II CKN 981/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 981/98

POSTANOWIENIE

Dnia 2 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Marian Kocon

Sędziowie:

SN - Elżbieta Skowrońska-Bocian (spraw.)

SN - Zbigniew Strus

Protokolant: Anna Banasiuk

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy z wniosku H. M.

z udziałem B. B., M. B. i J. B.

o zmianę postanowienia Sądu Powiatowego w Ł. w sprawie V Ns II […]

o stwierdzenie nabycia spadku

na skutek kasacji wnioskodawczyni

od postanowienia Sadu Wojewódzkiego w Ł.

z dnia 4 sierpnia 1998 r., sygn. akt III Ca […]

p o s t a n a w i a:

oddalić kasację i zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestników

postępowania kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 28 listopada 1994r. H. M. domagała się zmiany

postanowienia Sądu Powiatowego w Ł. wydanego w sprawie V Ns II […]

i stwierdzenia nabycia spadku po F. B. na podstawie testamentu z dnia

21 września 1946 r. w całości na swoją rzecz.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem

z 2 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV Ns II […] oddalił wniosek ustalając, że

wnioskodawczyni nie zachowała rocznego terminu przewidzianego w art. 679

§ 1 kpc. Sąd ten wskazał, że materiał dowodowy pozwala przyjąć,

iż wnioskodawczyni

dysponowała

testamentem

ojca

już

w

1991

r.

Skutkuje to oddaleniem wniosku bez względu na podnoszoną podstawę zmiany

postanowienia stwierdzającego nabycie spadku.

Apelacja wnioskodawczyni oddalona została postanowieniem Sądu

Wojewódzkiego w Ł. z 4 sierpnia 1998 r. sygn. akt III Ca […]. W uzasadnieniu

Sąd drugiej instancji poddał szczegółowej analizie materiał dowodowy

zgromadzony w sprawie oraz dokonał jego oceny. Wskazał, że z wyjaśnień

samej wnioskodawczyni wynika, iż testament ojca był jej znany wcześniej

niż w 1994 r.

Kasacja wnioskodawczyni oparta została na obu podstawach z art. 393 1

kpc. Wskazuje się w niej naruszenie art. 926 kc, art. 646 kpc (mylnie w kasacji

mowa jest o art. 646 kc) oraz art. 21 i 64 Konstytucji RP przez przyjęcie,

że mimo ważnego testamentu pozostaje w mocy dziedziczenie ustawowe.

Ponadto skarżąca zarzuca naruszenie art. 233 kpc przez przekroczenie granic

swobodnej oceny dowodów i nierozważenie wiarygodności wnioskowanych

przez

wnioskodawczynię

świadków

oraz

odmowę

wiary

zeznaniom

wnioskodawczyni mimo ich logiki.

W odpowiedzi na kasację uczestnicy wnieśli o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów

postępowania trzeba stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 233 kpc nie został

należycie wykazany. W uzasadnieniu kasacji w istocie zawarta została polemika

ze stanowiskiem Sądów orzekających. Ponadto, wbrew treści uzasadnienia

orzeczenia Sądu drugiej instancji, zarzuca się brak ustosunkowania się do

pewnych faktów. Tymczasem Sąd dokonał analizy zebranego materiału

dowodowego wskazując, które dowody uznał za wiarygodne i dlaczego.

Sąd odniósł

się

także

do

zachowań

wnioskodawczyni,

jak

również

do składanych przez nią zeznań. Dokonana analiza i wyciągnięte z niej wnioski

nie nasuwają zastrzeżeń.

Nie znajdują także podstaw zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zostały one przez skarżącą sformułowane w sposób ogólny, gdyż wskazuje ona

na stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy, gdy istnieje ważny

testament. W tej kwestii należy zauważyć, że wprawdzie zgodnie z art. 926 § 2

kc pierwszeństwo ma dziedziczenia na podstawie testamentu, jednak od tej

reguły zostały przewidziane pewne wyjątki. W kategoriach takiego wyjątku

należy rozpatrywać sytuację, w której testament nie został ujawniony w toku

postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (z jakichkolwiek przyczyn),

a następnie nie zachowano terminu określonego w art. 679 § 1 zd. drugie kpc.

Ochrona stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku

dziedziczenia nakazuje odmówienia ochrony spadkobiercy testamentowemu.

W rozpoznawanej sprawie wystąpił taki właśnie wyjątkowy stan

faktyczny. Stąd zawarte w kasacji zarzuty naruszenia art. 926 kc i art. 21 oraz

art. 64 Konstytucji RP należy uznać za pozbawione podstaw.

Co do zarzutu naruszenia art. 646 kpc (w kasacji mowa jest

konsekwentnie o art. 646 kc co stanowi oczywistą pomyłkę, gdyż powołany

przepis kodeksu cywilnego reguluje problematykę umowy o dzieło), to przepis

ten w § 1 nakłada na osobę posiadającą testament obowiązek złożenia

go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy. Paragraf 2 natomiast

przewiduje sankcję za bezzasadne uchylanie się od powyższego obowiązku.

W kasacji nie wskazano, kto naruszył ten przepis i w jaki sposób.

Z tych względów kasacja podlegała oddaleniu jako pozbawiona

usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 kpc). O kosztach orzeczono

na podstawie art. 98 § 1 i 108 § 1 kpc.

aw

jg