II CNP 3/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 3/08

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lutego 2008 r.,

skargi „D.(...)” - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

postanowienia

Sądu

Rejonowego L. z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I Co (…)

wydanego w sprawie ze skargi na czynności Komornika Sądowego Rewiru III przy

Sądzie Rejonowym w L. w sprawie z wniosku wierzyciela „D.(...)” - Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w S.

przeciwko dłużnikowi Przedsiębiorstwu Rolnemu „R.(...)” - Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w K.

o świadczenie pieniężne,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie I Co (…) Sąd Rejonowy w L.,

po rozpatrzeniu skierowanej do Prezesa tego Sądu skargi W. S. (potraktowanej

ostatecznie jako skarga na czynności komornika podjęte w sprawie egzekucyjnej z

wniosku wierzyciela „D.(...)” sp. z o.o. w S. przeciwko Przedsiębiorstwu Rolnemu „R.(...)”

sp. z o.o. w K. na podstawie art. 759 § 2 k.p.c.) uchylił z urzędu m. in. zajęcie pszenicy

należącej do W. Stencla oraz nakazał komornikowi zwrot W. S. kwoty 38.091,91 zł

złożonych do depozytu sądowego (stanowiącej cenę uzyskaną ze sprzedaży zajętej

pszenicy).

Wierzyciel „D.(...)” sp. z o.o. w S. złożył zażalenie na to postanowienie. Sąd

Rejonowy odrzucił je jako niedopuszczalne. Zażalenie wierzyciela na to ostatnie

postanowienie oddalił Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z 27 czerwca 2006 r.

przychylając się do stanowiska, że postanowienie z 2 lutego 2006 r. nie jest

zaskarżalne, bowiem nie kończy postępowania, ani nie został od niego przewidziany

środek zaskarżenia w przepisie szczególnym.

Po wykonaniu poleceń Sądu zawartych w postanowieniu z 2 lutego 2006 r. i po

zwróceniu się do wierzyciela o wnioski dotyczące dalszego postępowania komornik 2

lutego 2007 r. umorzył egzekucję, stwierdzając jej bezskuteczność. Postanowienie o

umorzeniu egzekucji nie zostało przez wierzyciela zaskarżone.

Złożył on natomiast w dniu 5 lipca 2007 r. skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 2 lutego 2006 r.

zarzucając, że zapadło ono z naruszeniem art. 759 § 2 k.p.c. i art. 366 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach,

określonych w art. 4241 § 2 k.p.c., także od prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej

instancji. W

obydwu sytuacjach przedmiotem zaskarżenia może być jedynie

prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.

W

rozpatrywanej

sprawie

niewątpliwie

przedmiotem

zaskarżenia

jest

postanowienie sądu I instancji wydane w trybie art. 759 § 2 k.p.c. Podnoszona przez

skarżącego okoliczność, że bezskutecznie starał się on podważyć to postanowienie w

trybie zażaleniowym i przedstawiona przez niego droga odwoławcza wskazuje, że w

sprawie zapadło orzeczenie sądu II instancji oddalające zażalenie skarżącego na

postanowienie o odrzuceniu jego zażalenia na postanowienie z 2 lutego 2006 r. To

orzeczenie więc ewentualnie mogłoby stanowić przedmiot zaskarżenia skargą, gdyby

przyjąć, że czynności nadzoru judykacyjnego sądu, sprawowanego w trybie art. 759 § 2

k.p.c. uznane być mogą za kończące postępowanie w sprawie egzekucyjnej.

O ile dopuszczalność skargi przewidzianej w art. 424 1 k.p.c. w postępowaniu

egzekucyjnym jest zasadniczo uznawana, to już wyróżnienie cech postanowień

kończących postępowanie budzi spory w literaturze przedmiotu. W orzecznictwie

wskazano, że specyfika postępowania egzekucyjnego nie pozwala na proste

przeniesienie reguł wykształconych w realiach postępowania rozpoznawczego i

wymaga, by dostosować je to biegu czynności nakierowanych na realizację tytułów

wykonawczych. W tym rozumieniu orzeczeniem kończącym postępowanie egzekucyjne

będzie także takie, które kończy zasadniczą, samodzielną część postępowania (por.

postanowienie z dnia 5 lipca 2006 r., IV CNP 25/06, OSNC 2007/3/48, w którym Sąd

Najwyższy uznał za dopuszczalna skargę od postanowienia sądu II instancji co do

przybicia).

Kwestia, czy orzeczenie dotyczące czynności wykonywanej przez sąd w trybie

art. 759 § 2 k.p.c. może być przedmiotem skargi z art. 424 1 k.p.c. była przedmiotem

rozważań Sądu Najwyższego w niepublikowanym dotąd postanowieniu z dnia 16

października 2007 r. (V CNP 143/07). Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi negatywnej,

przyjmując, że czynność taka (w omawianym wypadku – dotycząca nakazania

komornikowi wydania wyegzekwowanej sumy dłużnikowi) nie kończyła postępowania,

skoro podjęta została w toczącej się poza postępowaniem egzekucyjnym sprawie o

pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.

Zważywszy jednak, że zakres przedmiotowy zarządzeń, jakie mogą być

wydawane przez sąd na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. jest bardzo szeroki, trudno

generalnie wykluczyć orzeczenia podejmowane w tym trybie spośród orzeczeń od

których przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Na to, że niektóre

takie postanowienia można uznać za kończące postępowanie w sprawie zwracał uwagę

Sąd Najwyższy m. in. w postanowieniu z 7 czerwca 2007 r. (III CZP 29/06, OSNC

2007/3/45), kontynuującym linię orzeczniczą wyrażaną wcześniej w uchwale z dnia 4

października 1990 r., III CZP 51/90, OSP 1991/5/111 i w postanowieniu z dnia 15

kwietnia 1986, III CRN 40/86, OSNC 1987, nr 7, poz. 102), przyjmując zaskarżalność

zażaleniem na podstawie art. 394 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wydanego na

podstawie art. 759 § 2 k.p.c. postanowienia uchylającego zajęcie wynagrodzenia za

pracę (a zatem zarządzenia o treści bardzo podobnej do wydanego przez Sąd

Rejonowy w L.), jako zmierzającego do zakończenia postępowania egzekucyjnego, jego

konsekwencją jest bowiem umorzenie tego postępowania. W piśmiennictwie podstaw

zaskarżalności takiego postanowienia poszukuje się natomiast w skutku uchylenia

zajęcia w stosunku do oznaczonego przedmiotu lub prawa, jakim jest umorzenie

egzekucji skierowany do tego przedmiotu, na które zażalenie przewiduje art. 828 k.p.c.

Stanowcze rozstrzyganie przedstawionych problemów o tyle jednak nie jest

konieczne dla zadecydowania o losach skargi wniesionej przez wierzyciela, że z

pewnością nie przysługuje ona od orzeczenia wydanego przez sąd I instancji w innych

sytuacjach niż przewidziane w art. 4241 § 2 k.p.c.

Ponadto nie można uznać, że skarżący wypełnił obowiązek uprawdopodobnienia,

że poniósł szkodę w wyniku wydania orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 424 5 § 1

pkt 4 k.p.c.). Postępowanie egzekucyjne skierowane zostało jedynie do wskazanych

przez wierzyciela przedmiotów, wobec czego jego bezskuteczność nie przesądza o

całkowitej niemożliwości zaspokojenia roszczeń wynikających z tytułu wykonawczego

czy to z innego majątku dłużnika, czy w drodze powództwa opartego na przepisie art.

299 k.s.h. od członków zarządu dłużnika, a tym samym nie wystarcza do przyjęcia, że

szkoda została uprawdopodobniona.

W tym stanie rzeczy należało skargę odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.).