II CKN 118/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CKN 118/97

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 kwietnia 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

- C. Żuławska (spraw.)

Sędziowie: SN

- G. Filcek

SA

- H. Pietrzkowski

Protokolant - G. Banaszewska

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 1997 r.

na rozprawie sprawy z powództwa „B.” - Spółki z o.o. w W.

przeciwko „H.” - Spółce z o.o. w P.

o zapłatę

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 16 października 1996 r., sygn. akt I ACr […]

I. uchyla zaskarżony wyrok i zmienia poprzedzający go wyrok Sądu

Wojewódzkiego w W., X Wydział Gospodarczy, z dnia 19 czerwca

1996 sygn. XGC […] w pkt II w części dotyczącej kwoty 12.960

(dwanaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt zł) i zasądza tę kwotę

od pozwanego na rzecz powoda z ustawowymi odsetkami

za okres od dnia 16.2.1996 do dnia zapłaty, a nadto w pkt IV –

w ten sposób, że zasądzone koszty procesu w kwocie 3.936,20 zł

(trzy tysiące dziewięćset trzydzieści sześć 20/100 zł) obniża

do kwoty 3.800 zł (trzy tysiące osiemset zł).

II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.307 zł (dwa

tysiące trzysta siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym - kwotę 1.300 zł (jeden tysiąc trzysta zł)

tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

Powodowa Spółka z o.o. „B.” w W. na zamówienie pozwanej

Spółki z o.o. „H.” w P. wykonała roboty budowlane. W toku sporu dochodzona

przez powódkę należność została ostatecznie sprecyzowana na kwoty: 55.638,90

zł z tytułu umownej waloryzacji należności za roboty wykonane w 1994 r.

i kwotę 12.960,00 z tytułu odsetek od zaliczki, jakiej pozwana udzieliła

powódce. Pozwana w toku procesu uznała i zapłaciła kwotę 14.140,10 zł,

wnosząc o oddalenie powództwa w pozostałej części.

Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda kwotę 15.589,46 zł z tytułu

waloryzacji robót wykonanych do lipca 1994 r., a nie opłaconych z otrzymanej

wcześniej przez powoda zaliczki, umarzając postępowanie co do części

zapłaconej w toku procesu, dalej zaś idące powództwo oddalił. Oddalenie to

uzasadnione zostało przyjęciem, że należność za roboty wykonywane od

stycznia do lipca 1994 r. w większości pokryta została z zaliczki, w tej zatem

części nie podlegała waloryzacji.

Powódka wniosła rewizję od oddalenia powództwa, precyzując, że

dotyczy ona zasądzenia kwoty 40.049,44 zł.

Sąd Apelacyjny rewizję oddalił, podzielając stanowisko zajęte przez Sąd

Wojewódzki.

Od orzeczenia Sądu Apelacyjnego pełnomocnik powoda złożył kasację,

opierając ją na pierwszej podstawie kasacyjnej, a w szczególności zarzucając

naruszenie art. 481 kc i art. 5 kc. W alternatywnie ujętym wniosku kasacji

powód domagał się wydania orzeczenia reformatoryjnego przez zasądzenie na

rzecz powoda kwoty 12.960 zł, lub też uchylenia wyroku w części oddalającej

rewizję co do kwoty 12.960 zł i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Kwota 12.960 zł stanowi należność z tytułu skapitalizowanych odsetek za

opóźnienie w zapłacie przez pozwanego umówionej zaliczki w okresie od

11.10.1993 do dnia zapłaty w dniu 3.11.1993 (daty niesporne).

Rozpoznając sprawę w granicach kasacji, Sąd Najwyższy zważył, co

następuje:

Zarzut naruszenia art. 481 kc uznać należało za uzasadniony, skoro

rzeczywiście, co jest niesporne, miało miejsce opóźnienie o 23 dni - w stosunku

do terminu umownego - przekazanie powodowej uzgodnionej zaliczki.

Powołany przepis stwarza dla powoda wystarczającą podstawę do naliczenia

odsetek, wobec czego odmowa ich zasądzenia przedstawia się, jako naruszenie

tego przepisu.

Wiąże się z tym najściślej powołanie w zaskarżonym orzeczeniu art. 5 kc,

co oznacza, że Sąd odmówił ochrony prawa powoda do odsetek, uznając, że

jego realizacja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub ze

społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. W tej kwestii również

należało zająć stanowisko odmienne. Unormowanie art. 5 kc ma charakter

całkowicie wyjątkowy, przełamuje bowiem zasadę, że wszystkie prawa

podmiotowe korzystają z ochrony prawnej. Jej odmowa musi być zatem

uzasadniona faktem zachodzenia okoliczności rażących i nieakceptowalnych ze

względów aksjologicznych ewentualnie teleologicznych, które jednakże w

niniejszej sprawie nie występują. Nie można w szczególności przez powołanie

art. 5 kc usuwać skutków prowadzenia przez pozwanego, będącego przecież

profesjonalistą, swoich spraw w sposób mało staranny i zapobiegliwy. Chodzi tu

mianowicie o zaniedbanie odpowiedniej zmiany umowy w miarę zmieniających

się warunków co do daty wypłacenia zaliczki i terminu na jej wykorzystanie, a

także sposobu, w jaki była wykorzystywana.

Chodzi także o zaniechanie dochodzenia związanej z tym ewentualnej

odszkodowawczej odpowiedzialności kontraktowej powoda wobec pozwanego.

Uwzględniając łącznie koszty procesu poniesione przez obydwie strony

oraz stosunek, w jakim kształtowały się one wobec dochodzonego roszczenia,

Sąd Najwyższy zdecydował na podstawie art. 98 kpc w związku z § 10 ust. 2

pkt 7 Rozp. Min. Sprawiedliwości z 4.6.1992 w sprawie opłat za czynności

adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości - Dz.U.

Nr 48, poz. 220) skorygować orzeczenie Sądu Wojewódzkiego o kosztach

procesu w sposób, wskazany w sentencji, a ponadto postanowił o kosztach

postępowania kasacyjnego.

aw

jb