II CNP 112/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 112/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2006 r.,

skargi B.S.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu

Okręgowego w Z. z dnia 18 kwietnia 2005 r., sygn. akt [...],

wydanego w sprawie z wniosku "I." – G., M. - Spółki Jawnej

przy uczestnictwie dłużnika J.S. wspólnika Spółki Jawnej – „S.” S., N., S.

przy udziale małżonki dłużnika – B.S.

o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Skarżąca, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, nie wyczerpała toku instancji, ponieważ nie złożyła w terminie

zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie nadania klauzuli

wykonalności. Zgodnie zaś z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje wyłącznie od

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie. Jednakże art. 4241 § 2 k.p.c. przewiduje uprawnienie do wniesienia

skargi w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka

i

obywatela,

także

od

prawomocnego

orzeczenia

kończącego

postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, gdy

strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych.

Według postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP

4/06 (OSNC 2006, nr 6, poz. 113), za wypadek wyjątkowy, o którym mowa w art.

4241 § 2 k.p.c., można uznać - przykładowo – nie skorzystanie przez stronę

z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy,

klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej przez pracownika sądu.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie występuje taki wyjątkowy wypadek.

Doręczenie zawiadomienia o terminie posiedzenia było prawidłowe, nastąpiło do

rąk męża skarżącej, który podjął się oddać przesyłkę adresatce. Nieobecność

skarżącej na posiedzeniu nie usprawiedliwiała spóźnionego złożenia zażalenia na

postanowienie oraz spóźnionego wystąpienia o przywrócenie terminu na wniesienie

zażalenia.

Został

odrzucony

wniosek

skarżącej

o

przywrócenie

terminu,

z powołaniem się na fakt, że skarżąca nie zachowała siedmiodniowego terminu do

wniesienia tego wniosku po uzyskaniu informacji o nadaniu przeciwko niej klauzuli

wykonalności. Twierdzenie zaś skarżącej o dowiedzeniu się o orzeczeniu w dniu

3 lutego 2006 r. nie odpowiada ustaleniom dokonanym przez Sąd Okręgowy

i podzielonym następnie przez Sąd Apelacyjny, że to dowiedzenie się miało

miejsce w dniu styczniu 2006 r.

Posiedzenie w sprawie nadania klauzuli wykonalności odbyło się w kwietniu

2005 r., natomiast korzystna dla skarżącej uchwała Sądu Najwyższego w sprawie

III CZP 21/05 („Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej,

opatrzonemu na podstawie art. 7781 k.p.c. klauzulą wykonalności przeciwko

wspólnikowi tej spółki, sąd nie może nadać klauzuli wykonalności w trybie art. 787

k.p.c. przeciwko jego małżonkowi”) zapadła 12 maja 2005 r., a została

opublikowana w OSNC 2006, nr 4, poz. 58. Należy ponadto podkreślić, że nawet

po wydaniu uchwały Sąd orzekający nie jest związany jej treścią, ale uwzględnia

moc zawartych w niej argumentów. Dlatego odmienne od wydanej później uchwały

Sądu Najwyższego stanowisko Sądu Okręgowego nie może być tylko z tego

powodu uznane za naruszające podstawowe zasady porządku prawnego lub

konstytucyjne wolności albo prawa człowieka i obywatela (art. 4241 § 2 k.p.c.).

Orzeczenie Sądu nie narusza zasad porządku prawnego, a jedynie zajmuje

stanowisko odmienne od późniejszego stanowiska Sądu Najwyższego, przy czym

samo wystąpienie o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, wynikiem którego było

podjęcie uchwały w sprawie III CZP 21/05, potwierdza sporność kwestii nadania

klauzuli

wykonalności

i

możliwość

reprezentowania

różnych

stanowisk.

Należy zatem przyjąć, że orzeczenie Sądu Okręgowego nie jest niezgodne

z prawem w znaczeniu przyjmowanym w wykładni przepisów o skardze

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a przez to nie

zachodzi potrzeba dalszego badania, czy powoduje ono skutki w sferze wolności

i praw skarżącej. Zresztą w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05

(OSNC 2006, nr 1, poz. 16), Sąd Najwyższy stwierdził, że od postanowienia

w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje

(art. 4241 § 1 k.p.c.).

Skarga podlegała więc odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c.