II CNP 204/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 204/07

POSTANOWIENIE

Dnia 21 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Grzelka

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 grudnia 2007 r.,

skargi Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 maja 2007 r.,

wydanego w sprawie ze skargi dłużnika Szpitala Rejonowego Samodzielnego

Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w T.

przy udziale wierzyciela "S." Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w P.

na czynność Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2006 r. Komornik Sądowy Rewiru I przy

Sądzie Rejonowym w K. ustalił w sprawie I KM …/06 opłatę stosunkową na kwotę

2.589,52 złotych. W wyniku skargi dłużnika na w/w czynność Komornika Sąd

Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 19 lutego 2007 r. zmniejszył wysokość

opłaty do kwoty 478,65 złotych, a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 21

maja 2007 r. zażalenie Komornika oddalił.

W związku ze skargą Komornika o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przewidziana w art. 4241 § 1 k.p.c. skarga przysługuje stronie i dotyczy

orzeczenia sądu II instancji kończącego postępowanie w sprawie. Na tle

wątpliwości co do uprawnienia komornika do zaskarżania innych postanowień sądu

niż wydane po rozpoznaniu skargi na czynność komornika, oraz co do

dopuszczalności wniesienia przez komornika kasacji, Sąd Najwyższy kilkakrotnie

wyraził pogląd, że komornik nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, w tym

także w zakresie przysługującego mu, na postawie ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji, prawa do zwrotu wydatków oraz opłat egzekucyjnych

(por. uchwały z dnia 9 czerwca 1999 r. III CZP 16/99 – OSNC 1999, nr 12, poz. 202

i z dnia 9 grudnia 1999 r. III CZP 16/99 – OSNC 1999, nr 12, poz. 202 i z dnia

9 grudnia 1999 r. III CZP 31/99 – OSNC 2000, nr 5, poz. 84, postanowienie z dnia

14 marca 2000 r. II CKN 496/00 - OSNC 2000, nr 9 poz. 168, uzasadnienie

uchwały z dnia 11 października 2001 r. III CZP 49/01 – OSNC 2002, nr 7-8, poz.

86 i uzasadnienie postanowienia z dnia 12 czerwca 2002 r. III CZP 33/02 – OSNC

2003, nr 5, poz. 62. Sąd Najwyższy wskazał, że względy celowościowe

i słusznościowe nie mogą usprawiedliwiać innej wykładni art. 770 k.p.c. in fine jak

tylko wyrażającej uprawnienie komornika wyłącznie do zaskarżenia zażaleniem

postanowienia sądu wydanego po rozpoznaniu skargi na czynność ustalenia

kosztów postępowania egzekucyjnego i to jako działającego nie w charakterze

strony postępowania egzekucyjnego lecz innego podmiotu, któremu incydentalnie

przyznano

szczególne

uprawnienie

w

zakresie

dotyczącego

go

interesu

majątkowego.

Podzielając powyższy pogląd trzeba jednak zauważyć, że został on

wyrażony na tle stanu prawnego , w którym nie obowiązywał jeszcze art. 767 4 § 2

k.p.c. o nieprzysługiwaniu skargi kasacyjnej w postępowaniu egzekucyjnym, ani art.

49 ust. 2 ustawy z dnia 26 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji

(Dz.U. nr 133, poz. 882) w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 24 września

2004 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji... (-) (Dz.U. nr 236,

poz. 2356), ani też nie była znana instytucja skargi na niezgodność z prawem

prawomocnego orzeczenia. Wywołuje to potrzebę ponownego rozważenia kwestii

statusu komornika w postępowaniu egzekucyjnym w tym – w szczególności, pod

kątem uprawnienia komornika do wniesienia skargi na niezgodność z prawem

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji rozstrzygającego o wysokości

stosunkowej opłaty egzekucyjnej, a także potrzebę oceny charakteru takiego

postanowienia

jako

kończącego,

względnie

niekończącego,

postępowanie

w sprawie w rozumieniu art. 424 § 1 k.p.c.

W tym zakresie należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że w świetle kodeksu

postępowania cywilnego stronami są osoby, na rzecz których i wobec których,

w zakresie łączących je stosunków cywilnych nastąpić ma urzeczywistnienie

określonej normy prawnej w drodze orzeczenia sądu. Uwzględniając charakter

postępowania egzekucyjnego, jako służącego zaspokojeniu wierzyciela w wyniku

czynności dokonywanych przez właściwe organy, należy stwierdzić, że jego

wynikami

w sensie

zrealizowania

„do

końca”

norm

prawa

materialnego

zainteresowani są tylko wierzyciel i dłużnik. Komornik jako organ egzekucyjny nie

pozostaje wobec żadnej z tych osób w stosunku cywilnym. Jest funkcjonariuszem

publicznym (art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), któremu zostało

powierzone zrealizowanie przymusu państwowego w zakresie wykonywania

orzeczeń sądowych. Z tego tytułu jego pozycja w stosunku do wierzyciela i dłużnika

jest władcza; w szczególności, nie sposób uznać, że wchodzi on z dłużnikiem

w stosunek prywatno-prawny będący źródłem roszczenia o uiszczenie opłaty

egzekucyjnej, ze skutkiem w postaci przyjęcia, że sprawa ze skargi dłużnika

na ustalenie

przez

komornika

kosztów

postępowania

egzekucyjnego

jest,

w znaczeniu

materialno-prawnym,

sprawą

cywilną

pomiędzy

dłużnikiem

i komornikiem jako wierzycielem.

Wątpliwości może natomiast budzić kwestia zaliczenia takiej sprawy do

spraw cywilnych w ujęciu formalnym (art. 1 k.p.c. in fine).

Prawo komornika do zwrotu wydatków i do określonej opłaty egzekucyjnej

oraz obowiązek dłużnika poniesienia tych kosztów w oznaczonej wysokości

wynikają wprost z ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, która niewątpliwie

zawiera normy prawa publicznego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

22 października 2002 r. III CZP 65/02 – OSNC 2003, nr 7 – 8, poz. 100).

Począwszy od wejścia w życie ustawy z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy

o

komornikach

sądowych

i

egzekucji...

(-),

w

wypadkach

szczególnie

uzasadnionych sąd może zmniejszyć wysokość opłaty egzekucyjnej (art. 49 ust. 2

ustawy). Poddanie kontroli sądu wysokości opłaty egzekucyjnej mogłoby

wskazywać na cywilny charakter, w znaczeniu formalnym, problematyki kosztów

postępowania egzekucyjnego rozstrzyganej w postanowieniu sądu wydanym po

rozpoznaniu skargi na czynność Komornika ustalenia tych kosztów. Zdaniem Sądu

Najwyższego, nie wpływa to na ocenę, że postanowienie sądu drugiej instancji

w tym przedmiocie nie podlega zaskarżeniu skargą na niezgodność z prawem

prawomocnego orzeczenia i to nie tylko przez komornika ale także przez dłużnika.

Skarga na czynność komornika służy sprawowaniu nadzoru sądu nad

komornikiem jako organem egzekucyjnym. Skarga ta uruchamia określony etap

postępowania egzekucyjnego poświęcony rozstrzygnięciu kwestii wpadkowej,

po zakończeniu którego zwykle postępowanie egzekucyjne toczy się dalej.

W przypadku gdy – jak w sprawie niniejszej – postanowienie Sądu drugiej instancji

dotyczy wysokości opłaty egzekucyjnej, to po jego wydaniu dalsze czynności

egzekucyjne nie są podejmowane. Nie oznacza to jednak, że postanowienie sądu

drugiej

instancji

jest

orzeczeniem

kończącym

postępowanie

w

sprawie

w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. Sprawa egzekucyjna pomiędzy wierzycielem

i dłużnikiem kończy się z chwilą zaspokojenia wierzyciela i nie wymaga wydania

jakiegokolwiek orzeczenia (art. 816 k.p.c.). Przedmiotowe postanowienie sądu

odwoławczego nie dotyczy stosunków pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem lecz –

z tego punktu widzenia, a także, przy uwzględnieniu istoty i celu postępowania

egzekucyjnego – kwestii ubocznej, która ponadto, nie może być oceniona jako

odrębny etap postępowania egzekucyjnego w takim znaczeniu jak to ma miejsce

w przypadku instytucji przybicia czy podziału sumy uzyskanej z egzekucji

z nieruchomości (por. postanowienie SN z dnia 5 lipca 2006 r. IV CNP 25/06 –

OSNC 2007, nr 3, poz. 48, postanowienie SN z dnia 20 lipca 2007 r. I CNP 24/07

(dotychczas

niepubl.). W tej sytuacji należy przyjąć, że – podobnie jak to ma

miejsce w postępowaniu rozpoznawczym (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 17 listopada 2005 r. II CNP 15/05 – OSNC 2006, nr 9, poz. 153) –

od postanowienia sądu drugiej instancji co do wysokości kosztów postępowania

egzekucyjnego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia nie przysługuje.

Z przedstawionych względów w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy odrzucił

skargę Komornika o stwierdzenie niezgodności z prawem (art. 424 8 § 1 k.p.c.).