II CKN 211/97 · Sąd Najwyższy

-

2 -

II CKN 211/97

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w K., prawomocnym postanowieniem z 9.VI.1994 r.,

sygn. akt […], stwierdził, że spadek po E. C., zmarłym w K. 12.IV.1994 r.,

nabyła wprost w całości na podstawie ustawy Z. J. H..

T. K. we wniosku z 17.VIII.1994 r. domagał się zmiany tego

postanowienia i stwierdzenie nabycia spadku po E. C. na podstawie testamentu

ustnego z 8.IV.1994 r.

Sad Rejonowy w K., postanowieniem z 16.V.1995 r. sygn. akt I Ns […]

oddalił ten wniosek i orzekł o kosztach postępowania.

Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawca na kilka miesięcy przed śmiercią

poważnie zachorował (nowotwór nerek z przerzutami na kości) i po opuszczeniu

szpitala prosił kolegę - S. B. o pomoc w związku z chorobą. Na kilka miesięcy

przed śmiercią wymagał całkowitej opieki, którą świadczyli mu znajomi: S. B.,

Z. K. i W. K.. Każdej z tych osób mówił, że zamierza sporządzić testament oraz

jaka ma być jego treść. W tym czasie nie mógł już pisać ze względu na

uszkodzoną rękę. Chciał sporządzić testament notarialny, ale ciągle przesuwał

termin wizyty notariusza, oczekując poprawy swego stanu zdrowia. Cztery dni

przed śmiercią spadkodawcy, spotkali się u niego przypadkowo: S. B. oraz Z. i

W. K.. Wtedy S. B. zwrócił się do spadkodawcy, by wobec wszystkich

obecnych oświadczył ostatnia swoją wolę. Wówczas spadkodawca oświadczył

jakie składniki majątkowe przeznacza poszczególnym spadkobiercom (J. N., T.

K. i M. M.). Sąd Rejonowy przyjął jednak, że spadkodawca nie miał

świadomości testowania, albowiem oświadczył swoją wolę z inicjatywy

świadka S. B. i ciągle jeszcze zamierzał sporządzić testament notarialny. W

konsekwencji Sąd Rejonowy przyjął, że złożone oświadczenie woli przez

spadkodawcę nie odpowiada wymaganiom z art. 952 § 1 k.c.

-

3 -

Na skutek rewizji T. K., J. N. i M. M. Sąd Wojewódzki w K.,

postanowieniem z 20.X.1995 r. sygn. akt II Cr […] uchylił zaskarżone

postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Sąd Wojewódzki

przyjął, że poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia świadczą o tym, iż E. C.

sporządził ważny testament, przewidziany w art. 952 § 1 k.c. Istnieje tylko

potrzeba

ustalenia

wielkości

udziałów

w

spadku

poszczególnych

spadkobierców.

Sąd Rejonowy w K., po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem

z 4.X.1996 r., sygn. akt I Ns […], zmienił wymienione wyżej postanowienie

tego Sądu z 9.VI.1994 r. i stwierdził, że spadek po E. C., zmarłym 12.IV.1994 r.

w K., nabyli wprost na podstawie testamentu ustnego z 8.IV.1994 r.:

T. K. w 5/25 częściach, J. N. w 19/25 częściach i M. M. w 1/25 części.

Uczestniczka postępowania Z. H. w apelacji, zarzucając naruszenie

art. 217 i 328 § 2 k.p.c., wniosła o zmianę postanowienia i oddalenie wniosku

o zmianę prawomocnego postanowienia z 9.VI.1994 r.

Sąd Wojewódzki w K. postanowieniem z 10.XII.1996 r. sygn. akt

II Ca […] oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania Z. H. w kasacji, zarzucając

naruszenie art. 217 § 2 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy

Sądowi

Wojewódzkiemu w K. do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację na posiedzeniu niejawnym (art. 393 8 §

3 k.p.c.) i miał na uwadze, co następuje:

Po uchyleniu przez Sąd Wojewódzki pierwszego postanowienia

Sądu Rejonowego wydanego w niniejszej sprawie, pełnomocnik Z. H., w piśmie

procesowym złożonym na rozprawie 20.II.1996 r. (k. 83), wniósł o ponowne

przesłuchanie świadka S. B. na okoliczność stanu zdrowia i przebiegu leczenia

spadkodawcy oraz przyjmowanych przez niego leków, w okresie w którym

-

4 -

sporządzony był testament. Do wniosku tego nie ustosunkował się Sąd

Rejonowy, zaś Sąd Wojewódzki - rozpoznając sprawę na skutek apelacji przyjął, że pominięcie tego dowodu, mimo iż stanowi naruszenie prawa

procesowego, nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem świadek B. nie jest

lekarzem, ani osobą, która mogłaby fachowo określić stan świadomości

spadkodawcy.

Należy zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, że świadek B.

nie będąc lekarzem nie może, w sposób właściwy dla biegłego, wypowiadać się

na temat świadomości spadkodawcy oraz jego swobody w powzięciu

i wyrażeniu woli w dacie sporządzenia testamentu. Wniosek dowodowy

zmierzał jednak w innym kierunku, a mianowicie - do wykazania sposobu

leczenia spadkodawcy i przyjmowanych przez niego leków w ostatnim okresie

życia. Świadek S. B. - mimo złożonych już dwukrotnie obszernych zeznań

(w sprawie niniejszej na k. 25v - 27 oraz w sprawie przesłuchania świadków

testamentu ustnego, sygn. akt I Ns […]) - nie był słuchany na okoliczności

wymienione w przedmiotowym wniosku dowodowym. Okoliczności te mogą

zaś mieć istotne znaczenie - w powiązaniu z innymi dowodami - dla oceny przez

Sąd okoliczności o których traktuje art. 945 § 1 pkt 1 k.c.

Nieprzeprowadzenie zawnioskowanego dowodu na okoliczności mające

istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i jeszcze niewyjaśnione, jest

naruszeniem istotnego przepisu postępowania (art. 217 k.p.c.), może zatem

stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacji (art. 3931 pkt 2 k.p.c.).

Pominięcie zawnioskowanego dowodu z dodatkowego przesłuchania

świadka S. B., na wskazane okoliczności, należało zatem uznać za naruszenie

art. 217 k.p.c., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2

k.p.c.).

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia (art. 393 13 §

1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

-

aw

5 -