II CKU 76/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKU 76/97

POSTANOWIENIE

Dnia 12 grudnia 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Cz. Żuławska

Sędziowie:

SN - G. Filcek (spraw.)

SA - I. Gromska - Szuster

Protokolant: B. Gruszka

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - J. Szewczyka

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 1997 r.

na rozprawie sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Prezydium Wojewódzkiej

Rady Narodowej w […]

z udziałem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w O. oraz P. E. K.

zastąpionego przez kuratora

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości opuszczonej

na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości - nr S/C VII C […]

od postanowienia b. Sądu Powiatowego w Ł.

z dnia 24 czerwca 1961 r., sygn. akt Ns […]

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek; zasądzić od

Skarbu Państwa - Wojewody […] 1003 (jeden tysiąc trzy) zł.

kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz L. B.

UZASADNIENIE

Na skutek wniosku b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w […]

b. Sąd Powiatowy w Ł. stwierdził w postanowieniu z dnia 24 czerwca 1961 r.,

że Skarb Państwa „nabył przez dawność” nieruchomość położoną w O.

przy ul. P. (S.) nr […], o powierzchni 1,5874 ha, będącą dotychczas własnością

P. E. K..

Postanowienie powyższe uprawomocniło się bez zaskarżenia.

Minister Sprawiedliwości złożył kasację, w której zarzucił opisanemu

wyżej postanowieniu rażące naruszenie art. 13 § 1 i 2 oraz art. 26 kodeksu

postępowania niespornego (Dz.U. 1945 r. Nr 27, poz. 169). W związku z art. 1 i

art. 34 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. 1946 r.

Nr 13, poz. 87 ze zm.) a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie wywołane wnioskiem toczyło się tylko z udziałem kuratora

nieznanego z miejsca pobytu P. E. K.. Sąd nie interesował się w czyim

posiadaniu pozostaje objęta wnioskiem nieruchomość i zaniechał w ten sposób

próby ustalenia osób, których praw mógłby ewentualnie dotknąć wynik

postępowania i którzy w związku z tym powinni być wezwani do udziału

w sprawie (art. 13 kpn). Zaniechanie to okazało się brzemienne w skutki,

bo jak to wynika z załączonych akt I C […], nieruchomość objęta wnioskiem

o stwierdzenie przez Państwo własności nieruchomości opuszczonej przez

P. E. K. w związku z wojną, nie była w dacie wydania zaskarżonego kasacją

postanowienia opuszczoną w rozumieniu art. 1 dekretu z 8 marca 1946 r.

o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87).

Nieruchomość ta została bowiem nadana orzeczeniem Powiatowej Komisji

Ziemskiej w […] z dnia 12 sierpnia 1954 r. K. B. na własność, w wykonaniu

dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Dokument nadania ziemi stał się podstawą wpisu prawa własności K.B.

do nieruchomości, położonej w O. przy ul. S. nr […] w księdze wieczystej

KW […].

Uprawnienie

Skarbu

Państwa

przewidziane

w

art.

ust.

wspomnianego wyżej dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich

ograniczało się do majątków opuszczonych w rozumieniu art. 1 tego dekretu.

Majątek, który nie był majątkiem opuszczonym albo przestał nim być wskutek

zdarzeń prawnych mających miejsce przed upływem terminu zasiedzenia

określonego w art. 34 ust. 1, lit. „a” nie podlegał działaniu tego przepisu.

Wobec wyżej przedstawionego stanu faktycznego uzasadniony jest zarzut

skarżącego, że na skutek naruszania wyżej wskazanych przepisów postępowania

nieprocesowego doszło do nabycia przez państwo, z rażącym naruszeniem

przepisów prawa materialnego, własności nieruchomości potraktowanej za

opuszczoną, podczas gdy jej tytuł własności służył od 1954 r. osobie trzeciej. W

tych okolicznościach Sąd Najwyższy uznał wniosek kasacji o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku Skarbu Państwa za całkowicie

uzasadniony.

Kasacja oparta na przepisie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r.

o zmianie kodeksu postępowania cywilnego.... (Dz.U. Nr 13 poz. 87) powinna

być wniesiona w terminie przewidzianym poprzednio dla rewizji nadzwyczajnej

(art. 421 § 2 kpc). Termin ten został uchylony, jednak nie wyłącza to

uwzględnienia kasacji, ponieważ zaskarżone postanowienie naruszyło nie tylko

rażące prawo, ale naruszyło także interes Rzeczypospolitej Polskiej. W sytuacji,

gdy Państwo ma konstytucyjny obowiązek ochrony własności obywateli, nie

powinno dochodzić do tego, że Państwo poprzez działanie swoich organów

zagroziło tej własności

Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na

podstawie art. 39315 kpc, a w zakresie kosztów postępowania na podstawie art.

98 kpc.

aw

jg