Supreme Court dismissed appeal for non-compliance, ruling damage must exist now, not be a future possibility.

Postanowienie z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05

Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia

skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości.

Sędzia SN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Marek Sychowicz

Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w

dniu 11 stycznia 2006 r. skargi Miasta i Gminy O. o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 25 lutego

2005 r. wydanego w sprawie ze skargi Józefa D. – prowadzącego Zakład

Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "D." w E. przeciwko Miastu i Gminie O. o

udzielenie zamówienia publicznego

odrzucił skargę.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r. zmienił wyrok

zespołu arbitrów z dnia 19 listopada 2004 r. i unieważnił odrzucenie przez Miasto i

Gminę O. oferty złożonej przez Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "D.", Józef

D. oraz nakazał zamawiającemu powtórzenie oceny ofert.

Miasto i Gmina O. zaskarżyło ten wyrok skargą o stwierdzenie niezgodności z

prawem, zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy, niewyjaśnienie wszystkich

okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność

istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, naruszenie

przepisów prawa materialnego art.11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o

zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz.1503),

art. 8 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 4, art. 96 ust. 1 pkt 4 oraz art. 182 ustawy z dnia 29

stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz.177 ze zm.), a

także naruszenie art. 217 oraz 233 k.p.c., i wniosło o stwierdzenie, że wyrok ten jest

w całości niezgodny z obowiązującym prawem oraz uznanie że strony wiąże

powołany wyżej wyrok zespołu arbitrów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Według art.

4245 §1 pkt 4 k.p.c., jednym z konstrukcyjnych elementów skargi jest

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy.

Przytoczona regulacja wywołuje wątpliwość co do znaczenia pojęcia

„uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody”, a w konsekwencji co do tego, kiedy

można przyjąć spełnienie przez skarżącego tego wymagania.

Instytucja uprawdopodobnienia występuje w wielu przepisach, np. art. 50, 169

§ 2, art. 243, 7301 k.p.c., jednakże w żadnym z nich nie została określona ani co do

istoty, ani charakteru. Jedynie art. 243 k.p.c. stanowi, że zachowanie

szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć

ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu. Skoro więc ustawodawca

nie zdefiniował pojęcia „uprawdopodobnienie”, przyjąć należy, że miał na względzie

potoczne rozumienie tego określenia. W języku potocznym zwrot ten łączy się z

pojęciem „prawdopodobieństwo”, które rozumiane jest wielorako. W doktrynie

prawniczej przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest niższym stopniem pewności.

W hierarchii stopniowania prowadzącej do pewności wyróżnia się kilka poziomów:

możliwość, przypuszczenie, prawdopodobieństwo, wysokie prawdopodobieństwo i

pewność.

Z prawdopodobieństwem mamy do czynienia wówczas, gdy istnieją podstawy

do przyjęcia pewnego stanowiska, mimo nieusuniętych wątpliwości, z wysokim

prawdopodobieństwem – gdy wszystkie istotne wątpliwości zostały usunięte, a z

pewnością – gdy zostały usunięte wszystkie możliwe wątpliwości.

Wypowiadając się w tym przedmiocie Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia

19 czerwca 1951 r., C 398/51 (OSN 1951, nr 3, poz. 89), z dnia 9 września 1961 r.,

4 CZ 54/61 (OSPiKA 1962, nr 11, poz. 289) i z dnia 13 lipca 1966 r., II CZ 74/66

(OSPiKA 1967, nr 3, poz. 68) stwierdził, że sąd może uznać jakieś twierdzenie za

uprawdopodobnione tylko wtedy, gdy nabierze przekonania, iż prawdopodobnie tak

właśnie było lub jest. Strony w celu uprawdopodobnienia mogą się posługiwać

zarówno środkami właściwymi dla zwykłego postępowania dowodowego, np.

dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych, jak i środkami

nieuznawanymi przez ustawę za dowody, np. pisemne oświadczenia osób trzecich.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC

2006, nr 1, poz. 16), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uprawdopodobnienie szkody

oznacza złożenie przez skarżącego oświadczenia, iż szkoda wystąpiła – ze

wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru. Nastąpi to wtedy, gdy twierdzenie zostanie

uzasadnione na tyle, że będzie można uznać je za prawdziwe. W tym celu skarżący

może powoływać i przedstawiać wszelkie dowody. W każdym razie w chwili

wniesienia skargi szkoda musi już istnieć, a więc nie wystarcza zagrożenie jej

wystąpienia.

Pogląd ten zasługuje na aprobatę, gdyż rozwiązanie normatywne zawarte w

art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., polegające na odformalizowaniu wykazania wyrządzenia

szkody przez przyjęcie za wystarczające jej uprawdopodobnienie, dotyczy

wywołania określonego skutku procesowego w postaci spełnienia kreatywnej

przesłanki skargi. Przyjęcie, że dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest istnienie

szkody, a nie wystarcza samo jej zagrożenie, chociażby było realne, wynika z

powiązania tego przepisu z art. 4241 § 1 k.p.c. i art. 4171 § 2 k.c., w których

ustawodawca powtórzył zawarty w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. zwrot„ została

wyrządzona szkoda”, stwierdzając, że skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem została stronie wyrządzona

szkoda. Dopuszczalność omawianej skargi przy samej możliwości powstania

szkody nie może w ogóle wchodzić w rachubę. Przy takim założeniu woli

ustawodawcy brzmienie wymienionych przepisów musiałoby być odmienne.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej skargi i konfrontując je z

jej treścią, należy stwierdzić, że nie spełnia ona wymagania „uprawdopodobnienia

wyrządzenia szkody”. Nie czyni zadość temu obowiązkowi przytoczone w

uzasadnieniu skargi twierdzenie, że ”możemy mówić o wyrządzonej szkodzie dla

zamawiającego, gdyż na podstawie wyroku zespołu arbitrów zawarto umowę o

wykonanie robót budowlanych z wybranym wykonawcą”. Twierdzenie to nie zostało

uwiarygodnione w żaden sposób w chwili wniesienia skargi. Może ono co najwyżej

wskazywać na możliwość powstania szkody przyszłej, w zależności od wyniku

nakazanej powołanym wyrokiem ponownej oceny ofert. Takie zagrożenie powstania

szkody przyszłej nie spełnia wykazania w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

przesłanki uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody wydaniem zaskarżonego

wyroku.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).