II CNP 3/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 3/05

POSTANOWIENIE

Dnia 11 sierpnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2005 r.

skargi uczestniczki postępowania E. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn.

akt II Ca (…) z wniosku Z. S.

przy uczestnictwie E. S. i Miasta P.

o podział majątku,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji przedstawił Sądowi Najwyższemu skargę wnioskodawczyni

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia tego sądu z 30

stycznia 2004 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Sądu Rejonowego, uznał

bowiem, że nie zawiera ona braków formalnych wymagających uzupełnienia w sądzie,

do którego skarga została wniesiona (art. 4247 w zw. z art. 4246 § 2 k.p.c.). Stanowisko

tego sądu odmawiającego sobie kompetencji do badania innych wad skargi było

uzasadnione w świetle art. 4246 § 3 k.p.c.

Badając dopuszczalność skargi Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przedmiot i miejsce regulacji objętej przepisami działu VIII, tytułu VI, księgi pierwszej,

części

pierwszej

k.p.c.,

pt.

Skarga

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia, wskazują dostatecznie wyraźnie, że mają one charakter

przepisów proceduralnych, do których stosuje się w braku odmiennej regulacji zasadę

bezpośredniego stosowania. Wprowadzająca je ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o

zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. 05.13.98) zawiera przepis intertemporalny, tj. art. 3 stanowiący,

że sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy toczą się od tego

dnia według jej przepisów, z zastrzeżeniem, że do złożenia i rozpoznania kasacji od

orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, a także do odmowy

przyjęcia jej do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten nie daje

podstaw do rozstrzygnięcia zagadnienia, z jakiego okresu przed jego wejściem w życie

prawomocne orzeczenia mogą być przedmiotem skargi, jest to bowiem postępowanie

nieznane przed wejściem ustawy w życie. Rozwiązanie tego zagadnienia znajduje się w

przepisach intertemporalnych prawa materialnego, którym służy skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Na istnienie tego związku miedzy

normami proceduralnymi (dział VIII) i normami prawa materialnego wskazuje art. 4244

k.p.c. określający treść podstawy tej skargi, tj. wyrządzenie stronie szkody przez

wydanie orzeczenia. W następnym przepisie (art. 424 5 k.p.c.) wymaga się wręcz

uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia,

którego skarga dotyczy. Niewątpliwie chodzi tu o przepis prawa materialnego - art. 4171

§ 2 k.c. wprowadzony w życie z dniem 1 września 2004 r. ustawą z dnia 17 czerwca

2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

04.162.1692), uprawniający do odszkodowania za szkodę wyrządzoną m.in. przez

wydanie prawomocnego orzeczenia. Przesłanką naprawienia szkody jest stwierdzeniu

we właściwym postępowaniu niezgodności orzeczenia z prawem.

Ustawodawca rozdzielił postępowania o ustalenie tej przesłanki od postępowania

o odszkodowanie, a przyczyną tego jak się wydaje było dążenie do zachowania

utrwalonej struktury terminów przedawnienia roszczeń odszkodowawczych oraz

ochrona interesu Skarbu Państwa przez wymaganie określania w stosunkowo krótkim

okresie zasadniczej przesłanki jego odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 4243 oraz

art. 4246 § 1 k.p.c.), jednak omawiana skarga łączy się ściśle z nowym unormowaniem

odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej.

Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny /.../ zawiera normę

regulującą skutki czasowe wprowadzenia m.in. art. 417 1 § 2 k.c., art. 5 stanowi bowiem,

że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się

odpowiednie przepisy kodeksu sprzed jej wejścia w życie. Ponieważ do naprawienia

szkód wyrządzonych przed 1 września 2004 r. nie stosuje się nowych przepisów

kodeksu cywilnego (m. in. art. 4171 2 k.c.), to również bezprzedmiotowe wobec takich

zdarzeń stają się przepisy regulujące postępowanie przewidziane dla wykonywania

nowego prawa materialnego.

Dlatego należy dojść do wniosku, że prawomocne orzeczenia sądu drugiej

instancji wydane przed 1 września 2004 r. nie mogą być oceniane pod kątem zgodności

z prawem na podstawie przepisów art. 4241-12 k.p.c., a skarga w rozpoznawanej sprawie

jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 424 8 § 1 in fine k.p.c. W

części dotyczącej postanowienia sądu pierwszej instancji (z 30 lipca 2003 r., sygn. III Ns

449/03) skarga byłaby niedopuszczalna również dlatego, że uczestniczka skorzystała z

prawa do zaskarżenia apelacją tego postanowienia (arg. z art. 424 1 § 2 k.p.c.).