Supreme Court allows administrative decision by authorized subordinate unit manager under Art. 39 ust. 4 u.s.g. and Art. 268a k.p.a.

Postanowienie z dnia 5 czerwca 2003 r., II CKN 193/01

Organ jednostki pomocniczej, działający z upoważnienia rady gminy

udzielonego na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.)

może upoważnić pracowników kierowanej jednostki do wydawania decyzji

administracyjnych w jego imieniu.

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Mirosława Wysocka

Sędzia SN Kazimierz Zawada

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Ewy N. z udziałem Miasta P. – Zarządu

Geodezji i Katastru Miejskiego "G." w P. oraz Daniela i Magdaleny małżonków S. o

wpis, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 czerwca 2003 r.,

kasacji uczestnika Miasta P. – Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G." w P. od

postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3 października 2000 r.

uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w

Poznaniu z dnia 5 stycznia 2000 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika

postępowania, Miasta P., od postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 5

stycznia 2000 r. oddalającego wniosek wnioskodawczyni Ewy N. o dokonanie na jej

rzecz wpisu własności nieruchomości w miejsce dotychczasowego prawa

użytkowania wieczystego.

Sąd Okręgowy, podobnie jak Sąd Rejonowy, przyjął, że decyzja w

przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, na którą

powołała się wnioskodawczyni, jest nieważna. Została ona mianowicie podpisana

przez zastępcę dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego „G.” w P.,

działającego z upoważnienia dyrektora tego Zarządu, gdy tymczasem nie miał on

umocowania do takiego upoważnienia. Płynące z uchwały Rady Miejskiej P.

upoważnienie dyrektora „G.” do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu

administracji publicznej – jak przyjęły oba Sądy – miało oparcie w przepisie art. 39

ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r.

Nr 142, poz. 1591 – dalej: "u.s.g."). Wyliczone w tym przepisie przypadki udzielania

pełnomocnictw przez organy gminy są wyczerpujące. Jeżeli wobec tego według

przepisu ust. 4 art. 39 u.s.g. za organ wykonawczy Zarządu Geodezji i Katastru

Miejskiego „G.” w P. może być uznany tylko Dyrektor tego Zarządu, to tylko on jest

władny podejmować decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji

publicznej.

W

przekonaniu

Sądu

Okręgowego

upoważnione

do

załatwiania

indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej jednostki gminy w

podejmowaniu decyzji działają jednoosobowo. Nie oznacza to jednak, że taki

korzystający

z

upoważnienia

jednoosobowy

podmiot

staje

się

organem

administracji. Skoro zatem nie działa on we własnym imieniu a w imieniu gminy,

która udzieliła mu upoważnienia, to wyłączone jest w takich przypadkach

stosowanie art. 268a k.p.a.

W kasacji opartej na obu podstawach określonych w art. 393 -1 k.p.c. uczestnik

postępowania – Miasto P. – wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, względnie o

zmianę tego postanowienia przez nakazanie dokonania wpisu. Według skarżącego

zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego w

następstwie błędnej wykładni przepisów art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 16 poz. 95, obecnie art. 39 ust. 4 u.s.g.) i art.

268a k.p.a. w związku z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. przez przyjęcie, że upoważniony

przez radę miejską do wydawania decyzji administracyjnych kierownik jednostki

organizacyjnej gminy nie realizuje udzielonej mu kompetencji w zakresie

orzecznictwa administracyjnego w swoim – organu – imieniu, lecz wydaje decyzje w

imieniu gminy, a poza tym, że nie służy mu przymiot organu administracji

państwowej i uprawnienie do udzielania pełnomocnictw pracownikom poległej

jednostki.

Naruszenia przepisów postępowania natomiast, (a to art. 233 § 1, 244 § 1,

224 § 1 k.p.c.) skarżący upatruje w uznaniu, że decyzja Dyrektora Zarządu

Geodezji i Katastru Miejskiego G. podpisana przez jego zastępcę legitymującego

się pełnomocnictwem administracyjnym do jej wydania jest nieważna, mimo, iż w

postępowaniu administracyjnym nie zapadło orzeczenie właściwego organu w

przedmiocie nieważności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 39 ust. 1 u.s.g. uprawnia wójta lub burmistrza (prezydenta) do wydawania

decyzji w sprawach z zakresu administracji publicznej. Z ich upoważnienia i w ich

imieniu decyzje tego rodzaju mogą wydawać także osoby wymienione w ust. 2

powołanego artykułu. W myśl ust. 4 art. 39 ustawy do załatwiania indywidualnych

spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również

organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów

powołanych do wykonywania zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.).

Rada Miejska P. skorzystała z tego uprawnienia podejmując w dniu 25

czerwca 1991 r. uchwałę w sprawie przekształcenia P. Przedsiębiorstwa

Geodezyjnego-Kartograficznego „G.” w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego „G.”

powierzając mu m.in. prowadzenie gospodarki gruntami i nieruchomościami na

terenie miasta z jednoczesnym umocowaniem dyrektora Zarządu do załatwiania

indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w tym prowadzenia

gospodarki gruntami i nieruchomościami na terenie miasta. Tej treści uchwałę, z

dniem

ogłoszenia,

należy

zaliczyć

do

rzędu

przepisów

powszechnie

obowiązujących na obszarze gminy (art. 40 ust. 1 u.s.g.) co sprawia, że stanowi

ona źródło podstawy prawnej określonych w niej decyzji administracyjnych (por.

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1994 r., SA/Łd

1417/94, OSP 1996, nr 5, poz. 101). W przedmiocie objętym uchwałą powoduje to

ograniczenie

ogólnie

określonej

kompetencji

jednostkowego

organu

samorządowego do wydawania decyzji w sprawach z zakresu administracji

publicznej na rzecz organu wskazanego w uchwale. Ściślej rzecz ujmując,

następuje w tych warunkach wygaśnięcie przedmiotowo ujętych uprawnień organu

samorządowego, co odbiera temu organowi możliwość zadysponowania nimi.

Podejmując uchwałę rada gminy wyposaża tym samym wskazany w tej uchwale

organ jednostki pomocniczej w samodzielność, a co za tym idzie w granicach

przyznanych uprawnień organ ten wydaje decyzje we własnym imieniu. Stosownie

zaś do art. 20 k.p.a. przekazane mu kompetencje określają jego właściwość

rzeczową.

Utworzonemu Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego „G.” w P. Rada

Miejska P. powierzyła m.in. „prowadzenie gospodarki gruntami i nieruchomościami

na terenie miasta”, a dyrektora tego Zarządu „upoważniła” do „załatwiania

indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej” – ze wskazaniem na

przedmiot działalności Zarządu.

Szeroko

ujęta

w

uchwale

Rady

Miejskiej

„gospodarka

gruntami

i

nieruchomościami” obejmuje wszelkie formy właścicielskiego władania gruntami

przez utworzony Zarząd. Do tego katalogu należy niewątpliwie przedmiot

uregulowania ustawą z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa

użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

(jedn. tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746 ze zm.). Wydanie decyzji

przekształceniowej ustawodawca pozostawił – w odniesieniu do nieruchomości

komunalnych

–

w

rękach

organów

wykonawczych

jednostek

samorządu

terytorialnego. Organy te – wójt, burmistrz, prezydent – wykonują funkcje decyzyjne

osobiście lub za pośrednictwem osób przez nie upoważnionych (art. 39 ust. 2

u.s.g.). W razie przekazania tych kompetencji organowi jednostki pomocniczej,

organ tej jednostki spełnia funkcje decyzyjne działając zarazem jako organ

administracji państwowej (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.), a to oznacza podporządkowanie

tego działania regułom ustanowionym w kodeksie postępowania administracyjnego.

Konsekwentnie zatem zastosowanie ma art. 268a k.p.a., w myśl którego organ

administracji państwowej może w formie pisemnej upoważnić pracowników

kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w

ustalonym zakresie, a w szczególności do wydania decyzji administracyjnych,

postanowień i zaświadczeń. W stanie faktycznym sprawy taki właśnie przypadek

ma miejsce. Sąd Okręgowy orzekł wobec tego z naruszeniem art. 39 ust. 4 u.s.g.

oraz art. 268a k.p.a., co sprawia, że zaskarżone postanowienie nie może się ostać,

podobnie jak i postanowienie Sądu Rejonowego.

Wymaga zauważenia, że kasacja bezpodstawnie upatruje wadliwości

rozstrzygnięcia

w

wadliwości

ustalonego

stanu

faktycznego.

Wadliwość

rozstrzygnięcia tymczasem tkwi w ocenie norm prawa materialnego na użytek ich

zastosowania w ustalonym stanie faktycznym, co nie pozostaje w związku ze

stosowaniem art. 231 § 1 k.p.c. podobnie jak i art. 244 § 1 i 224 § 1 k.p.c.

Z tych wszystkich względów i na zasadzie art. 393 -13 k.p.c. należało orzec, jak

w sentencji.