II CNP 133/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 133/07

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2007 r.,

skargi D. J., H. P. i S. P.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 4 lutego 2005 r., wydanego w sprawie ze sprzeciwu Banku Polska Kasa

Opieki - Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie

od listy wierzytelności ustalonej postanowieniem sędziego komisarza

z dnia 15 lipca 2004r.

w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorców P.C.

i J. D. - Przedsiębiorstwo "G.",

przy uczestnictwie wierzycieli: […]

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Wierzyciele […]

wnieśli dnia 3 marca 2007 r. skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z

dnia 4 lutego 2005 r. wydanego w następstwie rozpoznania zażaleń wierzycieli na

postanowienie Sądu Rejonowego oddalającego sprzeciw Banku Polska Kasa

Opieki S.A. w Warszawie od listy wierzytelności ustalonej w postępowaniu

upadłościowym przedsiębiorców P. C. i J. D. – Przedsiębiorstwo „G.” oraz wniosek

wierzycieli […] o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 4 lutego 2005 r. została wniesiona 3

marca 2007 r. Zaskarżone postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym stało

się prawomocne z chwilą jego wydania. Skargę wnosi się do sądu, który wydał

zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia uprawomocnienia się (art.

4246 § 1 k.p.c.). Przedmiotowa skarga została więc wniesiona po terminie i dlatego

podlegała odrzuceniu z mocy art. 4248 § 1 k.p.c.

Jest i inna uzasadniona przyczyna odrzucenia skargi wierzycieli. Skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje –

przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 424 1 k.p.c. - od prawomocnego

orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie.

Należy

zatem

rozważyć,

czy

postanowienie

sądu

drugiej

instancji

orzekającego na skutek zażalenia o ostatecznym kształcie listy wierzytelności jest

postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie na gruncie postępowania

upadłościowego.

W judykaturze i doktrynie pojęcie to jest definiowane rozbieżnie, przy

zastosowaniu różnych kryteriów. Za postanowienia kończące postępowania

w sprawie uważa się takie postanowienia; które zamykają drogę do wydania

wyroku, w wyniku których zostaje wykluczona możliwość przedsiębrania w danej

sprawie dalszych czynności; które kończą całość postępowania, a nie tylko jego

fragment. Słowu „sprawa” nadaje się znaczenie materialnoprawne jako „całość

sporu” (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 24 listopada

1998 r. III CZP 44/98 OSNC 1999/5/87 oraz z dnia 31 maja 2000 r. III ZP 1/00

OSNC 2001/1/1 a także postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2007 r. III CPN 63/06

nie publ.).

Postępowanie wszczęte na skutek zgłoszenia wierzytelności kończące się

ustaleniem listy wierzytelności nie stanowi rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy

w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie to

przebiega w formie uproszczonej, istnienie wierzytelności w praktyce najczęściej

wykazywane jest za pomocą dokumentów, zwłaszcza tytułu wykonawczego, który

korzysta z powagi rzeczy osądzonej i ma moc wiążącą (art. 366 k.p.c.).

Postanowienia sędziego - komisarza i sądu w przedmiocie listy wierzytelności nie

kończą postępowania upadłościowego jako całości. Nie przesądzają o zasadności

wierzytelności, gdyż jej uznanie lub odmowa uznania skutkuje tylko w ramach

postępowania upadłościowego i nie wyłącza stosownego powództwa po jego

ukończeniu. Orzeczenia te mają charakter incydentalny, wpadkowy, nie kończą

postępowania upadłościowego, stanowiącego sprawę upadłościową jako pewną

całość poddaną pod kognicję sądu i sędziego - komisarza, a zmierzającą do

osiągnięcia celu w postaci zaspokojenia wierzycieli. Do postanowień kończących

postępowanie upadłościowe zalicza się: postanowienie w przedmiocie umorzenia

postępowania (art. 361 Pr.Up.N.), zakończenia postępowania (art. 368 Pr.Up.N.).

Postępowanie w przedmiocie ustalenie listy wierzytelności nie jest

traktowane jako odrębna „sprawa” na gruncie ustawy Prawo upadłościowe

i naprawcze. Przepis art. 18 i 19 Pr.Up.N. posługuje się pojęciem „sprawy

o ogłoszenie upadłości”, podobnie jak art. 27, 29, 30, 32 Pr.Up.N. Pewną całość

stanowi także tzw. właściwe postępowanie upadłościowe. O sprawie upadłościowej

jako

o

całym

postępowaniu

upadłościowym

traktują

przepisy określające

jurysdykcję krajową (art. 383 Pr.Up.N.) a także przepisy wprowadzające normy

kolizyjne (art. 536 i 537 Pr.Up.N.).

Zgłoszenie

wierzytelności

nie

wszczyna

postępowania

w

sprawie

w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

18 stycznia 2006 r., V CSK 74/05, nie publ.). Sąd zawiesza postępowanie z urzędu,

nie w momencie zgłoszenia wierzytelności, ale po tym jak ogłoszono upadłość

strony (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Ustalenie listy wierzytelności stanowi instytucję prawa upadłościowego

i poza

nielicznymi

wyjątkami

(zgłoszenie

wierzytelności

przerywa

bieg

przedawnienia roszczeń, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania wyciąg

z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności stanowi tytuł

egzekucyjny przeciwko upadłemu) ma znaczenie wyłącznie dla tego postępowania.

Zgłoszenie wierzytelności i postępowanie w przedmiocie ustalenia listy

wierzytelności nie jest traktowane jako oddzielna sprawa również przez art. 149

ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 167, poz. 1398, ze zm. Tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lipca

2007 r. III CZP 71/07 nie publ.).

Z tych wszystkich względów należy uznać, że postanowienie sądu drugiej

instancji uwzględniające zażalenie wierzyciela i dokonujące zmiany na liście

wierzytelności, a tym bardziej postanowienie oddalające zażalenie wierzycieli co do

kosztów postępowania, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie

w sprawie w rozumieniu art. 4241 k.p.c.

Wobec tego i z tej przyczyny należało na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c.

odrzucić skargę jako niedopuszczalną .

kg