II CKN 273/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 273/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - J.Gudowski

Sędziowie:

SN - S.Dąbrowski (spraw.)

SN - L.Walentynowicz

Protokolant: B.Gruszka

po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 1997 r.

na rozprawie sprawy z powództwa M. B., M. P.

przeciwko P. S A - […] Inspektorat w W.

o zapłatę

na skutek kasacji powódki M. B.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 listopada 1996 r., sygn. akt I ACr […]

uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej rewizję powódki

M. B. o ile dotyczyła ona zadośćuczynienia zasądzającej od M. B.

koszty procesu i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania, pozostawiając

temuż

Sądowi

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 7 czerwca 1996 r. zasądził

od pozwanego P. SA […] inspektorat w W. na rzecz powódki M. B. kwotę

10.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 1.12.1993 r. z tytułu

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i oddalił powództwo o dalszą kwotę

15.000 złotych z tego tytułu.

Rozstrzygnięcie Sąd Wojewódzki oparł na następujących ustaleniach.

W dniu 2 sierpnia 1991 r. powódka uległa wypadkowi samochodowemu.

W wypadku doznała obustronnego urazu okolicy czołowej głowy z otwartym

złamaniem obu zatok czołowych i nasady kości nosa, oraz licznych

powierzchownych ran skóry twarzy i małej rany spojówki gałkowej oka.

W leczeniu szpitalnym powódka pozostawała od 2 do 16 sierpnia 1991 r.

W marcu 1992 r. przez tydzień przebywała w szpitalu celem operacyjnego

usunięcia blizn powieki lewej górnej, skóry nosa i przyśrodkowego kąta oka

prawego. Zakwalifikowana została do zabiegu operacyjnego wyprostowania

kości nosa, ale nie zdecydowała się na poddanie temu zabiegowi z obawy przed

cierpieniem i ze względu na brak pewności co do efektu operacji.

Zniekształcenie kości nosa nie jest znaczne ale widoczne w postaci zgrubienia,

które powódka uważa za trwałe oszpecenie.

Sąd Wojewódzki podzielił opinie biegłych lekarzy z zakresu laryngologii,

okulistyki, neurologii i psychiatrii, którzy stwierdzili u powódki jako następstwa

wypadku zaburzenia równowagi powodujące 20% uszczerbek na zdrowiu,

przewlekłe pourazowe zapalenie spojówek (10% uszczerbku na zdrowiu),

ecefalopatię pourazową (30% uszczerbku na zdrowiu) oraz epizodyczne

zaburzenia lękowe.

W chwili wypadku powódka liczyła 22 lata i była studentką drugiego roku

psychologii Uniwersytetu […]. Studia te ukończyła i podjęła pracę w Poradni

Psychologiczno-Pedagogicznej w B. (w niepełnym wymiarze godzin).

W marcu 1996 r. wyszła za mąż. Z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania

powódka wystąpiła do pozwanego w dniu 15 listopada 1991 r. Pozwany

w czterech

ratach

Sąd Wojewódzki

wypłacił

powódce

łącznie

kwotę

5.016

oceniając

wysokość

zadośćuczynienia

na

złotych.

kwotę

15.000 złotych, zasądził dalsze 10.000 złotych. W uzasadnieniu Sąd

Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z ukształtowanym poglądem orzecznictwa

zadośćuczynienie jako forma pieniężnego wynagrodzenia szkody na osobie

ma charakter

kompensacyjny.

Winno

ono

przedstawiać

dla

osoby

poszkodowanej ekonomicznie odczuwalną wartość, a jednocześnie odpowiadać

aktualnym warunkom, w tym przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.

Wyrokiem z dnia 28 listopada 1996 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił

rewizję powódki.

Sąd Apelacyjny mając na względzie stosunkowo krótki okres leczenia

szpitalnego oraz z powodzeniem przeprowadzony zabieg usunięcia blizn twarzy,

a także to, że poniesione cierpienia w ograniczonym tylko stopniu wpłynęły na

losy życiowe powódki przyjął, iż przyznana ostatecznie powódce kwota 15.000

złotych zadośćuczynienia jest odpowiednia w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. Sąd

Apelacyjny zwrócił także uwagę, że w tej sumie mieszczą się świadczenia

wypłacone powódce w roku 1992 i 1993. Nominalnie tożsama wysokość kwot

sprzed kilku lat i z daty wyrokowania różnią się efektywnie i nie może to

pozostać bez znaczenia dla oceny zasadności roszczenia powódki.

W kasacji powódka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: a) art.

233 § 1 k.p.c. przez niewyjaśnienie rozbieżności między opiniami biegłych

złożonymi w toku procesu, a opinią wydaną wcześniej na użytek

ubezpieczyciela, w której trwały uszczerbek powódki na zdrowiu określony

został w rozmiarze o 2% większym; b) art. 328 § 2 k.p.c. przez niewskazanie

dlaczego Sąd odmówił wiary zeznaniom powódki oraz świadków K. W. i M. P.

co do przeżyć powódki związanych z doznaną krzywdą, wysiłkiem by ukończyć

studia w terminie, lękami na przyszłość i przez pominięcie kwestii oszpecenia;

c) art. 321 § 1 k.p.c. przez nieustalenie odpowiedzialności pozwanego za dalsze

przyszłe skutki wypadku. Zarzuciła także naruszenie prawa materialnego art. 476 kc i art. 445 § 1 kc.

W konkluzji wnosiła o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadny jest zarzut kasacji naruszenia przepisu art. 445 § 1 kc. Aktualny

pozostaje wspomniany w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego dorobek

orzecznictwa co do tego, że przy określaniu wysokości zadośćuczynienia

pieniężnego należy mieć na względnie zarówno kompensacyjny charakter tego

zadośćuczynienia jak i aktualne stosunki majątkowe społeczeństwa. Nie można

jednak pominąć, że zdrowie jest dobrem szczególnie cennym, a przyjmowanie

niskich kwot zadośćuczynienia w przypadkach ciężkich uszkodzeń ciała

prowadzi do niepożądanej deprecjacji tego dobra.

Zadośćuczynienie w kwocie zaledwie 15.000 złotych w sytuacji, gdy młoda

kobieta doznała otwartych złamań zatok czołowych i nasady kości nosa, a w

następstwie poniosła trwały uszczerbek na zdrowiu w około 60% jest nie do

zaakceptowania, nawet jeżeli uwzględnić, że 5.000 złotych w chwili wypłacenia

przed kilku laty miało większą niż obecnie wartość. Z tego względu kasacja

zasługuje na uwzględnienie mimo, że pozostałe jej zarzuty są chybione.

Podnosząc zarzut wadliwej wykładni art. 476 k.c. kasatorka nie wyjaśniła

na czym jej zdaniem polega wadliwość. Biorąc nadto pod uwagę, że

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera rozważań na tle przepisu art.

476 k.p.c. zarzut naruszenia tego przepisu uznać trzeba za niedostatecznie

sprecyzowany. Wprawdzie z uzasadnienia kasacji wynika, że skarżącej chodzi o

to, iż odsetki powinny być zasądzone od 22 kwietnia 1992 r., lecz kwota 10.000

złotych, której dotyczą zasądzone odsetki nie została objęta kasacją.

Przedmiotem zaskarżenia jest tylko kwota 15.000 złotych co do której

powództwo zostało oddalone. W tej części dotychczas żadne odsetki nie zostały

zasądzone i ich zasądzenie może wchodzić w grę dopiero przy ponownym

rozpoznaniu sprawy.

W obecnych czasach jedną z zasadniczych funkcji odsetek ustawowych jest

rekompensata szkody, jaką wierzyciel poniósłby wskutek inflacji. Stosownie do

przepisu art. 362 kc wysokość odszkodowania powinna być określona według

cen z daty ustalenia odszkodowania. Tak ustalona wysokość odszkodowania

uwzględnia różnicę wynikającą z inflacji w okresie między datą powstania

szkody, a datą wyrokowania. Powódka nie może oczekiwać, że uzyska odsetki

za okres wielu lat wstecz, gdyż prowadziłoby to do podwójnego odszkodowania.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 2 k.p.c. i 328 § 2 k.p.c.,

bowiem Sąd Rewizyjny nie prowadził postępowania dowodowego, opierał się

na ustaleniach Sądu pierwszej instancji. Zresztą Sąd pierwszej instancji wbrew

twierdzeniom kasacji nie odmówił wiarogodności zeznaniom powódki ani

świadków K. W. i M. P.. Zadośćuczynienie za krzywdę nie jest arytmetyczną

funkcją procentowego stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu i Sąd mógł

uznać, że dla określenia wysokości zadośćuczynienia nie ma potrzeby wyjaśniać

rozbieżności w ustaleniach lekarskich co do tego czy uszczerbek ten wyniósł

62%, czy tylko 60%. Niezależnie bowiem, którą liczbę przyjąć stopień utraty

zdrowia jest bardzo duży.

Nie może być także uznany za trafny zarzut naruszenia prze Sad drugiej

instancji art. 321 § 1 k.c. Powódka nie wnosiła o ustalenie odpowiedzialności

pozwanego za przyszłe skutki wypadku i Sąd pierwszej instancji nie orzekł w

tym przedmiocie. Zatem orzeczenie nie istnieje. Powódka mogła wnosić

o uzupełnienie wyroku, lecz wniosku nie złożyła. W żadnym razie Sąd

Rewizyjny nie miał podstaw prawnych do uzupełniania orzeczenia Sądu

pierwszej instancji.

Z powyższych względów i na mocy art. 39313 k.p.c. Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji wyroku.

aw

er