II CKN 371/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 371/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 października 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący SSN - Cz. Żuławska

Sędziowie SN

- B. Czech (spraw.)

- Z. Świeboda

Protokolant - B. Gruszka

po rozpoznaniu w dniu 10 października 1997 r. na rozprawie,

sprawy z powództwa T. P.

przeciwko M. N.,

o zapłatę,

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 grudnia 1996 r., sygn. akt I ACr […]

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w […]

do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego. -

-

2 -

Sygn. akt II CKN 371/97

Uzasadnienie

Pozwana jest współwłaścicielką w 15/96 częściach nieruchomości

zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w K. przy ul. Z. […] i z tego

tytułu zajmowała (i zajmuje) w tym budynku mieszkanie składające się z dwóch

pokoi z przynależnościami. Powód zamieszkał w tym mieszkaniu od czasu

zawarcia przez strony małżeństwa (13.XII.1986 r.). Małżeństwo to zostało

rozwiązane przez rozwód w 1992 r. W latach 1987 i 1988 powód - za zgodą

pozwanej - przeprowadził remont i przebudowę wymienionego mieszkania.

Od czasu rozwodu powód zajmuje w tym mieszkaniu jeden pokój i korzysta

z przynależności. Okoliczności powyższe są niesporne.

Powód domaga się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej kwoty

11.094,93 zł. z odsetkami tytułem zwrotu wartości wymienionego remontu

i przebudowy mieszkania. Twierdzi, że koszty remontu pokrył z funduszy

swego majątku odrębnego.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa jako przedwczesnego,

albowiem powód nadal zajmuje przedmiotowe mieszkanie. Podniosła też zarzut

potrącenia kwoty należnej od powoda z tytułu zajmowania części mieszkania.

Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z 29.III.1996 r., sygn. akt I C […],

uwzględnił powództwo do kwoty 7.277 zł. z odsetkami, oddalił dalej idące

żądanie i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten ustalił, że koszty wymienionego

remontu i przebudowy mieszkania pokrył powód ze swojego majątku

odrębnego. W następstwie tych prac wartość mieszkania pozwanej wzrosła

o 10.103,30 zł. według cen z 1995 r. i przy uwzględnieniu amortyzacji

niektórych prac. Zdaniem tego Sądu zarzut potrącenia jest zasadny jedynie

do kwoty 3.920 zł. Sąd Wojewódzki przyjął, że podstawą świadczenia powoda

było małżeństwo łączące strony. Z chwilą rozwiązania małżeństwa podstawa ta

odpadła, co spowodowało, że świadczenie powoda stało się nienależne

(art. 410 k.c.) i można żądać jego zwrotu (art. 405 k.c.).

-

3 -

Na skutek rewizji pozwanej, Sąd Apelacyjny w […], wyrokiem

z 18.XII.1996 r., sygn. I ACr […], zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego

i oddalił powództwo w całości oraz orzekł o kosztach postępowania

rewizyjnego.

Sąd

Apelacyjny

przyjął,

że

żądanie

zwrotu

wartości

przedmiotowych nakładów jest przedwczesne, albowiem powód nadal zajmuje

mieszkanie na które poczynił nakłady.

Powód w kasacji, zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 226 i

230 k.c. - przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 405 i 410 k.c. - przez

niezastosowanie, wniósł o uchylenie powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach procesu.

Sąd Najwyższy - rozpoznając sprawę tylko w granicach kasacji (art. 393 11

k.p.c.) - zważył, co następuje:

Pomijając - nie mającą istotnego znaczenia dla oceny zasadności kasacji kwestię charakteru nakładów (konieczne, użyteczne, zbytkowe), których

dotyczą przepisy art. 226 k.c. w zw. z art. 230 k.c., należy przypomnieć, że

prawie powszechnie przyjmuje się, iż roszczenie o ich zwrot powstaje z chwilą

dokonania nakładu. Nie ma natomiast jednolitych poglądów co do terminu ich

wymagalności. Sąd Najwyższy, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę,

przyjmuje, że wymagalność roszczenia o zwrot nakładów (art. 226 k.c.) zarówno koniecznych, jak i użytecznych oraz zbytkowych - przesuwa się

na chwilę wydania rzeczy właścicielowi [zob. np. uzasadnienia orzeczeń SN:

z 12.XII.1967 r., III CRN 356/67, OSNCP 1968, z. 8-9, poz. 148; z 10.VIII.1988

r., III CRN 229/88, OSNCP 1990, z. 12, poz. 153; z 20.VIII.1973 r., III CZP

17/73, OSNCP 1974, z. 4., poz. 66; z 8.IV.1971 r., III CRN 43/70, OSNCP

1972, z. 1, poz. 9; z 10.IX.1993 r., I CRN 115/93, OSNCP 1994, z. 7-8, poz.

161)]. Sąd Apelacyjny przyjął zatem trafnie, że roszczenie powoda jest

przedwczesne, skoro nie zwraca on mieszkania właścicielowi (pozwanej). Nie

nastąpiło zatem naruszenie art. 226 w zw. z art. 230 k.c. W takiej sytuacji, w

-

4 -

oparciu o przepisy prawa rzeczowego, powód nie może domagać się zwrotu

wartości poczynionych nakładów.

Sąd Apelacyjny, w swoich rozważaniach zupełnie pominął natomiast

drugą - teoretycznie możliwą - podstawę prawną żądania powoda, jaką stanowią

przepisy 405 i 410 k.c. W tym zakresie kasacja ma zatem usprawiedliwioną

podstawę. Skoro jednak Sąd Apelacyjny nie zajął w tym przedmiocie żadnego

stanowiska, przeto zbyteczne są szczegółowe rozważania Sądu Najwyższego na

ten temat.

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313 k.p.c.).

aw