz art. 2 ust. 1

ustawy z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101,

poz. 1178 ze zm. opatrujący definicję działalności gospodarczej zastrzeżeniem

„w rozumieniu ustawy".

Problem jaką działalność spółdzielni mieszkaniowej można uznać za

gospodarczą wystąpił już w orzecznictwie Sądu Najwyższego, między innymi

w orzeczeniu z dnia 20 października 1999 r., III CKN 372/98 (OSNC 2000, nr 4,

poz. 81), w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd sprowadzający się do tezy, że

działalność spółdzielni mieszkaniowej nie ma jednorodnego charakteru. W ramach

stosunków z członkami działalność ta jest prowadzona na ich rzecz i nie ma

charakteru

gospodarczego,

bowiem

członkowie

są

beneficjentami,

a

nie

uczestnikami tej działalności, natomiast prowadzona „ na zewnątrz" na rzecz innych

przedsiębiorców lub polegająca na administrowaniu cudzymi zasobami ma

charakter gospodarczy.

W uchwale z dnia 20 grudnia 2001 r., III CZP 73/01 (OSNC 2002, nr 10, poz.

119) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że spółdzielnia mieszkaniowa może na podstawie

art. 226 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (tekst jedn.

Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) żądać uzupełnienia wkładu budowlanego

po ostatecznym rozliczeniu kosztów budowy, w razie nieważności swego

oświadczenia

w

przedmiocie

ostatecznego

rozliczenia

kosztów

budowy,

a w uzasadnieniu stwierdził, że roszczenie z tego tytułu ulega dziesięcioletniemu

przedawnieniu (art. 118 § 1 k. c.).

Przyjęta przez Sąd Okręgowy odmienna wykładnia pojęcia działalności

gospodarczej spółdzielni mieszkaniowej i art. 118 § 1 k.c. prowadzi do wniosku, że

stanowiący przedmiot skargi wyrok jest niezgodny z prawem.

Nie każde jednak orzeczenie niezgodne z prawem oznacza zasadność

skargi.

Jak

bowiem

wyjaśniono

w

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

(por. orzeczenia z dnia 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05 nie publ. i z dnia 7 lipca

2006 r., I CNP 33/06 nie publ.), w rozumieniu art. 4241 k.p.c. niezgodne z prawem

jest orzeczenie sprzeczne z niewątpliwymi i nie podlegającymi różnej wykładni

przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, albo takie, które

zostało wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub zastosowania prawa, które

jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodne z prawem jest

też orzeczenie krzywdzące stronę przez rozstrzygnięcie sprzeczne z jednoznacznie

rozumianym przepisem prawa regulującym określone uprawnienie lub obowiązek,

albo którego wykładni dokonał Sąd Najwyższy.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

usytuowana wśród nadzwyczajnych środków zaskarżenia, mająca na celu

uzyskanie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem działania władzy

publicznej przez wydanie orzeczenia, może odnieść zamierzony skutek tylko

wówczas, gdy wskazane w niej naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany,

elementarny i nie może być rozumiana jako środek prowadzący do dochodzenia

roszczeń odszkodowawczych w odniesieniu do każdego wadliwego wyroku.

Zdaniem składu rozpoznającego niniejszą skargę, przytoczone rozważania

dają podstawę do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki uznania wyroku Sądu

Okręgowego w G. za niezgodny z art. 118 § 1 k.c. Sąd

ten niewłaściwie

zinterpretował powołane wyżej orzecznictwo Sądu Najwyższego i przyjął odmienną

od ukształtowanej w tym orzecznictwie wykładnię pojęcia działalności gospodarczej

spółdzielni mieszkaniowej oraz art. 118 § 1 k.c.

Z tych przyczyn na podstawie art. 42411 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji,

nie obciążając pozwanej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.

Wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego wyroku nie został uwzględniony

z braku podstaw w konstrukcji skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia (art. 424 § 2 k.p.c.).