II CKN 823/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 823/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 czerwca 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - L. Walentynowicz (spraw.)

Sędziowie:

SN - Z. Kwaśniewski

SA - I. Koper

Protokólant: P. Malczewski

po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 1998 r.

na rozprawie sprawy z powództwa M. K.

przeciwko P. S.A. Inspektoratowi w C.

o zapłatę

na skutek kasacji pozwanego P. S.A.

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C.

z dnia 8 lipca 1997 roku, sygn. akt I Ca […]

1. zmienia zaskarżony wyrok oraz wyrok

Sądu Rejonowego

z dnia 28 lutego 1997 r. (sygn. akt I C […]) i powództwo oddala;

w C.

2. zasądza

od

powódki

na

rzecz

pozwanego

kwotę

1000

zł

(jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie

instancje.

UZASADNIENIE

Rozpoznając sprawę po raz wtóry, Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia

28 lutego 1997 r. zasądził od pozwanego P. S.A. - […] Inspektorat w C. na rzecz

powódki M. K. kwotę 7600 zł z odsetkami i kosztami procesu, a w pozostałym

zakresie postępowanie umorzył.

Sąd ten ustalił, że w dniu 23 września 1995 r., w okresie objętym

ubezpieczeniem autocasco, został skradziony

samochód powódki m-ki C.

nr. rej. […]. Powódka pozostawiła na parkingu przed kradzieżą samochód

zamknięty, ale umieściła w nim dowód rejestracyjny pojazdu.

Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego codo wyłączenia jego

odpowiedzialności ubezpieczeniowej z racji pozostawienia w samochodzie

dokumentów pojazdu przez pozwaną, ponieważ - zdaniem Sądu - powołany § 5

ust. 1 pkt. 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco nie uzasadniał takiego

wyłączenia, a ponadto dowód rejestracyjny zawierał adnotację o cesji na rzecz

banku kredytującego i był umieszczony w osłonie przeciwsłonecznej. Tym

samym niezabezpieczenie dowodu rejestracyjnego poza pojazdem nie miało

wpływu na kradzież samochodu.

Powyższy pogląd podzielił też Sąd Wojewódzki w C., który wyrokiem

z dnia 8 lipca 1997 r. oddalił apelację strony pozwanej.

W kasacji pozwany wniósł o uchylenie wyroków obu Sądów i oddalenie

powództwa.

Skarżący powołał się na naruszenie prawa materialnego, w szczególności

na błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt. 6 owu AC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W okresie ubezpieczeniowym bezspornie obowiązywały ogólne warunki

ubezpieczenia autocasco, zatwierdzone uchwałą nr […] Zarządu P. S.A.

z dnia 25 listopada 1994 r. (k.49), a powódka potwierdziła w polisie przyjęcie

ich mocy wiążącej (por. art. 385 kc w związku z art. 6 ustawy z dnia 28 lipca

1990 r. o działalności ubezpieczeniowej - Dz.U. Nr 59, poz. 344 ze zm.).

Według § 5 ust. 1 pkt. 6 owu AC, ochroną ubezpieczeniową objęte są szkody

wynikające z kradzieży pojazdów pod warunkiem zabezpieczenia z należytą

starannością poza pojazdem kluczyków i dokumentów pojazdu. Innymi słowy,

odpowiedzialność P. S.A. jest uzależniona od właściwego zabezpieczenia

poza pojazdem zarówno kluczyków, jak i dokumentów samochodu, a brak

łącznego

spełnienia

obu

warunków

wyłącza

jego

odpowiedzialność

ubezpieczeniową z tytułu ubezpieczenia autocasco. Inne odczytanie tekstu § 5

ust. 1 pkt. 6 owu pozostaje w niezgodności z wykładnią językową a także

z wykładnią celowościową, jako że pozostawione w pojeździe dokumenty

samochodu z natury rzeczy mogą ułatwić jego obrót.

Nie słuszna

jest zamieszczona w zaskarżonym wyroku sugestia, że

wyłączenie odpowiedzialności P. S.A. mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby

pozostawianie w pojeździe dowodu rejestracyjnego miało wpływ na dokonanie

kradzieży. Wiadomo wszakże, iż wymóg zabezpieczenia dokumentów pojazdu

poza nim ma służyć innym celom a mianowicie utrudnić zbycie samochodu.

Ogólne warunki ubezpieczenia autocasco mogą przewidywać konkretne

wyłączenia odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń, jeżeli

wyłączenia te nie pozostają w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi

przepisami prawa. Paragraf piąty ust. 1 pkt. 6 owu AC nie pozostaje jednak

w kolizji z art. 826 i art. 827 kc, ponieważ reguluje inną materię. Nie chodzi tu

mianowicie ani o wyrządzenia szkody przez ubezpieczającego, ani o możliwość

zminimalizowania przez niego szkody.

Powódka nie dopełniła wiążącego ją wymogu z § 5 ust. 1 pkt. 6 owu

skoro pozostawiła dowód rejestracyjny w skradzionym pojeździe. Uchybienie te

nie

może

być

sanowane

z

racji

umieszczenia

dowodu

w

osłonie

przeciwsłonecznej oraz zamieszczenia w dowodzie dodatkowych adnotacji.

Przedstawione w tej mierze przez Sąd Wojewódzki argumenty nie mają oparcia

ani w umowie, ani w ustawie. Pewna restryktywność zapisu w §5 ust. 1 pkt. 6

owu, uwarunkowana racjonalnie, jest jednak wiążąca skoro została przez

powódkę zaaprobowana przy zawieraniu umowy ubezpieczeniowej.

Ustalone bezspornie fakty oraz dokonana w postępowaniu kasacyjnym

wykładnia

prawa

materialnego

umożliwiają

wydanie

orzeczenia

reformatoryjnego. Jeżeli więc odpowiedzialność pozwanego została skutecznie

wyłączona (art. 805 kc w związku z § 5 ust. 1 pkt. 6 owu AC), to należało

zmienić wyroki obu Sądów i powództwo oddalić (art. 39315 kpc).

Na rzecz pozwanego zostały zasądzone koszty procesu za wszystkie

instancje, ale w wysokości ograniczonej, ze względu na stan majątkowy

powódki oraz okoliczności tej sprawy (art. 98 i 108 §1 kpc oraz art. 102 kpc).

aw

db