II CKN 326/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 326/97

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN -

A. Gola

Sędziowie:

SN

-

K. Kołakowski

SN

-

M. Sychowicz (spraw.)

po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1997 r.

na rozprawie sprawy z powództwa A. Z.

przeciwko F. G.-W., G. G., A. G.-S., W. T.

o ustalenie istnienia stosunku najmu

na skutek kasacji powódki

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 21 listopada 1996 r., sygn. akt II Cr […]

oddalić kasację;

zasądza od powódki na rzecz pozwanej F. G.-W. kwotę

50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 1996 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił

powództwo. Sąd ten stwierdził, że w sprawie nie występują w charakterze

pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział jest konieczny, a powódka

wezwana, aby oznaczyła w terminie jednego miesiąca osoby nie biorące udziału

w taki sposób, by ich wezwanie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła

z wnioskiem o ustanowienie kuratora, zarządzenia tego w zakreślonym terminie

nie wykonała, po jego upływie wykonała zaś tylko częściowo, gdyż oznaczyła

jedynie niektóre osoby nie biorące udziału w sprawie. Zdaniem Sądu

Rejonowego w tej sytuacji zachodzi brak legitymacji procesowej po stronie

pozwanej, co uzasadnia oddalenie powództwa.

Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 21 listopada 1996 r. oddalił

rewizję powódki od wyroku wymienionego na wstępie; podzielił argumenty

powołane na jego uzasadnienie i uznał jego trafność.

Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła powódka kasacją. Jako jej

podstawę powołała naruszenie przepisu art. 167 kpc poprzez przyjęcie, iż termin

do usunięcia braków formalnych pozwu polegających na niewskazaniu

wszystkich osób, których łączy udział w sprawie jest konieczny, należy do

kategorii

terminów

peremptoryjnych.

Powołując

się

na

wypowiedzi

przedstawicieli doktryny skarżąca wyraziła zapatrywanie, iż w zaistniałej

sytuacji procesowej nie było podstawy do oddalenia powództwa, ale należało

zawiesić postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc.

F. G.-W. wniosła o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego. Pozostali pozwani nie ustosunkowali się do kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W doktrynie prawa postępowania cywilnego wyrażone zostały rozbieżne

poglądy co do tego, jakie skutki procesowe pociąga za sobą nieuczynienie

zadość przez stronę powodową wezwaniu sądu, aby oznaczyła w wyznaczonym

terminie osoby nie biorące udziału w sprawie w taki sposób, by ich wezwanie

lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z

wnioskiem o ustanowienie kuratora (art. 195 § 1 kpc). Według jednego poglądu,

w takiej sytuacji procesowej sąd powinien zawiesić postępowanie w sprawie na

podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Według poglądu drugiego, który zdaje się być

poglądem przeważającym, następuje wówczas skutek materialnoprawny w

postaci braku legitymacji (niepełnej legitymacji) procesowej po jednej ze stron

procesu, co uzasadnia oddalenie powództwa. Pogląd ten znalazł wyraz w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1966 r. II CZ 119/65

(OSPiKA 1968, z. 9, poz. 197).

Termin zakreślony stronie powodowej na podstawie art. 195 § 1 kpc, jako

termin wyznaczony przez sąd, jest według art. 164 kpc terminem sądowym.

Stosownie do art. 166 kpc przewodniczący może z ważnej przyczyny

przedłużyć lub skrócić ten termin na wniosek zgłoszony przed jego upływem

nawet bez wysłuchania strony przeciwnej. Jak stanowi art. 167 kpc , czynność

procesowa podjęta przez stronę po upływie wymienionego terminu jest

bezskuteczna. Ostatnio powołany przepis nie określa jednakże konsekwencji

procesowych tej bezskuteczności jak i w ogóle nie uczynienia zadość przez

stronę powodową wezwania sądu przewidzianemu w art. 195 § 1 kpc.

Według art. 177 § 1 pkt 6 kpc sąd może zawiesić postępowanie z urzędu,

jeżeli na skutek okoliczności wymienionych w tym przepisie nie można nadać

sprawie dalszego biegu. Okoliczność expressis verbis wymienia w art. 177 § 1

pkt 6 kpc to brak lub wskazanie złego adresu powoda albo niewskazania przez

powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego. Okoliczności te w

typowej postaci procesu, gdy po każdej jego stronie występuje jedna osoba,

powodują - co łatwo dostrzec - iż jedna ze stron procesu nie może być o nim w

ogóle zawiadomiona i brać w nim udziału. W takiej sytuacji prowadzenie

procesu jest niedopuszczalne i nie można go zakończyć orzeczeniem

merytorycznym (wyrokiem). Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 177 § 1 pkt

6 kpc zachodzi wówczas podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie.

Inaczej jest w sytuacji, gdy strona powodowa nie uczyni zadość wezwaniu

przewidzianemu w art. 165 § 1 kpc. Proces może być wówczas kontynuowany z

udziałem osób występujących w nim dotychczas po każdej ze stron. Nie można

więc przyjąć, iż sprawie nie można wtedy nadać dalszego biegu, a tylko z tego

względu możliwe byłoby zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1

pkt 6 kpc.

Jeżeli wobec nieuczynienia zadość przez stronę powodową wezwaniu

sądu przewidzianemu w art. 195 § 1 kpc po jednej ze stron procesu nie

występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, to

zachodzi brak legitymacji procesowej po tej stronie procesu, a jest to skutek

materialnoprawny,

pociągający

za

sobą

niemożliwość

uwzględnienie

powództwa; nie zachodzą wówczas żadne przeszkody procesowe do wydania

wyroku oddalającego powództwo.

Z wymienionych względów kasacja okazała się niezasadna, podlega

zatem oddaleniu (art. 39312 kpc).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł stosownie

do art. 108 § 1 w związku z art. 98 § 1 i 3 kpc.

aw

jb.