II CKN 369/99 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 369/99

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 sierpnia 2001 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN

Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN

Bronisław Czech

SSN

Maria Grzelka

Protokolant

Anna Jasińska

w sprawie z powództwa B. J. – firmy E.

przeciwko Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu „U.” Spółce Klubów Sportowych z

ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. w likwidacji

z udziałem interwenientów ubocznych […]

o stwierdzenie nieważności umowy,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 9 sierpnia 2001 r.

na rozprawie

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł.

z dnia 8 grudnia 1998 r., ,

oddala kasację i zasądza od pozwanego na rzecz

interwenientów ubocznych A. Z., W. P. i C.K. po 1500 zł

(jeden tysiąc pięćset) kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem została oddalona apelacja pozwanego od wyroku

Sądu Wojewódzkiego w Ł. stwierdzającego nieważność umowy z 13 XII 1995 r.,

którą zawarła Drukarnia Oświatowa […] i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „U.”

Spółka Klubów Sportowych z o.o.

Z motywów rozstrzygnięcia wynika, że Drukarnia, będąca przedsiębiorstwem

państwowym – po wszczęciu postępowania naprawczego (11 lutego 1994 r.)

i wskazaniem zarządu komisarycznego (1 marca 1994 r.) oraz wyznaczeniu

pozwanej spółki zarządcą komisarycznym (16 IV 1994 r.) – zawarła 15 XII 1995 r.

ze spółką „U.” umowę o zwolnieniu z części długu i przeniesienie własności

nieruchomości.

Na podstawie tej umowy pozwana spółka otrzymała od Drukarni prawo

użytkowania wieczystego gruntu z własnością wzniesionego na nim budynku

wielomieszkaniowego, a Drukarnia została zwolniona przez spółkę z długu

w wysokości 125 200 zł, którą skierował część jej zadłużenia na pozwanej

(440 363 zł).

Jest

bezsporne,

że

Drukarnia

została

sprzedana

powodowi

przez

Ministerstwo Edukacji Narodowej 20 lutego 1996 r. i tego dnia została też wydana

decyzja o likwidacji przedsiębiorstwa.

Sąd II instancji uznał, że umowa z 13 grudnia 1995 r. choć nazwana przez

strony „umową o zwolnienie z długu”, w istocie była umową sprzedaży. Zachowana

została bowiem ekwiwalentność świadczeń w postaci prawa użytkowania

wieczystego i prawa własności budynku oraz ustalonej ceny transakcji. Zwolnienie

z długu nie było celem samym w sobie, ale sposobem zapłaty ceny.

Ustalenie właściwego charakteru prawnego umowy oznacza, że – w świetle

art. 46 ust. 3 ustawy z 25 IX 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tj. Dz.U.

z 1991 r., Nr 18, poz. 80) – dokonana przez strony umowy czynność prawna jest

nieważna ponieważ środki trwałe Drukarni zostały sprzedane bez przetargu

publicznego.

W kasacji opartej na pierwszej podstawie z art. 393 1 k.p.c. pozwana

zarzuciła naruszenie art. 46 ust. 3 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych

i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku bądź o jego zmianę przez oddalenie

powództwa.

Oparcie kasacji wyłącznie na pierwszej podstawie z art. 393 1 k.p.c. oznacza,

że dla oceny naruszenia prawa materialnego miarodajne są ustalenia stanowiące

podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku.

Sporną kwestię charakteru prawnego umowy z 13 XII 1995 r., która według

powoda jest umową sprzedaży a zdaniem pozwanej – umową zwolnienia z długu,

Sąd II instancji przesądził na korzyść powoda. To ustalenie wiąże Sąd kasacyjny

i tego stanu rzeczy nie zmienia polemika, którą autor kasacji podjął z dokonaną

przez

sąd

odwoławczy

oceną

charakteru

prawnego

umowy.

Argumenty

podniesione w kasacji nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Krytykując

stanowisko Sądu Apelacyjnego skarżąca nie przytoczyła bowiem przepisów prawa,

które zostały – jej zdaniem – naruszone przy ustaleniu charakteru prawnego

spornej umowy. To powoduje, że zapatrywanie pozwanej Spółki w tej kwestii nie

poddaje się kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy – działając jako sąd kasacyjny – nie może ……… stron i nie

jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów czy też

stawiania hipotez jakiego aktu prawnego (przepisu) dotyczą podstawy kasacji. Jest

tak również dlatego, że ustawodawca wprowadzając przymus adwokackoradcowski postawił kasacji wysokie wymagania profesjonalne, które obejmują także

wymagania prawidłowego przytoczenia podstaw oraz ich uzasadnienia.

W świetle nie podważonego ustalenia sądu, że czynność prawna z 13 XII

1995 r., której stronami były Drukarnie i pozwana spółka „U.”, jest umową

sprzedaży, oczywiście chybiony jest zarzut naruszenia art. 46 ust. 3 ustawy

o przedsiębiorstwach państwowych w wersji obowiązującej w chwili sporządzania

umowy.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprzedaż środków trwałych przez

drukarnię wymagała publicznego przetargu. Dokonanie jej bez zachowania tego

wymogu, co jest bezsporne, powoduje zaś – zgodnie z art. 46b ustawy

o przedsiębiorstwach państwowych – nieważność czynności prawnej.

Z powyższych względów kasacja jako oparta na nieusprawiedliwionej

podstawie ulega oddaleniu (art. 39312 k.p.c.).

er