II CKN 875/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 875/98

POSTANOWIENIE

Dnia 28 marca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Tadeusz Żyznowski

Sędziowie:

SN - Bronisław Czech (spraw.)

SN - Marian Kocon

Protokolant - Anna Panasiuk

po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2000 r. na rozprawie,

sprawy z wniosku E. F.,

z udziałem J. B., M. K. i T. K.,

o stwierdzenie nabycia spadku po I. F.,

na skutek kasacji uczestniczki postępowania J. B.

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Ł.

z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt III Ca […],

p o s t a n a w i a:

oddalić kasację i zasądzić od uczestniczki postępowania J. B. na rzecz

wnioskodawcy E. F. kwotę 800 zł. (osiemset złotych) tytułem zwrotu

kosztów postępowania za instancję kasacyjną.-

-

2 -

Sygn. akt II CKN 875/98

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z 3.X.1997 r., V Ns II […],

stwierdził, że spadek po I. F., zmarłej 23.VI.1995 r., nabył w całości na podstawie testamentu z dnia 19.VI.1995 r. – brat jej zmarłego wcześniej

męża E. F.. Podstawą tego rozstrzygnięcia stały się następujące ustalenia

i wnioski:

Spadkodawczyni, urodzona 8.X.1919 r., była wdową i nie miała dzieci.

Będąc poważnie chora i spodziewając się leczenia szpitalnego, sporządziła

19.VI.1995 r. testament ustny, ustanawiając swoim jedynym spadkobiercą E. F..

Przy złożeniu tego oświadczenia woli świadkami byli jednocześnie obecni

A. S., J. K. i H. U.. Zdaniem Sądu Rejonowego obawa rychłej śmierci

spadkodawczyni istniała zarówno subiektywnie jak i obiektywnie, przez co

spełnione zostały przesłanki z art. 952 § 1 k.c.

Apelacje J. B. i M. K. oddalił Sąd Wojewódzki w Ł. postanowieniem

z 10.VI.1998 r., III Ca […].

Uczestniczka postępowania J. B. w kasacji od tego postanowienia

Sądu Wojewódzkiego, zarzucając naruszenie:

a/ art. 952 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające „na

bezzasadnym

uznaniu,

że

(...)

zachodziła

obawa

rychłej

śmierci

spadkodawczyni, a ponadto bezspornym uznaniu, iż jej oświadczenie stanowiło

wyraz ostatniej woli, bezzasadnym uznaniu, iż wolę oświadczyła przy

jednoczesnej obecności trzech świadków”,

b/ art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. polegające na „zaniechaniu rozważenia

i oceny zarzutów procesowych podniesionych w apelacji (...), co skutkowało

w konsekwencji

postępowania”,

negatywnym

rozstrzygnięciem

wobec

uczestniczki

-

3 -

wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nabycia

spadku przez J. B. w całości na podstawie testamentu własnoręcznego,

ewentualnie – o uchylenie postanowień sądów obu instancji i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Podstawę kasacji stanowić mogą wyłącznie uchybienia popełnione

przez sąd drugiej instancji (art. 392 k.p.c.), polegające bądź na naruszeniu

przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie, bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy

jest związany granicami kasacji (jej podstawami i wnioskami - art. 39311 k.p.c.).

2. Skarżąca w ramach podstawy kasacyjnej z art. 393 1 pkt 2 k.p.c.

zarzuciła naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.

Art. 378 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę

w granicach wniosków apelacji, zaś według art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji

orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji

oraz w postępowaniu apelacyjnym. Skarżąca nie uzasadnia na czym ma polegać

naruszenie wymienionych przepisów lecz posługując się fragmentami wyników

postępowania dowodowego przedstawia swoją wersję stanu faktycznego, co nie

może być uznane za uzasadnienie zarzuconego naruszenia przytoczonych tu

przepisów.

Z

treści

uzasadnienia

wyroku

Sądu

Wojewódzkiego

wynika,

że odpowiada ono przepisowi art. 328 § 2 k.p.c. (którego naruszenia skarżąca

zresztą nie zarzuca), przy przyjęciu zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia

merytorycznego przez sąd drugiej instancji [zob. orzeczenia SN: z 26.IV.1935

r., C III 473/34 (Zb. U. 1935 r., poz. 496), z 7.IX.1936 r. C III 1167/35 (Zb.U.

1937, poz. 11), z 25.VI.1997 r., III CKN 80/97 (OSNC 1997, z. 12. poz. 206)

oraz z 22.IV.1997 r., II UKN 61/97 (OSNAP 1998, nr 3, poz. 104)]. Prowadzi to

do wniosku, że zarzucone naruszenie art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., mające

-

polegać

na

„zaniechaniu

4 -

rozważenia

i oceny

zarzutów

procesowych

podniesionych w apelacji (...), co skutkowało w konsekwencji negatywnym

rozstrzygnięciem wobec uczestniczki postępowania”, nie jest zasadny, skoro

cały materiał dowodowy został rozważony i oceniony przez Sąd pierwszej

instancji, co zostało zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki, który dodatkowo

podkreślił jeszcze znaczenie niektórych dowodów, skarżąca nie wskazała zaś

przepisów, jakie miałby naruszyć Sąd Wojewódzki i które świadczyłyby o tym,

iż przyjęte przez ten Sąd kryteria oceny dowodów były wadliwe.

3. Ocenę zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego dokonuje Sąd

Najwyższy na podstawie stanu faktycznego, na którym oparto zaskarżone

orzeczenie, jeżeli brak zarzutów z art. 3931 pkt 2 k.p.c., lub gdy okazały się one

nieusprawiedliwione (por. wyroki SN z 7.III.1997 r., II CKN 18/97, OSNC

1997, z. 8, poz. 112 i z 26.III.1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997, z. 9,

poz. 128).

Judykatura i doktryna w przedmiocie wykładni pojęcia obawy rychłej

śmierci nie jest jednolita, akcentując bądź subiektywny, bądź obiektywny aspekt

tej obawy. Trafnie jednak zwrócono uwagę, że w sytuacji, gdy subiektywna

obawa rychłej śmierci jest oparta na okolicznościach uzasadniających takie

przekonanie spadkodawcy, to w tym przedmiocie spełnione zostało wymaganie

z art. 952 § 1 k.c.

Wedle przyjętych przez Sąd Wojewódzki ustaleń u testatorki istniała

obawa rychłej śmierci zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie, testatorka

miała animus testandi, a jej oświadczenie ostatniej woli odbyło się w obecności

jednocześnie obecnych trzech świadków. Ustalenia te nie zostały skutecznie

podważone i dlatego zarzut naruszenia art. 952 § 1 k.c. jest chybiony.

Skoro podstawy kasacji okazały się nieusprawiedliwione, a brak

nieważności postępowania uwzględnianej z urzędu, Sąd Najwyższy orzekł jak

w sentencji (art. 39312 k.p.c., art. 520 § 3, art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 393 19,

391 k.p.c. i 13 § 2 k.p.c.).

-

aw

5 -