II CKN 880/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 880/00

Organ jednostki wymienionej w art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca

1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze

zm.), upoważniony przez radę gminy do załatwiania indywidualnych spraw z

zakresu administracji publicznej, może na podstawie art. 268a k.p.a. udzielić

pełnomocnictwa administracyjnego pracownikowi kierowanej jednostki do

załatwiania spraw w jego imieniu.

Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca), Sędzia SN

Kazimierz Zawada, Sędzia SA Teresa Bielska-Sobkowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Danuty i Józefa małżonków K. przy

uczestnictwie Miasta P., Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego „G.” w P. o wpis,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na rozprawie w dniu 27 czerwca 2001 r. kasacji

uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 6 lipca 1999 r.

uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w

Poznaniu z dnia 7 stycznia 1999 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację wnioskodawcy i uczestników

postępowania od postanowienia odmawiającego wpisu wnioskodawców do działu II

księgi wieczystej przekształcenia przysługującego wnioskodawcom użytkowania

wieczystego w prawo własności.

Wady decyzji mającej stanowić podstawę wpisu Sądy meriti upatrywały w tym,

że została wydana przez zastępcę dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru

Miejskiego "G." w P. działającego z upoważnienia dyrektora, który z kolei

kompetencje swoje wywodził z uchwały rady miejskiej miasta P. z 1991 r.,

upoważniającej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji

publicznej.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że wymienione upoważnienie miało

oparcie w przepisach art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

terytorialnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) i wyraził pogląd, iż dyrektor zarządu

geodezji działał jako organ upoważniony w imieniu prezydenta miasta,

posiadającego kompetencje ustawowe (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym, jedn. tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.), dlatego

nie mógł przenosić tych uprawnień na podstawie art. 268a k.p.a. na dalsze osoby

(pracowników kierowanej jednostki). W przeciwnym razie kompetencje zastrzeżone

dla organu wykonawczego zostałyby dowolnie rozproszone, wbrew ściśle

określonym intencjom ustawodawcy.

Powołując się na pierwszą podstawę kasacji, uczestnik Miasto P. zarzucił

naruszenie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 268a k.p.a. i

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę przez nakazanie

Sądowi Rejonowemu dokonania wpisu w Kw (...) prawa własności wnioskodawców

Danuty i Józefa K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja ma uzasadnioną podstawę.

Stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o

przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom

fizycznym w prawo własności (jedn. tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746 ze zm.),

decyzję w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo

własności wydają organy wymienione w ust. 1. Jeżeli użytkowanie wieczyste jest

ustanowione na nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu

terytorialnego, organem właściwym jest przewodniczący zarządu tej jednostki.

Dokonana w ustawie konkretyzacja podmiotu uprawnionego do wydawania decyzji

nie wyłącza ogólnej reguły zawartej w art. 39 ust. 3 ustawy o samorządzie

terytorialnym (oznaczonego w ustawie o samorządzie gminnym jako ust. 4),

dopuszczającej przekazywanie kompetencji do załatwiania indywidualnych spraw z

zakresu administracji publicznej przez radę gminy.

Wątpliwości wyłoniły się na tle statusu tak upoważnionego organu, zwłaszcza,

czy działa on w imieniu przewodniczącego zarządu, czy też staje się organem w

rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Za pierwszym z ewentualnych rozwiązań

opowiedział się Sąd Okręgowy oddalając apelację, ale stanowisko to nie ma

dostatecznego oparcia w ustawie.

Przepis art. 268a k.p.a., zezwalający organowi administracji państwowej

upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw

w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, regulujący tzw.

pełnomocnictwo administracyjne, wszedł w życie dnia 24 października 1987 r.

Przywrócenie samorządu terytorialnego nastąpiło w okresie, gdy kodeks

postępowania administracyjnego – jak wynikało z brzmienia art. 1 § 1 – normował

postępowanie przed organami administracji państwowej, a nie publicznej.

Konieczne zatem było wprowadzenie do ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie terytorialnym podobnego przepisu (art. 39 ust. 2), zezwalającego

wójtowi lub burmistrzowi na upoważnienie zastępców oraz innych pracowników

urzędu do wydawania w ich imieniu decyzji administracyjnych.

Rozwiązanie to pozwalało na zachowanie ciągłości i rytmu pracy urzędów bez

względu na obecność przewodniczącego zarządu. Upoważnieni pracownicy, jak to

wyraźnie wynika z obydwu przepisów, wydawali decyzje w imieniu organu, co

oznacza, że nie stawali się sami organem.

Odmienny charakter miało natomiast upoważnienie dokonane przez radę

gminy (miasta) na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym.

Różnice w stosunku do pełnomocnictwa administracyjnego dotyczyły podmiotu

upoważniającego i upoważnionego, rodzaju aktu i skutku przeniesienia uprawnień;

stanowiło ono akt prawa miejscowego skierowany do organu upoważnionego,

wiążący nieokreślony krąg osób, potencjalnych stron postępowania

administracyjnego. Uchwała rady, przenosząc kompetencje organu ustawowego,

wyłączała go z prowadzenia postępowań w tych sprawach. Z tych względów organ

jednostki pomocniczej stawał się organem właściwym rzeczowo w rozumieniu art.

20 k.p.a.

Ponieważ załatwienie sprawy przez wydanie decyzji następowało według

przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie ma podstaw do

wyłączenia art. 268a tego kodeksu. Także w piśmiennictwie trafnie podnosi się, że

art. 268a k.p.a. nie wprowadza żadnych ograniczeń w kwestii upoważniania

pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej, a zatem organ administracji

publicznej może udzielić upoważnienia zarówno w przypadkach, gdy wydaje

decyzje we własnym imieniu, oraz gdy wykonuje funkcje zlecone w imieniu innego

organu.

W razie upoważnienia pracownika kierowanej jednostki dokonanego z mocy

wymienionego przepisu nie następuje rozproszenie kompetencji, czego obawia się

Sąd Okręgowy, ponieważ decyzje są wydawane w imieniu organu. Można

powiedzieć, że ze względu na wielką liczbę aktów administracyjnych wydawanych

w dużych miastach i ich różnorodność, decyzje wydawane przez pracowników

jednostek, których organy uzyskały uprawnienie w trybie art. 39 ust. 4 ustawy o

samorządzie gminnym, znajdują się możliwie najbliżej ośrodka mającego

merytoryczną znajomość rozstrzyganych spraw.

Dlatego kasacja została uznana za usprawiedliwioną, a Sąd Najwyższy z

mocy art. 39313 § 1 zdanie drugie k.p.c. w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2000 r.

orzekł, jak w sentencji.