II CKN 91/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 91/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna,

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - J. Gudowski

Sędziowie:

SN - M. Kocon (spraw.)

SN - Cz. Żuławska

Protokólant: B. Gruszka

po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 1998 r.

na rozprawie sprawy z powództwa “C.”, SA w S.,

przeciwko R. B.

o zapłatę,

na skutek kasacji pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 listopada 1997 r., sygn. akt I ACa […],

oddala kasację.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w K., w dniu 14 maja 1996 r., wydał nakaz zapłaty przeciwko

P. B. i R. B., tworzącym spółkę cywilną, solidarnie na kwotę 190.679,56 zł

z ustawowymi odsetkami i kosztami.

Pozwany R. B. zgłosił zarzuty przeciwko temu nakazowi, a wśród nich - zarzut,

że nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu ceny dostarczonych

jej przez powódkę towarów po dniu 30 lipca 1994 r., gdyż z tym dniem wystąpił

z spółki na mocy “porozumienia wspólników z dnia 26 lipca 1994 r”.

Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z dnia 8 lipca 1997 r., uchylił nakaz zapłaty

jedynie odnośnie do 10.293, 78 zł z odsetkami od tej kwoty, i w tym zakresie

powództwo oddalił.

Według poczynionych przez Sąd Wojewódzki ustaleń, w dniu 26 lipca 1994 r.

pozwani wspólnicy spółki cywilnej “W.”, prowadzący w tej formie przedsiębiorstwo

handlu hurtowego mięsem, wędlinami, rybami oraz drobiem, zawarli “porozumienie”,

że pozwany R. B. ustępuje z spółki z dniem 31 lipca 1994 r., i że od dnia 30 lipca

przestaje

odpowiadać

za

jej

zobowiązania

powstałe

w

okresie

od

dnia

26 października 1993 r. do dnia 30 lipca 1994 r. Pozwany R. B. jednakże prowadził

dotychczasową działalność gospodarczą, w ramach tworzonej spółki z P. B., jeszcze

w dniu 17 sierpnia 1997 r., kiedy była kolejna dostawa towaru na kwotę 3.489,88 zł.

Dopiero w dniu 24 sierpnia 1994 r. została zgłoszona zmiana wpisu w ewidencji

działalności gospodarczej, dotycząca m. in. wykreślenia tego pozwanego z ewidencji,

i wpisania w jego miejsce M. B.. Powódka nie była poinformowana o jakoby

wcześniejszym jego ustąpieniu z spółki. W tym stanie faktycznym Sąd Wojewódzki

uznał, że pozwany R. B. wobec powódki skutecznie zwolnił się z zobowiązań spółki

dopiero z chwilą ujawnienia jego ustąpienia z tej spółki w ewidencji działalności

gospodarczej, i dlatego utrzymał w mocy nakaz, na podstawie którego miał również

zapłacić, solidarnie z dotychczasowym wspólnikiem, należność z tytułu ceny towaru

dostarczonego w dniu 17 sierpnia 1994 r.

Zarówno ustalenia Sądu Wojewódzkiego, jak i jego rozważania prawne

zostały przez Sąd Apelacyjny uznane za prawidłowe, toteż apelacja pozwanego

R. B., podnosząca zarzut nieważności postępowania oraz naruszenia prawa

materialnego, została wyrokiem z dnia 7 listopada 1997 r. oddalona.

Pełnomocnik pozwanego w kasacji - opartej na obu podstawach z art.

3931 k.p.c. - zarzucił naruszenie art. 4792, 4797 k.p.c. oraz art. 864, 869 § 2 k.c.,

i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, a także wyroku Sądu I instancji

oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę w przytoczonych granicach kasacji (art. 393 11k.p.c.),

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Autor kasacji błędnie upatruje nieważności postępowania przed Sądem I

instancji w tym, że pozwany przez ustąpienie z spółki utracił status podmiotu

gospodarczego /status wspólnika spółki cywilnej/, a tym samym zdolność sądową

w postępowaniu przed sądem gospodarczym.

Otóż, utrata przez osobę fizyczną statusu podmiotu gospodarczego nie zbiega

się z brakiem zdolności sądowej (art. 64 § 1 k.p.c.). Ustawowe bowiem dopuszczenie

osoby fizycznej do uczestnictwa w obrocie gospodarczym powoduje, że podejmując

prowadzenie działalności gospodarczej nabywa ona status podmiotu gospodarczego.

Zaprzestanie przeto prowadzenia tejże działalności równoznaczne jest z utratą tego

statusu, w żadnym jednak razie nie pozbawia tej osoby zdolności sądowej.

Sprawa z jej udziałem wprawdzie powinna być rozpoznana jako zwykła sprawa

cywilna, a nie według przepisów postępowania w sprawach gospodarczych,

jednakowoż, jak to Sąd Najwyższy już wielokrotnie wyjaśnił [por. np. wyrok z dnia

7 czerwca 1991 r. (I CR 68/90) nie publ., postanowienie z dnia 21 sierpnia 1990 r.

(II CZ 160/90) OSN CP 1991, z. 8-9, poz. 115], rozpoznanie w pierwszej instancji

sprawy z zakresu prawa cywilnego przez sąd gospodarczy nie powoduje

nieważności postępowania, nie jest też samo przez się uchybieniem procesowym

mającym wpływ na wynik sprawy, chyba że naruszenie przepisów o postępowaniu

wywołało skutek nieważności lub miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie

takiego

naruszenia

a w szczególności

przez

Sąd

skutkującego

I

instancji

nieważność

przepisów

postępowania,

o

postępowaniu,

niepodobna

się

dopatrzyć.

Zarzucając naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 864 k.c. autor kasacji pomija

wiążące Sąd Najwyższy ustalenie faktyczne tego Sądu, a mianowicie, że pozwany

R. B. prowadził działalność gospodarczą w ramach tworzonej z P. B. spółki cywilnej

do dnia 24 sierpnia 1994 r., i że dopiero tego dnia ustał stosunek spółki.

Innymi słowy, że dopiero w dniu 24 sierpnia 1994 r. doszło do wstąpienia M. B.

do spółki z równoczesnym ustąpieniem pozwanego R. B. i przekazaniem przez niego

swoich udziałów pozostającym w spółce P. B. i M. B., którzy przejęli dotychczasowe

aktywa i pasywa spółki. Na gruncie zaś tego ustalenia trafne jest wywiedzione

z art. 864 k.c. zapatrywanie Sądu Apelacyjnego, prowadzące do oddalenia apelacji

pozwanego R. B. odnośnie do kwoty 3.489,88 zł, że umowne wyłączenie jego

odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprzed daty ustąpienia z spółki,

to jest sprzed

sierpnia

1994

r.,

jest

nieskuteczne

wobec

powódki.

Stosownie bowiem do art. 864 k.c. wspólnik odpowiada osobistym majątkiem

za zobowiązania spółki nawet w wypadku zwolnienia jego w umowie spółki

od udziału w stratach.

Nie podlegał przez Sąd Najwyższy rozpoznaniu ujęty ogólnikowo zarzut

naruszenia art. 869 § 2 k.c., jako nie odpowiadający wymogom z art. 393 3 k.p.c.

Autor kasacji bowiem nie wskazał, zgodnie z wymogami art. 3933 k.p.c.,

w czym upatruje jego błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przez Sąd

Apelacyjny.

Z tych względów na podstawie art. 39312 k.p.c. orzeczono jak w sentencji

wyroku.

aw

db